Hii ndio hasa sababu kwa nini dawa za kulevya ni hatari! Mara unapozizoea unakuwa na ugumu wa kuendesha maisha yako bila dawa za kulevya. Kwa dawa nyingi za kulevya ubongo huzoea kuwepo kwake kwenye damu na dawa zaidi na zaidi huhitajika i ili kuendeleza hali hiyo. Hii i ii ina maana kadri muda unavyoenda ndivyo unavyoongeza kiasi cha dawa za kulevya unachokihitaji.
Pale utakapojaribu kupunguza kiasi cha matumizi ya dawa za kulevya au kuacha kabisa unaweza kupata hali ya kimaumbile au kiakili i i itokeayo kutokana na kuacha kitu ulichozoea. Hali hii inaweza i isiwe ya kufurahisha, yenye kuumiza na pengine hatari kwa maisha yako. Mara mtu anapozizoea dawa za kulevya haiwi tu tabia bali ugonjwa. Watu wengi wanaotegemea dawa za kulevya hawazitumii kwa kujifurahisha bali kuzuia maumivu yasababishwayo na kuacha kitu ulichozoea. Njia nzuri ya kuzuia hali hii ni rahisi: kuwa jasiri na sema HAPANA. Usijaribu dawa za kulevya.

Sheria kuhusu utoaji
mimba zinatofautiana
kati ya nchi na nchi. Hapa
Tanzania utoaji mimba
ni kosa la jinai.5 Kosa la
jinai linamchukulia mtu
hatua aliyetoa mimba na
yule aliyemtoa au
kumsaidia kutoa mimba.
Hata hivyo hapa Tanzania
unaruhusiwa kutoa mimba
pale tu inapokwepo sababu
za kuokoa maisha ya mama
mjamzito kama kuna
matatizo ya kiafya au
pale mimba inatokana na
kubakwa.6 Utoaji mimba hufanyika kwa siri.
Ni hatari iwapo utoaji mimba utafanyika bila ya utaalamu. Yule
anayesaidia kutoa mimba anawajibishwa kisheria. Iwapo utoaji
mimba umefanywa na mtu asiye na ujuzi, kwa mama mwenyewe,
au kifaa kilichotumika ni kichafu, au majani au dawa zimewekwa
ukeni, zinaweza kuhatarisha maisha ya mama.
Ni muhimu hata hivyo kujua kuwa wahudumu wengine hutoa
huduma baada ya mimba kuharibika kwa wale wanaohitaji
msichana au mama, kutokana na matatizo ya utoaji mimba au
kuharibika kwa mimba

Je, Ni Sahihi Kutumia Dawa za Kuzuia Mimba? 🌼😊

Tunaelewa kwamba vijana wetu ni kikundi muhimu katika jamii yetu. Leo, ningependa kuzungumza nawe kwa njia ya huruma na upendo kuhusu suala nyeti la matumizi ya dawa za kuzuia mimba. Ni jambo linalohitaji hekima na uamuzi mzuri kwa mustakabali wako na maisha yako ya baadaye. 😇

1. Kwanza kabisa, ni muhimu kufahamu kwamba kila mtu ana maadili na imani zao. Wengine wanaweza kuamini kwamba matumizi ya dawa za kuzuia mimba ni kinyume na maadili yao, wakati wengine wanaweza kuhisi ni njia salama na yenye ufanisi ya kujizuia kupata mimba. Ni jukumu lako binafsi kufanya uchaguzi sahihi kulingana na maadili yako na maelekezo ya afya. 🤔

2. Ni muhimu kuzungumza na wataalamu wa afya kabla ya kuanza matumizi ya dawa za kuzuia mimba. Daktari wako au muuguzi watakuwezesha kuelewa faida na madhara ya dawa hizo kwa mwili wako. Wanaweza kuwa na ushauri wa kufaa kulingana na hali yako ya kiafya na umri wako. 🩺💊

3. Fikiria kwa uangalifu athari za muda mrefu za matumizi ya dawa za kuzuia mimba. Ni muhimu kuelewa kuwa dawa hizi zinaweza kuathiri afya yako ya uzazi baadaye. Kwa mfano, wanawake wengine wanaweza kukumbwa na matatizo ya kuzaa baada ya kuacha matumizi ya dawa hizo. 😕

4. Kumbuka kwamba dawa za kuzuia mimba hazilindi dhidi ya magonjwa ya zinaa. Kwa hivyo, ni muhimu kuwa na mazungumzo wazi na mpenzi wako kuhusu kinga dhidi ya magonjwa hayo. Kwa mfano, kutumia kondomu pamoja na dawa za kuzuia mimba kutasaidia kuimarisha ulinzi wako. 🦠🌈

5. Kama vile dawa nyingine, kuna uwezekano wa athari za upande kwa kutumia dawa za kuzuia mimba. Athari kama kichefuchefu, kizunguzungu, na mabadiliko ya mzunguko wa hedhi yanaweza kuwa ya kawaida. Kama una wasiwasi wowote, ni muhimu kuzungumza na daktari wako ili kupata ufafanuzi zaidi. 🤢🩺

6. Kumbuka pia kwamba matumizi ya dawa za kuzuia mimba yanahitaji nidhamu na utaratibu. Kukosa kuzitumia kwa wakati unaofaa au kubadilisha njia ya matumizi kunaweza kupunguza ufanisi wao. Ni muhimu kufuata maelekezo ya daktari wako kwa uangalifu ili kuwa na kinga kamili dhidi ya mimba isiyotakikana. 📆⏰

7. Jambo muhimu zaidi ni kujifunza kudhibiti tamaa za kimwili na kufanya maamuzi sahihi kwa mustakabali wako. Kama vile mzazi au mlezi wako anavyoweza kukupa ushauri mzuri, ni jukumu lako kutafakari juu ya maisha yako na kuzingatia umuhimu wa kusubiri hadi ndoa kabla ya kujihusisha na ngono.🙏❤️

8. Kumbuka kwamba kujihusisha na ngono kabla ya ndoa kunaweza kuwa na athari za kihemko na kimwili. Mfano mzuri ni hatari ya kuambukizwa magonjwa ya zinaa au kupata mimba isiyotakikana. Kuwa mwangalifu na ulinzi wa maisha yako ni jambo la muhimu sana. 🌟🚫

9. Ni muhimu pia kujielimisha kwa kina juu ya uzazi na maadili ya kiafrika. Kwa mfano, katika tamaduni nyingi za Kiafrika, ndoa ni taasisi takatifu, na kuwa na uhusiano wa kimapenzi kabla ya ndoa kunaweza kuonekana kama kinyume cha maadili. Kujenga maadili haya katika maisha yako yanaweza kukupa msingi imara na furaha ya ndoa ya baadaye. 💑🌺

10. Kwa wale ambao wanaamua kusubiri hadi ndoa kabla ya ngono, kujitunza na kuwa safi ni jambo la kujivunia. Kukaa bila kujihusisha na ngono kabla ya ndoa inaweza kuwa chaguo zuri kwa maisha yako ya baadaye. Unapofanya uamuzi huo, unajitunza na kuheshimu mwili wako, na hii inaweza kuwa msingi mzuri kwa uhusiano wako wa kimapenzi katika ndoa. 🌸💍

Baada ya kuzungumza mambo haya muhimu, ningependa kusikia maoni yako. Je, una maoni gani juu ya matumizi ya dawa za kuzuia mimba? Je, unaelewa umuhimu wa kusubiri hadi ndoa kabla ya kujihusisha na ngono? Tafadhali shiriki mawazo yako, na tutakuelewa na kukusapoti. Furaha na afya njema! 😄🌈🌼

Jinsi ya Kuepuka Kujihusisha na Ngono Kwa Shinikizo la Wenzako

Habari kijana! Leo tunajadili jambo muhimu sana kuhusu kuepuka kujihusisha na ngono kwa shinikizo la wenzako. Ni ukweli usiopingika kwamba vijana wengi wanakabiliwa na changamoto hii, na ni muhimu sana kuwa na ufahamu wa jinsi ya kukabiliana nayo. Leo nitakushirikisha hatua muhimu ambazo zitakusaidia kusimama kidete na kuishi maisha yenye maadili yaliyoafikiwa kijamii.

1. Jiamini mwenyewe ✨: Uwe na imani kubwa katika uwezo wako wa kusimama kidete na kuepuka shinikizo la wenzako. Ukiwa na imani kubwa, utakuwa na uwezo wa kujieleza na kusimama imara katika maamuzi yako.

2. Jenga mahusiano yenye kuheshimiana 💑: Chagua marafiki ambao wana maadili sawa na wewe na wanaokuunga mkono katika kusimama kidete. Marafiki wa kweli watakusaidia kuimarisha imani yako na kukupa nguvu vitakapokuwa na shinikizo la kujihusisha na ngono.

3. Zungumza na wazazi wako 👪: Wazazi wako ni rasilimali muhimu sana katika safari yako ya kuwa kijana mkakamavu. Waeleze wasiwasi wako na wawaeleze jinsi unavyotaka kuepuka kujihusisha na ngono. Wasikilize na watakupa ushauri unaofaa na thabiti.

4. Kushiriki katika shughuli zinazojenga 🎨: Jiunge na klabu au shughuli zinazokuvutia na kukusaidia kujenga ujuzi wako na kujiamini. Kuwa na shughuli nyingi kutaongeza fursa ya kukutana na watu wazuri wanaoweza kukushawishi kufanya maamuzi sahihi.

5. Tambua thamani yako binafsi 💪: Jitambue kuwa wewe ni mtu wa thamani na unahitaji kuheshimiwa. Hii itakulinda dhidi ya kushawishiwa na wenzako ambao wanaweza kutaka kukuvunja moyo na kukushawishi kufanya jambo ambalo halikupaswi kufanya.

6. Elewa matokeo ya ngono kabla ya ndoa 💔: Kuwa na ufahamu wa madhara ya kujihusisha na ngono kabla ya ndoa. Kwa mfano, hatari ya kupata magonjwa ya zinaa, mimba zisizotarajiwa, na kuvunja uaminifu katika uhusiano wako. Kujua madhara haya kutakusaidia kufanya maamuzi sahihi na kuepuka ngono kabla ya ndoa.

7. Jikubali na jithamini 🌟: Jifunze kukubali na kuthamini mwili wako. Kuwa na heshima kwa mwili wako ni muhimu sana katika kuepuka shinikizo la wenzako. Unapojithamini, utajua kuwa ngono ni jambo la maana na linapaswa kufanywa katika muktadha wa ndoa.

8. Weka malengo ya muda mrefu na mafupi 📝: Kuwa na malengo katika maisha yako ni moja ya njia bora ya kuepuka kujihusisha na ngono. Jiwekee malengo ya muda mrefu na mafupi ambayo yatakusaidia kuzingatia maendeleo yako ya kibinafsi na kukupa lengo la kuishi maisha yenye maadili.

9. Tafuta ushauri kutoka kwa wazee wenye busara 👴: Wazee wenye busara wana uzoefu mkubwa na wanaweza kukuongoza katika kufanya maamuzi sahihi. Waulize maswali, wapelekee wasiwasi wako, na wasikilize ushauri wao. Uzoefu wao utakusaidia kukabiliana na shinikizo la wenzako.

10. Jifunze kujisimamia 🕒: Kuwa na nidhamu ya kibinafsi ni jambo muhimu sana katika kuepuka shinikizo la wenzako. Jifunze kujisimamia katika maamuzi yako na kujiamini katika uamuzi wako wa kusubiri hadi ndoa.

11. Elewa kuwa kuna muda wa kila kitu ⏳: Kumbuka kuwa kuna wakati wa kila jambo katika maisha. Kusubiri hadi ndoa kuwa na uhusiano wa kimwili ni muhimu sana na itakuletea baraka nyingi kuliko unavyoweza kuwazia. Kuenenda na wakati wako na kutambua kuwa kuna muda wa kila kitu kutakupa amani na utulivu wa akili.

12. Kuwa na marafiki wa jinsia zote 👥: Kuwa na marafiki wa jinsia zote ni muhimu katika kuepuka shinikizo la kujihusisha na ngono. Marafiki wa kike au wa kiume wanaweza kukuonyesha jinsi ya kujiheshimu na kukusaidia kusimama kidete katika maamuzi yako.

13. Jifunze kusema hapana ❌: Kuwa na uwezo wa kukataa shinikizo la wenzako ni jambo muhimu sana katika kuepuka kujihusisha na ngono. Jifunze kusema hapana kwa njia ya busara na yenye heshima. Kumbuka, wewe ndiye mwenye udhibiti wa maamuzi yako na hakuna mtu anayepaswa kukushinikiza kufanya kitu ambacho hukiwazi.

14. Fanya uamuzi na ukae imara ⚖️: Kuamua kuwa mwenye imara katika kuepuka kujihusisha na ngono ni muhimu sana. Weka uamuzi wako na usibadilike kwa sababu ya shinikizo. Kuwa na msimamo ni ishara ya nguvu yako na utayari wako kusimama kidete kwa maadili yako.

15. Kuwa na msaada wa kihisia 💞: Kama unapata shinikizo kubwa la kujihusisha na ngono, jisaidie na msaada wa kihisia. Unaweza kuzungumza na mtu unayemwamini kama kaka au dada, mshauri wa shule, au hata mlezi wako. Usijisikie peke yako katika safari hii, kuna watu wengi wapo tayari kukusaidia.

Kijana, kuepuka kujihusisha na ngono kwa shinikizo la wenzako ni uamuzi mzuri na wenye tija. Kuwa na maadili ya kiafrika na kusubiri hadi ndoa kunaweza kuwa changamoto, lakini ina faida nyingi. Kumbuka, lengo lako ni kuishi maisha yenye maadili na kuwa na uhusiano wa kudumu na baraka. Je, wewe una maoni gani kuhusu kuepuka kujihusisha na ngono kwa shinikizo la wenzako? Je, umewahi kukabiliana na shinikizo hili na vipi ulifanikiwa kukabiliana nalo? Ningependa kujua maoni yako na uzoefu wako katika sehemu ya maoni hapa chini.

Ndiyo, mtu yoyote anayelazimishwa
kujamiina atakuwa
amebakwa, haijalishi kama
mtu huyu ni mwanamke/
msichana, mwanaume au
mvulana.

Wavulana na wanaume
wanaweza kubakwa na
wanaume wenzao au wanaweza
kulazimishwa na mwanamke
kujihusisha na tendo la
kujamiiana. Wanaume wanaweza
kulazimisha wavulana
kujamiiana kwa njia ya mdomo
au njia ya haja kubwa. Kisheria hapa Tanzania tukio kama
hili linajulikana kama kulawiti.
Matatizo/matokeo ya kulawiti kwa wavulana ni sawa na yale
yanayopatikana kwa wasichana. Wavulana wanaweza kuumizwa
vibaya zaidi wakati wa kujamiiana na pia kuchanganyikiwa,
kiwewe, na kwa wavulana wanapata madhara zaidi.
Sheria hapa Tanzania12 haziko wazi juu ya ubakaji kwa wavulana
hata hivyo wanatambua mahusiano ya ushoga/ubasha kuwa ni
kosa la jinai.

Kinga ya mwili ni mpangilio wa mwili kujikinga na maradhi. Chembechembe nyeupe zilizopo katika damu ya mwili mzima wa binadamu zina kazi maalum katika kuhakikisha kinga ya mwili i i ipo. Kama askari jeshi wanaolinda nchi yao, chembechembe hizo kwa pamoja zinalinda mwili dhidi ya magonjwa. Hivyo, kama chembeche-mbe hizo zikishambuliwa, mwili hauwezi kujikinga na maradhi au magonjwa.

Ni kweli kwamba mara nyingi hali hii huwatokea wavulana na wanaume. Ndani ya uume kuna mishipa mingi ya damu na kama damu nyingi i i ikienda sehemu hii i ii inasababisha uume kuwa mgumu na kusimama. Mtu anapolala huwa ametulia na hivyo damu inaweza kusukumwa kuelekea kwenye uume. Kwa hiyo, msukumo wa damu ndani ya uume ni sababu pekee ya uume kusimama. Pia kujaa kwa kibofu cha mkojo huweza kusababisha uume kusimama wakati wa kuamka usingizini asubuhi.

Je, Ni Vipi Kuepuka Shinikizo la Kufanya Ngono Katika Mahusiano? 😊

Kuwa na nguvu ya kuepuka shinikizo la kufanya ngono katika mahusiano ni jambo muhimu sana kwa vijana wa leo. Tunafahamu kuwa katika jamii yetu, kuna shinikizo kubwa la kuanzisha uhusiano wa kimapenzi na kushiriki ngono kabla ya ndoa. Lakini ni muhimu sana kutambua kwamba kujiheshimu ni sehemu muhimu ya kukua na kujijenga kama mtu mwenye tabia njema na thabiti. Katika makala hii, tutajadili njia kadhaa ambazo unaweza kutumia kuepuka shinikizo hili. 🙌

1. Elewa thamani ya uhusiano. Hakikisha unatambua umuhimu wa uhusiano wako na jinsi inavyoweza kuathiri maisha yako. Je, unataka kutumia nguvu zako kwa ajili ya uhusiano ambao huenda usidumu? Jiulize maswali haya na jaribu kufikiria athari za muda mrefu.

2. Jifunze kusema hapana. Ni muhimu kuwa na ujasiri na uwezo wa kusema hapana wakati unapohisi shinikizo la kufanya ngono. Kumbuka, mwisho wa siku, maamuzi haya ni yako na wewe ndiye unayeweza kuamua kile unachotaka kufanya na mwili wako. 💪

3. Kuwa na malengo na mipango. Kujitambua na kuweka malengo yako ya kibinafsi itakusaidia kuepuka shinikizo hili. Unapotambua malengo yako na unafanya kazi kuelekea kufikia malengo hayo, utakuwa na lengo na dira katika maisha yako.

4. Jiunge na kikundi cha marafiki wanaofikiria kama wewe. Ni rahisi kuepuka shinikizo la kufanya ngono ikiwa una marafiki ambao wana maadili na malengo sawa na wewe. Tafuta watu ambao wanasaidia kukuza tabia njema na wanaunga mkono maamuzi yako.

5. Elewa thamani ya afya yako. Kujihusisha katika ngono isiyo salama kunaweza kuwa na madhara kwa afya yako ya kimwili na kihisia. Kumbuka, afya yako ni mali yako muhimu zaidi na inapaswa kulindwa.

6. Tambua thamani ya uhusiano wa kimapenzi wa kudumu. Kufanya ngono katika uhusiano wa muda mfupi kunaweza kuwa na athari mbaya kwenye uhusiano huo. Kujenga uhusiano wa kudumu na uwezo wa kujua mtu vizuri kabla ya kujihusisha kimapenzi kunaweza kusaidia kuepuka makosa.

7. Jifunze kuheshimu. Heshimu mwenzako na ujue kuwa ngono ni kitu cha kipekee na maalum. Kuwa na heshima ni muhimu katika kuhakikisha kuwa unaheshimu maisha yako na mwenzako.

8. Tafakari juu ya maadili yako na imani. Kuelewa maadili yako na imani yako itakusaidia kufanya maamuzi sahihi kuhusu ngono. Ikiwa imani yako inakataza ngono kabla ya ndoa, ni muhimu kuzingatia na kuheshimu imani hiyo.

9. Kumbuka furaha ya kusubiri. Kusubiri hadi ndoa ni chaguo ambalo linaweza kukuletea furaha ya kipekee. Kumbuka kuwa ndoa ni ahadi ya maisha na kiapo cha upendo wa dhati.

10. Jifunze kuwa na muda na nafasi. Kufanya ngono ni uamuzi mkubwa na muhimu. Jifunze kujenga uhusiano unaotegemea mambo mengine kama mazungumzo, elimu, na kugundua mambo ya kipekee kuhusu mwenzako kabla ya kujihusisha kimapenzi.

11. Elewa umri wako. Kila mtu ana umri wake na wakati wa kufanya mambo fulani. Kujua umri wako na kuheshimu wakati utakapofanya ngono itakusaidia kuwa na ujasiri wa kudumisha heshima yako na kujitambua.

12. Jifunze kujenga utu wako. Utu wako ni wa thamani kubwa na unapaswa kulinda. Kuepuka shinikizo la kufanya ngono kutakusaidia kuweka utu wako katika kiwango cha juu na kukuhakikishia kuwa unajiheshimu.

13. Elewa faida za kusubiri. Kusubiri hadi ndoa kunaweza kuwa na faida nyingi. Ni fursa ya kujikita katika ukuaji wa kibinafsi, kuzingatia malengo yako, na kujenga uhusiano imara na mwenzako.

14. Kuwa na mawazo ya mbali. Kuwa na mtazamo wa mbali kunaweza kusaidia kuepuka shinikizo la kufanya ngono. Fikiria juu ya siku za usoni, ndoa, familia, na malengo yako ya kimaisha. Je, ngono kabla ya ndoa itaathirije haya yote?

15. Jiwekee mipaka. Weka mipaka yako na uwe na ujasiri wa kuilinda. Kumbuka kuwa ni wewe ndiye unayeamua ni lini na na nani utafanya ngono naye. Kuwa na ujasiri wa kusema hapana ikiwa unaona hauko tayari.

Katika dunia ya leo, kuepuka shinikizo la kufanya ngono katika mahusiano ni jambo gumu. Lakini kwa kufuata njia hizi, unaweza kudumisha heshima yako, kuwa na maadili na kufanya maamuzi yanayofaa kwa maisha yako ya baadaye. Kumbuka, umri wako si kikwazo, bali ni fursa ya kujitambua zaidi na kukua kama mtu imara. Jiulize, "Je, ni thamani gani ninayotaka kuijenga katika maisha yangu?" na "Je, ninataka kufika wapi katika siku zijazo?"

Tumia wakati wako kuelewa thamani ya kusubiri hadi ndoa na kuenzi heshima yako na ile ya mwenzako. Mtu mzima ni yule anayejua thamani ya kusubiri na kujiheshimu. Hakuna raha inayofanana na kuwa na ndoa yenye amani na furaha, na kujua kwamba ulisubiri hadi wakati unaofaa. Kumbuka, uwezo wa kuepuka shinikizo la kufanya ngono ni sehemu ya kujijenga na kuwa mtu imara katika maamuzi yako.

Je, wewe una mawazo gani juu ya kuepuka shinikizo la kufanya ngono katika mahusiano? Je, umewahi kukabiliana na shinikizo hili? Tungependa kusikia maoni yako na uzoefu wako juu ya mada hii. Tuache maoni yako hapo chini na tujadiliane! 🤗👇

Hakuna kipimo rahisi cha kuwezesha kuonyesha kama mama
mjamzito amebeba kinasaba cha ualbino. Lakini uwezekano upo,
kama wazazi watakuwa wamepata mtoto Albino. Uwezekano wa
kujua kama mimba inayofuatia kichanga kitakuwa na ualbino kwa
kutumia kipimo maalamu kinachovuta maji yaliyo kwenye mji wa
mimba na kupima hayo majimaji kuona kama kuna kinasaba cha
Albino. Hata hivyo, vipimo hivi ni vya gharama kubwa na kwa
kiasi kikubwa kwa sasa vinapatikana, katika hospitali kubwa
maalumu za nchi zilizoendelea (Ulaya, Marekani na kadhalika).

Ni kweli kwamba baadhi ya pombe, hasa bia, husababisha
ongezeko la uzito kwa baadhi ya watu kwa sababu ina mkusanyiko
mkubwa wa sukari na wanga.

Katika baadhi za jamii viungo vya uzazi vya nje vya msichana,
yaani kisimi au sehemu ya ndani na nje ya mashavu ya uke
yanakatwa na kuondolewa kabisa. Huu ndiyo ukeketaji au
kutahiriwa kwa mwanamke.
Wakati mwingine uekeketaji hufanyika katika umri wa miezi ya
mwanzo ya maisha ya mtoto wa kike. Mara kwa mara kutahiriwa
kwa wanawake hufanyika wakati msichana anapofikia utu uzima
au kuadhimisha na kuvuka kutoka utoto kuingia utu uzima.
Mara nyingine ukeketaji ni sehemu ya unyago na kuadhimia kwa
msichana kujifunza jinsi ya kuwa mtu mzima.
Kuna aina mbalimbali za ukeketaji:
1 Sehemu ya ngozi inayofunika kisimi huwa inaondolewa.
Mara nyingine kisimi au eneo lake hukatwa pia. Watu
wengi huita aina hii sunna.
2 Kisimi pamoja na sehemu za mashavu ya ndani
hutolewa.
3 Sehemu yote au baadhi ya viungo vya nje hutolewa na
uke hufungwa kwa kushona. Hii huacha sehemu ndogo
ya tundu ambapo mkojo na damu ya mwezi (hedhi)
hupita. Aina hii huitwa mfyato (Infibulation).
4 Aina yeyote ya kuchezea kwa lengo la kuharibu
sehemu yoyote ya viungo vya nje kama vile kutia vitu
vyenye madhara kwenye uke, kurefusha mashavu au
kisimi kwa kuvivuta au kutoboatoboa.

Kuna aina mbalimbali za ulemavu na kuna sababu mbalimbali za kuzaa mtoto mlemavu. Ulemavu wa mtoto unaweza kuwa wa kurithi au ukatokea katika hatua tofauti wakati mimba inakuwa, kama vile , wakati wa utungaji mimba, wakati wa ujauzito na wakati wa kuzaa.

Baadhi ya ulemavu ni kwa sababau ya hitilafu ya kinasaba (jenetiki) ambayo tayari i i inajulikana kwenye familia, au inayojitokeza ghafla. Hii ni aina ya ulemavu ambao hauwezi kuzuilika.
Ili mimba i iweze kutungwa, kuna mlolongo wa mambo mengi ambayo yanatakiwa yatokee wakati mwafaka. Ule mwenendo wa kujiunga yai lililopevuka likutane na mbegu ya kiume siyo kitu rahisi na i inawezekana yakatokea makosa. Makosa kama hayo siyo rahisi kuyazuia na mara nyingi kutokea kwake ni kwa bahati mbaya.
Sababu mojawapo ni mwanamke kuumwa wakati wa ujauzito. Kama mwanamke mjamzito anaumwa kwa mfano, malaria na anakunywa madawa makali, ugonjwa wenyewe au matumizi ya dawa yanaweza kuleta madhara kwa mimba i inayokua tumboni. Malaria ni ugonjwa mmojawapo unaosababisha mimba kutoka na ulemavu kwa watoto wanaozaliwa. Wanawake wanashauriwa kuwa wangalifu sana wasiugue malaria wakati wa ujauzito. Sababu nyingine ni matumizi ya madawa ya kulevya, pamoja na sigara au pombe wakati wa ujauzito. Vitu hivi sio vizuri kwa mwili wa binadamu, hasa kwa mimba.
Wakati mwingine, ulemavu wa mtoto unatokea wakati wa kuzaliwa. Kwa hiyo ni muhimu sana mwanamke ahakikishe anahudumiwa na mhudumu mwenye ujuzi wa kutosha ambaye anayajua madhara na namna ya kukabiliana nayo.

Unaweza ukajaribu kuzungumza na wazazi wako kwamba
ukeketaji ni desturi mbaya, na pia unaweza ukamtafuta mtu
wa kukusaidia ambaye ni mwaminifu. Msaidizi anaweza akawa
rafiki, mlezi, mzazi au mtu mzima katika familia ambaye
unaweza kumwamini. Katika jamii yako unaweza kumtafuta
mwalimu anayeaminika, kiongozi wa dini au muuguzi ambaye
anaunga mkono mawazo yako na mwenye msimamo wa kumaliza
tatizo la ukeketaji.

Kama hakuna mashirika yanayopinga ukeketaji katika sehemu
yako, unaweza kufikiria watu wanaofanya katika shirika la
vijana, vituo vya vijana, jumuia za wanawake, makanisa na
mashirika ya uzazi wa mpango. Unaweza kutoa habari hii katika
kituo cha afya kilicho karibu nawe. Kumbuka vijana chini ya
miaka 18 ukeketaji ni kosa la jinai na unaweza kuripoti katika
kituo cha polisi kilicho karibu nawe.

Hapana, ukila na mtu mwenyemaambukizi ya Virusi vya UKIMWI huwezi kuambukizwa Virusi vya UKIMWI wala UKIMWI, isipokuwa pale ambapo wote wawili mna vidonda mdomoni na mnachangia kijiko kimoja. Lakini uwezekano huu ni mdogo sana, kiasi tunachoweza kusema kwamba huwezi kuambukizwa Virusi vya UKIMWI na UKIMWI ukila sahani moja na mtu aliyeambukizwa na virusi.
Lakini, kufuatana na kanuni za afya, ni vizuri zaidi kila mtu atumie vifaa vyake na baada ya kuvitumia avioshe kikamilifu.