Nifanyeje Kujikinga na Maambukizi ya Magonjwa ya Zinaa (STIs)?

Jambo wapenzi wa vijana! Leo tutazungumzia jambo muhimu sana katika maisha yetu ya ujana – jinsi ya kujikinga na maambukizi ya magonjwa ya zinaa. Hili ni suala linalohitaji umakini mkubwa na uamuzi thabiti ili kuhakikisha tunakuwa salama na tunaendelea kuwa na afya njema. Basi hebu tuanze safari hii ya kujifunza na kuelimishana, tayari? ✨

1. Kwanza kabisa, njia bora na rahisi kabisa ya kujikinga na magonjwa ya zinaa ni kuzingatia usafi wa mwili. Osha sehemu za siri kila siku na maji safi na sabuni ya ph-neutra, hii itasaidia kuondoa bakteria na kuzuia maambukizi. 🚿

2. Kutumia kondomu ni njia nyingine muhimu ya kujikinga na magonjwa ya zinaa. Wakati wa kujamiiana, hakikisha unatumia kondomu vizuri na kwa usahihi. Kondomu inaweza kuzuia maambukizi mengi ya magonjwa ya zinaa kama vile kisonono na UKIMWI. 🌈

3. Epuka kushiriki ngono zembe au ngono mbalimbali na washirika wengi. Kadri unavyoshiriki ngono na washirika wengi, ndivyo unavyojiongezea hatari ya kuambukizwa magonjwa ya zinaa. Kufanya uamuzi wa kubaki mwaminifu kwa mwenzi wako au kusubiri hadi ndoa ni njia nzuri ya kujilinda. 💑

4. Hakikisha unafanya vipimo vya mara kwa mara ili kugundua mapema ikiwa una maambukizi ya magonjwa ya zinaa. Vipimo hivi ni muhimu sana kwa sababu wakati mwingine hatujui kama tuna maambukizi hadi pale tutakapofanya vipimo. Kumbuka, kugundua mapema kunaweza kuokoa maisha yako. 🏥

5. Pia, ni muhimu sana kuwa na mazungumzo wazi na washirika wako juu ya historia yako ya ngono. Kuwa na uaminifu katika mahusiano yako ni jambo la muhimu sana. Kwa kuwa na mazungumzo haya, unaweza kujua hatari zaidi na kuchukua hatua stahiki za kujikinga. 💬

6. Kujifunza juu ya magonjwa ya zinaa ni sehemu muhimu ya kujilinda na maambukizi. Jiwekee muda wa kujisomea na kujifunza habari sahihi kuhusu magonjwa haya. Unaweza kusoma vitabu, kutembelea tovuti za afya au kuongea na wataalamu wa afya. Elimu ni nguvu! 📚

7. Kumbuka kuwa magonjwa ya zinaa yanaweza kuambukizwa pia kupitia njia nyingine kama vile kugusana na viowevu vya mwili, kugawana vitu kama sindano, na hata wakati wa kujifungua. Hivyo, ni muhimu kukaa macho na kuepuka hatari hizi. ⚠️

8. Tafuta msaada na ushauri kutoka kwa wataalamu wa afya. Wana ujuzi na uzoefu wa kutoa ushauri unaofaa kulingana na hali yako. Usione aibu kuwauliza maswali na kuomba msaada, afya yako ni muhimu sana. 🏥

9. Kama vijana, tunakabiliana na shinikizo nyingi za kimapenzi kutoka kwa marafiki, vyombo vya habari na hata mitandao ya kijamii. Ni muhimu sana kuwa na uhuru wa kusema "hapana" wakati hatujajisikia tayari kwa uhusiano wa kingono. Tumieni uhuru huu kwa busara na uzingatie maadili yetu ya Kiafrika. 🚫

10. Pia, kumbuka kuwa hata kama umepata maambukizi ya magonjwa ya zinaa, bado kuna matumaini ya kupata tiba na kuishi maisha ya afya. Kupata matibabu mapema na kufuata ushauri wa daktari ni hatua muhimu katika kupona. Kila siku ni siku nzuri ya kuanza upya! 💪

11. Je, umewahi kusikia juu ya kauli mbiu "abstain ni bora"? Kutokuwa na ngono kabla ya ndoa ni njia rahisi na salama kabisa ya kuzuia maambukizi ya magonjwa ya zinaa. Hii inahitaji ujasiri na uamuzi imara, lakini faida zake ni kubwa zaidi ya hatari. Jiulize, je, ngono kabla ya ndoa ni jambo muhimu kweli katika maisha yako? 💍

12. Tafuta njia mbadala za kujifurahisha na kujifunza kuhusu maisha. Kuna mengi ya kufanya na kujaribu, kama kusoma vitabu, kucheza michezo, kusafiri au kujitolea kwa jamii. Fanya mambo ambayo yatakujenga na kukufanya uhisi furaha na kamili bila kujiingiza katika hatari zisizohitajika. 🌍

13. Je, ungependa kushiriki mawazo yako na ushauri na sisi? Je, umewahi kupata changamoto katika suala hili na jinsi ulivyowashinda? Tuko hapa kusikiliza na kusaidia. Tukutane katika sehemu ya maoni na tuweze kuendelea kuelimishana. 📝

14. Hatimaye, ningependa kukuhimiza kubaki safi kabla ya ndoa. Kujiweka safi ni zawadi bora ambayo unaweza kumpa mwenzi wako wa baadaye. Kujisikia uhuru na kuwa na amani ya akili juu ya maamuzi yako ni zawadi ambayo italeta furaha katika maisha yako ya ndoa. 💖

15. Kwa hiyo, wapenzi vijana, tunaweza kujilinda na maambukizi ya magonjwa ya zinaa. Kwa kufuata njia hizi rahisi na kujenga tabia nzuri, tunaweza kufurahia maisha yenye afya na furaha. Kumbuka, umri mdogo si kisingizio cha kujihatarisha na hatari. Tufanye maamuzi sahihi na tuishi maisha yenye furaha na afya! 😊

Kama kijana akinusa au kuvuta petroli kupitia puani au mdomoni, petroli hiyo huingia kwenye mapafu na sehemu zote mwilini.
Madhara ya unusaji au uvutaji petroli ni sawa kabisa na pombe. Baada ya kunusa/kuvuta petroli mtuamiaji hujisikia kizunguzungu na kulewa. Wengine huhisi kama kwamba wanaota na kujisikia furaha. Lakini wengine hujisikia kuumwa na kusinzia.
Unusaji/uvutaji wa petroli ni hatari sana na hata huweza kusababisha vifo kwani petroli humfanya mtu apoteze fahamu, huharibu mapafu na wengine hufa kwenye ajali. Hii hutokana na kushindwa kutoa uamuzi ufaao wanapokabiliwa na hali zinazoweza kusababisha ajali, hasa barabarani.
Matumizi ya muda mrefu ya petroli huweza kumsababishia madhara mtumiaji kama kutokwa na damu puani, kupoteza hamu ya kula, kuwa dhaifu, kupata matatizo ya mtindio wa ubongo, kupatwa na magonjwa ya figo, moyo, mapafu na kuharibika maini.

Wanawake wajawazito ambao hunywa pombe au kuvuta sigara
wanahatarisha afya na maisha ya mtoto aliye tumboni. Mtoto aliye
tumboni hurutubishwa kupitia damu ya mama. Kama mama atavuta
sigara au kunywa pombe, sumu illiyopo katika sigara au pombe
inapoingia kwenye damu yake itamfikia mtoto pia. Pombe hushambulia
moyo uendeleao kukua na ubongo wa mtoto aliye tumboni.
Akina mama wanaokunywa kupita kiasi wakiwa wajawazito
wanaweza kupata watoto wenye magonjwa ya moyo au mtindio
wa akili, kwa sababu chembechembe za ubongo hazikui vizuri.
Mara nyingi watoto huzaliwa na upungufu katika mwonekano
wa sura. Kwa mtoto pombe ni sumu kali, hata kama ni kwa kiasi
kidogo, itamdhuru.

Mama anaekunywa pombe anaweza kuwa hajali au kusahau
kujilinda mwili wake na mtoto anayekua.
Kama akipata maambukizo ya VVU na mtoto pia anaweza
akapata virusi vya UKIMWI.
Wanawake wanaovuta sigara wakiwa wajawazito wana
uwezekano mkubwa wa kuzaa watoto ambao hufariki ghafla bila
sababu ya kueleweka katika mwaka wao wa kwanza wa maisha.
Watoto wa akina mama wanaovuta sigara mara nyingi huzaliwa
na umbo dogo kuliko wengine kwa sababu watoto walipata
chakula kidogo walipokuwa bado tumboni mwa mama zao.
Ujumbe upo wazi: Wanawake wanaotaka watoto wenye afya
wasivute kabisa sigara wala kunywa pombe wakiwa wajawazito.

Kwa kawaida i inakubalika kuwa wavulana ndiyo waaanze kuonyesha ishara za kujamiaana na tafiti zimeonyesha kwamba mara nyingi mwanaume anafikia mshindo kabla ya mwanamke. Hii ni ukweli katika sehemu nyingi za dunia.
Baadhi ya wavulana wanatumia vibaya uwezo wao wa kufanya mapenzi. Wanafuatafuata wasichana na kuwatongoza i ili wafanye mapenzi katika umri mdogo. Hata hivyo kujamii ana katika umri mdogo kunaweza kusababisha athari nyingi kama vile mimba isiyotarajiwa au kuambukizwa magonjwa ya zinaa. Kwa hiyo, wavulana wanashauriwa kuwa wavumilivu licha ya mivuto hiyo ya kutaka kujamii ana, kwa sababu kwa njia ya kujamii ana ovyo mnahatarisha maisha yenu ya baadaye. Kuna njia nyingine za kuonyesha mapenzi, kama vile kubusu, kukumbatia, kushikana mikono na hata kupiga punyeto.
Kimaumbile, mara nyingi mwanaume anafikia mshindo haraka zaidi kuliko mwanamke. Lakini, mkihakikisha kwamba mwanamke ni tayari kwa kujamii ana na kama mmechukua muda wa kutosha kujiaanda vizuri, mnaweza kufikia mshindo pamoja. Hivyo kuwaletea raha na starehe wote wawili.

Jinsi ya Kukabiliana na Hisia za Aibu Kuhusu Ngono 🌟

Karibu vijana wenzangu! Leo, tutajadili jinsi ya kukabiliana na hisia za aibu kuhusu ngono. Ni muhimu kuelewa kwamba tunapitia hatua hii ya maisha yetu ambapo tunavutiwa kimapenzi na wengine. Katika jamii yetu, kuna tabia nzuri na za heshima ambazo tunapaswa kuzingatia. Hapa kuna vidokezo 15 vinavyotusaidia kukabiliana na hisia hizi za aibu ili tuweze kuishi maisha ya furaha na kujiamini. 🙌

1. Kuelewa na kuheshimu maadili yetu: Tunapaswa kuzingatia maadili yetu ya Kiafrika yanayotutaka tuishi maisha ya kiheshima na kujiepusha na ngono kabla ya ndoa. Maadili yetu yanatupa mwongozo mzuri na yanatupatia nguvu ya kukataa hisia za aibu.

2. Kujielewa: Jifunze kuhusu mwili wako na jinsi unavyofanya kazi. Kwa kuelewa ukuaji wa miili yetu na jinsi hisia za mapenzi zinavyoibuka, tutakuwa na uwezo wa kujielewa na kujikubali. Hakuna kitu cha kuona aibu kuhusu mabadiliko ya mwili wako. Kumbuka, ni sehemu ya ukuaji wako. 🌺

3. Mazungumzo na wazazi au walezi: Wazazi wetu ni rasilimali muhimu katika kuelewa na kukabiliana na hisia hizi za aibu. Mazungumzo na wazazi wetu yanaweza kutusaidia kupata mwongozo na kuelewa jinsi ya kushughulikia hisia hizi kwa njia nzuri.

4. Kuwa na marafiki wa kuaminika: Marafiki wanaweza kuwa msaada mkubwa katika kukabiliana na hisia za aibu. Kuwa na marafiki ambao wana maadili sawa na wewe na wanaelewa umuhimu wa kungojea ndoa kabla ya kujihusisha kimapenzi, watakuwa nguzo yako katika kipindi hiki.

5. Kujifunza kutathmini na kufanya maamuzi sahihi: Kujifunza kufanya maamuzi sahihi ni muhimu katika kukabiliana na hisia za aibu. Tathmini hatari na faida za kushiriki ngono kabla ya ndoa. Kumbuka, kungojea ndoa kunakuweka salama kimwili na kisaikolojia. 💪

6. Kupata maarifa sahihi kuhusu ngono: Elimu ni ufunguo wa mafanikio katika maisha yetu yote, na hii ni pamoja na elimu ya ngono. Kupata maarifa sahihi kuhusu ngono kutoka kwa vyanzo vya kuaminika na watu wazima wenye ujuzi, kutatusaidia kuelewa hisia na mabadiliko ambayo yanatokea mwilini mwetu.

7. Kuepuka vitu vinavyozua hisia za ngono: Kuepuka vitu kama vile kuangalia picha au video za ngono, kutazama sinema zenye maudhui ya ngono, au kusoma vitabu visivyoendana na maadili yetu, kunaweza kusaidia kudhibiti hisia zetu na kuzuia aibu ambayo inaweza kujitokeza.

8. Kuweka malengo na kujenga ndoto za baadaye: Kuweka malengo na kujenga ndoto za baadaye kunaweza kutusaidia kusonga mbele na kusahau hisia za aibu kwa muda. Kuwa na malengo na ndoto kama vile kufanikiwa kielimu, kupata kazi bora au kuchangia katika jamii, kutatufanya tuwe na lengo maishani na kuzingatia malengo hayo kuliko hisia za aibu.

9. Kujipenda na kujithamini: Kujipenda na kujithamini ni muhimu katika maisha yetu yote. Kujiona kama mtu wa thamani na kuwa na heshima kwa mwili wako itakusaidia kujikubali na kuzingatia maadili yako. Unastahili heshima na upendo, na kujithamini kutakusaidia kujisikia vizuri kuhusu uamuzi wako wa kungojea ndoa. 💖

10. Kudumisha afya ya akili na mwili: Kuwa na afya nzuri ya akili na mwili ni muhimu katika kukabiliana na hisia za aibu. Kujihusisha na shughuli za kimwili, kama vile michezo au mazoezi, na kudumisha afya ya akili kwa kufanya mambo unayopenda na kuzingatia furaha yako, kunaweza kukusaidia kusahau hisia za aibu.

11. Kuzungumza na wataalamu wa afya ya akili: Wakati mwingine, hisia za aibu zinaweza kuwa ngumu kushughulika nazo peke yako. Kuzungumza na mtaalamu wa afya ya akili, kama vile mshauri au mtaalamu wa saikolojia, kunaweza kukusaidia kupata mwongozo na msaada wa kushughulikia hisia hizi kwa njia sahihi.

12. Kujihusisha na shughuli za kujenga na kukufanya ujisikie vizuri: Kujihusisha na shughuli za kujenga na kukufanya ujisikie vizuri, kama vile kujitolea kwenye shirika la kujitolea au kufanya hobby unayopenda, kunaweza kukusaidia kusahau hisia za aibu kwa muda na kujikita katika mambo mazuri.

13. Kuwa na muda wa kujitafakari: Kuwa na wakati wa kujitafakari kunaweza kukusaidia kuzingatia thamani na maadili yako. Fikiria kuhusu maisha yako ya baadaye na jinsi kungojea ndoa kunaweza kukusaidia kufikia malengo yako. Kujitafakari kunaweza pia kukusaidia kuimarisha uhusiano wako na Mungu na kusali kwa ajili ya nguvu na mwongozo.

14. Kujiwekea mipaka na kuwa na malengo: Kujiwekea mipaka na kuwa na malengo ni muhimu katika kushughulikia hisia za aibu. Kuwa na malengo ya ngono ya kusubiri ndoa na kujitengea mipaka binafsi, kama vile kuepuka mazingira yanayoweza kukuletea majaribu, kunaweza kukusaidia kudumisha maadili yako na kujiamini zaidi.

15. Kuwa na ujasiri wa kusema "hapana": Hatimaye, kuwa na ujasiri wa kusema "hapana" ni jambo muhimu katika kukabiliana na hisia za aibu. Jifunze kusema hapana kwa shinikizo la kufanya ngono kabla ya ndoa na kujisikia vizuri kuhusu uamuzi wako. Kumbuka, ujasiri wako una thamani kubwa sana. 🙅‍♀️

Kwa njia hii, tunaweza kuishi kwa furaha na kujiamini bila kuhisi aibu kuhusu ngono. Kumbuka, kungojea ndoa ni uamuzi bora ambao unalinda afya yetu na mustakabali wetu. Je, unafikiriaje juu ya vidokezo hivi? Je, una maoni au vidokezo vingine? Nichekee sehemu ya maoni hapa chini. Tuweze kusaidiana, tukue pamoja na kujenga maisha yaliyojaa furaha na utulivu. Amani na baraka! 🌟✨

Ukweli ni kwamba hakuna madhara yoyote ya kiafya iwapo utakaa muda mrefu bila ya kujamiiana. Viungo vya uzazi havidhuriki wala sehemu nyingine yoyote katika mwili wako. Mwanamke na mwanaume wakianza kujamiiana baada ya kukaa muda mrefu watapata raha na starehe kama kawaida.

Kuna uvumi potofu kwamba kutofanya mapenzi kunasababisha kuwa na chunusi usoni au sehemu za siri, au hata kuchanganyikiwa kiakili. Siyo kweli kwamba hali hiyo inasababishwa na kutojamiiana bali husababishwa na mambo mengine kabisa.

Elewa kwamba kutojamiiana kabisa hakuna madhara yoyote. Lakini kama tulivyosema awali kujamiiana kunaweza kuleta matatizo mengi kama mimba isiyotarajiwa, magonjwa ya zinaa ikiwa pamoja maambukizi ya virusi vya UKIMWI na UKIMWI wenyewe.

Katika miezi sita ya mwanzo baada ya kujifungua, mwanamke anayenyonyesha mtoto anapata kinga ya mimba kwa asilimia kubwa. Lakini i i inabidi mama anyonyeshe mtoto kwa kipindi kirefu (muda wote mtoto awe ananyonya maziwa ya mama tu na anyonye kila anapohitaji) na vilevile mama awe hajaanza kupata hedhi yake. Kama mama ameanza kupata hedhi yake au kama anampa mtoto chakula kingine, anaweza kupata mimba tena. Kwa hivyo, anashauriwa kutumia njia za kupanga uzazi i i ili kuzuia mimba za mfululizo.

Ndiyo, mwanaume ambaye ana uwezo wa kumwaga mbegu bila shida anaweza kuwa mgumba. Kutokuwa mgumba kuna maana kwamba uume wa mwanaume unaweza kusimama, kwamba mwanaume anaweza kumwaga shahawa na vilevile kwamba zile mbegu ni nzima na zina nguvu za kutosha za kurutubisha yai.

Kwa hiyo, hata kama mwanaume anamwaga shahawa, i inawezekana kwamba hazipo mbegu za kutosha ndani ya shahawa au kwamba mbegu hazina nguvu za kutosha. Mwanaume huyu ni mgumba. Ni daktari tu, anayeweza kumhakikishia mwanaume kuwa au kutokuwa mgumba.

Ndiyo. Hapa Tanzania kuna kitengo maalumu kinachojishughulisha
na masuala ya akili. Wataalamu mbalimbali hufanya kazi pamoja
kama vile matibabu ya magonjwa ya akili na wanasaikolojia.
Wanaustawi wa jamii ambao wana mbinu za kuelewa kiwango
cha unywaji pombe katika jamii kulingana na tamaduni
mbalimbali ambao pia wana utaalamu wa masuala ya utoaji
ushauri, wanaweza kushirikiana na wataalamu wa afya ambao
hufanya kazi hospitalini na kwenye jamii.

Balehe ni kipindi cha mpito kati ya utoto na utu uzima, ambapo watoto wa kike na wa kiume wanapitia mabadiliko mbalimbali ya kimwili, kiakili, na kihisia. Kwa wasichana, mabadiliko haya yanaweza kujumuisha yafuatayo:

1. Ukuaji wa Viungo vya Uzazi: Ovari zinaanza kutengeneza mayai na homoni za kike kama estrogen na progesterone, ambazo husababisha mabadiliko mengine.
2. Hedhi (Menstruation): Wasichana wanaanza kupata hedhi, ambayo ni kumwagika kwa utando wa kizazi kila mwezi, isipokuwa kipindi cha ujauzito.
3. Ukuaji wa Matiti: Huanza kama vimbe vidogo chini ya chuchu na baadaye kukua zaidi.
4. Ongezeko la Urefu na Uzito: Kuna spurt ya ukuaji ambapo wasichana hukua haraka kwa urefu na kuongezeka uzito.
5. Mabadiliko ya Mwili: Mafuta ya mwili huongezeka hasa kwenye hips, makalio, na matiti, kusababisha umbo la mwili kubadilika na kuwa la kike zaidi.
6. Nywele za Mwili: Uotaji wa nywele katika sehemu za siri, kwapani, na nyakati nyingine kwenye mikono, miguu na uso.
7. Mabadiliko ya Ngozi: Ngozi inaweza kuwa yenye mafuta zaidi na kusababisha chunusi.
8. Mabadiliko ya Hisia na Tabia: Hisia zinaweza kubadilika haraka kutokana na mabadiliko ya homoni na mihadhara mingine ya kisaikolojia ya kipindi hiki.

Hizi ni baadhi tu ya mabadiliko yanayotokea wakati wa balehe kwa wasichana. Ni muhimu kuzungumza na watoto kuhusu mabadiliko haya na kuhakikisha wanapata usaidizi na taarifa sahihi kadri wanavyokua.

Kuna mabadiliko mengi ya kimwili ambayo yanatokea kwa msichana wakati anaingia utu uzima. Baadhi ya mabadiliko hayo ni kama yafuatayo:

Mabadiliko ya mwili

1. Kuongezeka urefu na kupanuka mwili haswa nyonga na matiti kuanza kukua;
2. Ngozi yako i taanza kuwa na mafuta mengi, unaweza pia kuota chunusi usoni;
3. Kuota nywele sehemu za siri (mavuzi) na makwapani; na
4. Kupata damu ya hedhi (kuvunja ungo).

Mabadiliko ya hisia

1. Kuanza kuwa na muhemko wa kutaka kujamii ana na wakati mwingine mwili wako unaweza kusisimka ukimwona mvulana anayekuvutia;
2. Mihemuko ya kupenda wanaume huongezeka na wewe kupenda kujipamba i li kuwa na mwonekano wa kupendeza; na
3. Kuanza kujiamini, kutotaka kulazimishwa kufanya baadhi ya vitu na wewe kutaka kuonekana kama mtu mzima anayeweza kufanya maamuzi pekee yake.

Mabadiliko haya ni jambo la kawaida kwa msichana balehe. Kumbuka, kila msichana anapitia mabadiliko haya katika nyakati tofauti na ukali / nguvu tofauti.

Ndoto nyevu ni kitu kinachowatokea vijana wakiwa usingizini. Haiwezekani kuzuiwa kwa sababu uko usingizini, lakini labda ingekuwa vizuri wewe kujiuliza kwa nini unataka kuzuia jambo hili, haswa ukizingatia kwamba ndoto nyevu hazidhuru afya yako kabisa na kwamba ni dalili kuwa sasa unakuwa mtu mzima, yaani mwanaume.

Moja kati ya vitu vinavyotisha kuhusu dawa za kulevya ni kwamba zinaathiri watu kwa njia mbalimbali na huwezi ukasema kwa uhakika jinsi zitakavyokuathiri. Madhara ya dawa za kulevya yanategemea aina, kiwango na jinsi zitakavyotumika. Vilevile inategemea na umri, afya ya mwili na ukomavu wa akili, na pia mazoea ya matumizi ya dawa hizo.
Madhara ya muda hutokea mara tu baada ya dawa za kulevya kutumika, wakati madhara ya muda mrefu huonekana baada ya muda kupita, na mara nyingi husababisha uharibifu wa kudumu kwenye mapafu na ubongo.

Kwa mfano, bangi, husababisha kuongezeka kwa mapigo ya moyo, matatizo ya kumbukumbu ya muda mfupi, pamoja na umakini, kujifunza, kufikiri na kutatua matatizo. Pia inaweza ikasababisha kasoro kwenye utaratibu wa viungo vya mwili. Mara kwa mara wavuta bangi huwa na macho mekundu. Na vijana wengine hupata mihemuko mbalimbali kama uoga na hofu baada ya matumizi ya bangi.
Dawa za kulevya za vichangamsho, kama mirungi na kokaini, inasemekana kuwa huwafanya watumiaji kuwa macho, kujiona wana nguvu na kujiamini. Vichangamsho vikitumika kwa wingi, humfanya mtumaji kujihisi kuwa na wasiwasi au hofu. Matumizi mabaya ya dawa za kulevya kwa muda mrefu huweza kusababisha matatizo ya akili au hata kifo i iwapo yatatumika kwa kiwango cha juu.
Dawa za kulevya zinazokufanya upooze kama heroini au dawa nyingine zinazoagizwa na daktari, husababisha kujisikia umetulia, una amani na furaha. Ukizidisha vipimo husababisha usingizi, upungufu wa umakini na uwezo wa kuona, kizunguzungu, kutapika na kutokwa jasho. Vilevile kipimo kingi kinaweza kusababisha usingizi wa muda mrefu, kuzimia na hata kifo.

Pombe za kienyeji kama gongo ni hatari kwa afya na zinaweza kusababisha upofu na hata kifo.
Matumizi ya dawa za kulevya hupunguza uwezo wa vijana kuhimili na kutatua matatizo yao ya kijamii na kiakili. Hii husababisha vijana kuwa wepesi kujihusisha na ujambazi na mambo ya ngono na ugomvi, mabadiliko hayo ya tabia husababisha ugomvi katika familia na kuvunjika kwa urafiki. Matumizi ya dawa za kulevya ndiyo sababu kubwa ya ajali za barabarani, kujiua na maambukizo mbalimbali.

Na anaweza kumwambukiza mtoto aliye tumboni au wakati wa kumnyonyesha?
Ndiyo, mama mwenye virusi vya UKIMWI na UKIMWI anaweza kubeba mimba kama mwanamke mwingine yeyote. Ila ni muhimu kukumbuka kwamba kuna uwezekano wa mtoto kuambukizwa na Virusi vya UKIMWI.

Lakini siyo watoto wote waliozaliwa na mama mwenye maambukizi watabeba virusi. Kuwa moto ataambukizwa au hataambukizwa i itategemea na i idadi ya virusi ambavyo viko kwenye damu ya mama na sababu nyingine. Tafiti zimeonyesha kwamba watoto wawili kati ya watoto watatu waliozaliwa na akina mama wenye maambukizi ya Virusi huambukizwa na hivyo virusi.
Pamoja na hayo, mama mwenye virusi vya UKIMWI anaweza kumwambukiza mtoto wake wakati wa kumnyoshesha kwa sababu ya kuwepo virusi kwenye maziwa ya mama. Akina mama walio na maambukizi ya UKIMWI na UKIMWI wanashauriwa kuacha kuzaa na kutumia njia za uzazi wa mpango