Asimilia kumi hadi i i ishirini ya mimba huharibika. Mimba nyingi zinaharibika katika kipindi cha wiki 12 za mwanzo wa ujauzito. Sababu kuu hutokana na kuharibika kwa yai lililotungwa mimba. Iwapo yai lingeendelea kukua katika hali hii matokeo ni mtoto kuzaliwa na kasoro mwilini au kiakili. Kwa hiyo mimba kuharibika inaweza kuwa ni njia ya asili ya mwili kukabiliana na matatizo hayo ya kimaumbile.
Vilevile kuharibika kwa mimba huweza kutokea kama mama ana magonjwa kama malaria au kaswende, kama ameanguka chini kwa nguvu au kama ana matatizo kwenye via vya uzazi. Dalili za mimba kuharibika ni damu kutoka ukeni na maumivu makali ya tumbo kwa chini.

Kwa kawaida i inakubalika kuwa wavulana ndiyo waaanze kuonyesha ishara za kujamiaana na tafiti zimeonyesha kwamba mara nyingi mwanaume anafikia mshindo kabla ya mwanamke. Hii ni ukweli katika sehemu nyingi za dunia.
Baadhi ya wavulana wanatumia vibaya uwezo wao wa kufanya mapenzi. Wanafuatafuata wasichana na kuwatongoza i ili wafanye mapenzi katika umri mdogo. Hata hivyo kujamii ana katika umri mdogo kunaweza kusababisha athari nyingi kama vile mimba isiyotarajiwa au kuambukizwa magonjwa ya zinaa. Kwa hiyo, wavulana wanashauriwa kuwa wavumilivu licha ya mivuto hiyo ya kutaka kujamii ana, kwa sababu kwa njia ya kujamii ana ovyo mnahatarisha maisha yenu ya baadaye. Kuna njia nyingine za kuonyesha mapenzi, kama vile kubusu, kukumbatia, kushikana mikono na hata kupiga punyeto.
Kimaumbile, mara nyingi mwanaume anafikia mshindo haraka zaidi kuliko mwanamke. Lakini, mkihakikisha kwamba mwanamke ni tayari kwa kujamii ana na kama mmechukua muda wa kutosha kujiaanda vizuri, mnaweza kufikia mshindo pamoja. Hivyo kuwaletea raha na starehe wote wawili.

Muda unaofaa kutumia njia ya kupanga uzazi ni wakati unapojamiiana kwa mara ya kwanza. Huu ni wakati mzuri wa kutumia kondomu, kwa sababu kondomu inazuia kupata mimba isiyotarajiwa pamoja na magonjwa ya zinaa.
Huu pia ni muda mzuri wa kwenda kliniki ili kupata ufafanuzi kuhusu njia mbalimbali za kuzuia mimba. Daktari au muuguzi anaweza kuwasaidia mwanaume na mwanamke kuamua njia inayofaa kwa hali yao.
Mara nyingi, watu wanafikiri kwamba huduma ya uzazi wa mpango ni kwa wanawake ambao wameshaolewa, kwa mama wajawazito au wanawake waliozaa tu. Lakini si kweli. Hapa Tanzania, kisheria kila mtu aliyebalehe, iwe mvulana au msichana ana haki ya kupata huduma ya uzazi wa mpango.

Haki za binadamu ni haki zinazohusiana na mambo ya msingi na
asili ya uhuru na heshima ya ubinadamu ambapo watu wote wamepewa
haki ya kupata heshima kama
binadamu. Mara mtu azaliwapo
mume au mke hupata
haki hizi. Haki hizi
zinatambuliwa kimataifa
na zina usawa kwa watu
wote. Nchi mbalimbali
zimetia saini na kuidhinisha
haki hizi za kimataifa
na kufanya ni sehemu
ya sheria zao
pamoja na kuweka sera
zinazolinda haki hizi.

Haki za uzazi zina misingi yake katika haki za binadamu na pia
zinahusiana na haki za mtu mmojammoja.

Kupata habari juu ya ujinsia na mada zinazohusu afya
ya uzazi.

Mwanamke au mwanaume kuamua kwa uhuru na
kuwajibika, kama unataka kujamiaana lini na nani.
Uhuru wa maamuzi.

Kuamua kwa hiari na kuwajibika juu ya idadi na muda wa
kupishana katika kupata watoto.

Kupata huduma za afya ya uzazi kwa urahisi.

Haki za kufanya maamuzi kuhusu afya ya uzazi, kwa
uhuru, bila kunyanyaswa, kulazimishwa, bila kutumia
nguvu pamoja na maamuzi nani wa kufunga naye ndoa.

Kujilinda kutokana na mila zenye madhara kama vile
ukeketaji wa wanawake.

Haki hizi zimerekebishwa tangu mkutano uliofanyika Cairo mwaka
19941.

Kuna i imani potofu kwamba wote wenye matatizo ya akili wamekuwa hivyo kutokana na matumizi ya dawa za kulevya. Hii siyo kweli. Lakini dawa za kulevya nyingine huleta ulemavu wa akili. Hizi ni zile zii twazo vichagamsho kama kokaini na mirungi. Pale zitumiwapo kwa viwango vikubwa mtu huchanganyikiwa kwa muda wa siku chache au wiki nzima. Hii hutokea pia kwa bangi.

Moja kati ya vitu vinavyotisha kuhusu dawa za kulevya ni kwamba zinaathiri watu kwa njia mbalimbali na huwezi ukasema kwa uhakika jinsi zitakavyokuathiri. Madhara ya dawa za kulevya yanategemea aina, kiwango na jinsi zitakavyotumika. Vilevile inategemea na umri, afya ya mwili na ukomavu wa akili, na pia mazoea ya matumizi ya dawa hizo.
Madhara ya muda hutokea mara tu baada ya dawa za kulevya kutumika, wakati madhara ya muda mrefu huonekana baada ya muda kupita, na mara nyingi husababisha uharibifu wa kudumu kwenye mapafu na ubongo.

Kwa mfano, bangi, husababisha kuongezeka kwa mapigo ya moyo, matatizo ya kumbukumbu ya muda mfupi, pamoja na umakini, kujifunza, kufikiri na kutatua matatizo. Pia inaweza ikasababisha kasoro kwenye utaratibu wa viungo vya mwili. Mara kwa mara wavuta bangi huwa na macho mekundu. Na vijana wengine hupata mihemuko mbalimbali kama uoga na hofu baada ya matumizi ya bangi.
Dawa za kulevya za vichangamsho, kama mirungi na kokaini, inasemekana kuwa huwafanya watumiaji kuwa macho, kujiona wana nguvu na kujiamini. Vichangamsho vikitumika kwa wingi, humfanya mtumaji kujihisi kuwa na wasiwasi au hofu. Matumizi mabaya ya dawa za kulevya kwa muda mrefu huweza kusababisha matatizo ya akili au hata kifo i iwapo yatatumika kwa kiwango cha juu.
Dawa za kulevya zinazokufanya upooze kama heroini au dawa nyingine zinazoagizwa na daktari, husababisha kujisikia umetulia, una amani na furaha. Ukizidisha vipimo husababisha usingizi, upungufu wa umakini na uwezo wa kuona, kizunguzungu, kutapika na kutokwa jasho. Vilevile kipimo kingi kinaweza kusababisha usingizi wa muda mrefu, kuzimia na hata kifo.

Pombe za kienyeji kama gongo ni hatari kwa afya na zinaweza kusababisha upofu na hata kifo.
Matumizi ya dawa za kulevya hupunguza uwezo wa vijana kuhimili na kutatua matatizo yao ya kijamii na kiakili. Hii husababisha vijana kuwa wepesi kujihusisha na ujambazi na mambo ya ngono na ugomvi, mabadiliko hayo ya tabia husababisha ugomvi katika familia na kuvunjika kwa urafiki. Matumizi ya dawa za kulevya ndiyo sababu kubwa ya ajali za barabarani, kujiua na maambukizo mbalimbali.

Wakati wa makuzi au kipindi cha kubalehe, wavulana hupitia mabadiliko mbalimbali ya kimwili, kihisia, na kiakili. Mabadiliko haya yanaletwa na ongezeko la homoni, haswa testosterone. Hapa chini ni mabadiliko muhimu yanayotokea kwenye miili ya wavulana wakati huu wa kubalehe:

1. Ukuaji wa Viungo vya Uzazi: Testicles (korodani) na uume hukua na kuongezeka kwa ukubwa.
2. Uzalishaji wa Manii: Wavulana huanza kuzalisha manii, na hivyo kuweza kutungisha mimba.
3. Ukuaji wa Nywele: Nywele huanza kuota katika sehemu mbalimbali za mwili kama usoni, kwapani, sehemu za siri, na kifuani.
4. Sauti Ya Kunong’ona: Kuna mabadiliko ya sauti ambapo sauti huanza kubadilika na kuwa nzito.
5. Ukuaji wa Misuli na Mifupa: Kunakuwa na ongezeko la ukuaji wa misuli na mifupa, na mara nyingi wavulana hukua urefu na mapana.
6. Mwili Kujaa: Wavulana hupata ongezeko la uzito na uwezo wa mwili kufanya kazi za nguvu unaimarika.
7. Mabadiliko ya Kihisia na Kiakili: Wavulana hupitia mabadiliko ya kihisia, ikiwemo kuanza kuvutiwa kimapenzi na wenzao, pia huweza kupitia mihemko isiyo thabiti.
8. Chunusi: Kwenye uso na sehemu nyingine, chunusi zinaweza kutokea kutokana na mabadiliko ya homoni.

Ukuaji huu ni sehemu ya kawaida ya kukua na kila mvulana hupitia mabadiliko kwa kasi na namna yake mwenyewe.

Mabadiliko ya kimwili

• Utaongezeka urefu na uzito, mikono na mabega yatakuwa na nguvu zaidi, uume na korodani zitaongezeka ukubwa;
• Ngozi yako i takuwa na mafuta zaidi na unaweza kuota chunusi usoni;
• Kuota nywele sehemu za siri, makwapani na hatimaye usoni na kwenye kifua
• Kubadilika sauti na kuwa nzito; na
• Uume kusimama / kudinda mara kwa mara na utaanza kuota ndoto nyevu

mabadiliko ya kihisia

• Utaanza kuwa na hisia za kutaka kujamii ana, moyo kwenda mbio, na kuwa na msisimko ukimwona msichana unayekuvutia
• Mvutio kwa wasichana utaongezeka na utaanza kujali namna unavyotaka kuonekana; na
• Kuanza kujiamini, kutotaka kulazimishwa kufanya mbaadhi ya vitu na wewe kutaka kuonekana kama mtu mzima anayeweza kufanya maamuzi pekee yake

Mabadiliko haya ni jambo la kawaida kwa mvulana balehe. Kumbuka, kila mvulana anapitia mabadiliko haya katika nyakati tofauti na ukali / nguvu tofauti.

Tunasema ngono kutumia njia ya haja kubwa pale ambapo uume uliodinda unaingizwa kwenye njia ya haja kubwa (mkunduni).

Tatizo kubwa la kujamii ana sehemu ya haja kubwa, ni kwamba kuna uwezekano wa kueneza magonjwa ya zinaa pamoja na maambukizi ya VVU na UKIMWI zaidi kuliko kutumia njia ya kawaida ya uke. Kujamii ana sehemu ya haja kubwa ni hatari kwa sababu hakuna yale majimaji kama ukeni na ngozi ni laini sana. Kwa hiyo michubuko i inaweza kutokea kwa urahisi. Michubuko hii i ii inasababisha maumivu na pia i inarahisisha kuambukizana magonjwa ya zinaa.
Kama bado umeamua kujamii ana kwa kutumia njia ya haja kubwa pamoja na usumbufu wote tulioutaja hapo juu, unashauriwa kutumia kondomu i li kuzuia uambukizaji wa magonjwa.

Nifanyeje Kujielewa na Kuelewa Thamani yangu katika Mahusiano ya Ngono? 🌟

Asante kwa kuja hapa kwa ushauri! Ni muhimu sana kujielewa na kuelewa thamani yako katika mahusiano ya ngono. Mahusiano haya yanaweza kuwa ngumu na kuchanganya, lakini ninakuhakikishia kuwa unaweza kuwa na udhibiti na kuishi kulingana na maadili yako ya Kiafrika. Hebu tuangalie njia 15 za kujielewa na kuelewa thamani yako katika mahusiano ya ngono.🌼

1️⃣ Tambua Umuhimu wako: Jua kuwa wewe ni mtu muhimu na una thamani kubwa katika mahusiano yoyote. Jifunze kujithamini na kufikiria juu ya jinsi unataka kuwa na mtu ambaye atakuthamini vile vile.

2️⃣ Jua Maadili yako: Elewa maadili yako na msimamo wako kuhusu mahusiano ya ngono. Je, unataka kusubiri hadi ndoa au unafikiria ni sawa kufanya ngono kabla ya ndoa? Hii ni maamuzi yako kuchukua.

3️⃣ Tafakari juu ya Matarajio yako: Jiulize ni aina gani ya uhusiano unataka kuwa nao na ni nini unatarajia kutoka kwa mwenzi wako. Je, unataka uhusiano mzuri, thabiti na wa kudumu au unapendelea ngono kama sehemu ya uhusiano wa kawaida tu?

4️⃣ Jifunze kusimamia hisia zako: Kuelewa na kujielewa ni muhimu katika kusimamia hisia zako za kimapenzi. Kuwa na ufahamu wa jinsi unavyojisikia na jinsi hisia hizo zinaweza kuathiri uhusiano wako.

5️⃣ Jenga Uhusiano wa Karibu na Mwenzi wako: Kuwa na mawasiliano mazuri na mwenzi wako ni muhimu katika kuelewa mahitaji yako na kuheshimiana. Zungumza waziwazi juu ya matarajio yako, hofu zako na hisia zako.

6️⃣ Elewa Umuhimu wa Uaminifu: Katika mahusiano ya ngono, uaminifu ni msingi muhimu. Tambua kuwa uaminifu ni muhimu katika kujenga uhusiano thabiti na kuwa na imani kati yako na mwenzi wako.

7️⃣ Jifunze Kusema "Hapana": Hakikisha unajifunza kusema "hapana" wakati unahisi kutokuwa tayari kwa ngono au unahisi kuna mipaka yako iliyovunjwa. Kuwa na ujasiri katika kujilinda na kuheshimu thamani yako.

8️⃣ Tambua Hatari za Ngono Zisizo Salama: Elewa hatari za kufanya ngono isiyo salama na jinsi inavyoweza kuathiri maisha yako. Kumbuka, afya yako ni muhimu na unapaswa kujilinda.

9️⃣ Jenga Uhusiano wa Kusaidiana: Katika mahusiano ya ngono, ni muhimu kuwa na uhusiano wa kusaidiana na mwenzi wako. Jifunze kusikiliza na kuwasaidia wote wawili kufikia furaha na kuridhika katika uhusiano wenu.

🔟 Kuwa na Muda wa Kujitafakari: Jenga mazoea ya kujitafakari na kujielewa. Fikiria juu ya thamani yako, malengo yako na nini unataka kufikia katika maisha yako. Hii itakusaidia kuwa na mwelekeo katika mahusiano yako.

1️⃣1️⃣ Tafuta Ushauri wa Wazee: Kumbuka kuwa kuna wazee na wazee wenye hekima ambao wanaweza kukusaidia katika kuelewa thamani yako katika mahusiano ya ngono. Wasikilize na uwe tayari kujifunza kutoka kwao.

1️⃣2️⃣ Jifunze kutoka kwa Mifano Mzuri: Tafuta mifano mzuri katika jamii yako ambayo inaonyesha jinsi ya kujielewa na kuheshimu thamani yako katika mahusiano ya ngono. Jiunge na vikundi vya vijana na fanya mazungumzo juu ya maadili haya.

1️⃣3️⃣ Kumbuka Nguvu ya Kusubiri: Kusubiri hadi ndoa ni uamuzi mzuri ambao unaweza kuchukua. Kumbuka kuwa kuwa na uhusiano wa kimapenzi baada ya ndoa kunaweza kuwa na umuhimu na uzoefu wa kipekee.

1️⃣4️⃣ Jiandae kwa Mabadiliko: Kuelewa thamani yako katika mahusiano ya ngono inaweza kusababisha mabadiliko katika maisha yako. Kuwa tayari kwa mabadiliko ya kihemko, kijamii na kimwili na uzingatie yote kwa mtazamo mzuri.

1️⃣5️⃣ Jiulize: Je, ngono kabla ya ndoa kweli ni jambo linalofaa kwako? Je, unaweza kuwa na furaha na kuridhika bila kufanya ngono kabla ya ndoa? Jibu maswali haya kwa uaminifu na jiulize ni nini kinachokufanya ujisikie mwenye thamani na furaha zaidi.

Jinsi ya kujielewa na kuelewa thamani yako katika mahusiano ya ngono ni safari ya kipekee ambayo inahitaji ujasiri na uamuzi. Ninakuhimiza uzingatie maadili yako ya Kiafrika na kumbuka kuwa wewe ni wa thamani sana. Kwa kujielewa na kuelewa thamani yako, utakuwa na uwezo wa kujenga uhusiano mzuri, wenye furaha na salama. Kumbuka, ni muhimu kuwa na subira na kungoja hadi ndoa ili kuhifadhi usafi wako. Je, una maoni gani juu ya hili? Je, unafikiria ni muhimu kujielewa na kuelewa thamani yako katika mahusiano ya ngono? Tuambie! 🌟

Kuoana maana yake ni kuwajibika kwa maisha yako na mke au mume wako. Mara nyingi kuoana kunaambatana na kuzaa watoto. Ni vigumu sana kutambua umri sahihi wa mtu kuoa au kuolewa, kwa sababu watu wanatofautiana katika kuamua ni lini yuko tayari kujitegemea na kuwajibika kumtunza mtu mwingine. Wengine wanakuwa tayari katika umri wa miaka 20 na wengine katika umri mkubwa zaidi.

Kwa vile kuoa au kuolewa mara nyingi kunahusishwa na mtu kuwa mzazi, kuna vipengele vya kiafya vinavyofaa kuzingatia. Kwa mfano siyo vema msichana kuzaa kabla hajafikisha umri wa miaka 18, kwa sababu mwili wake hauko tayari kuzaa mtoto. Nyonga i nakuwa bado ni nyembamba, viungo vya uzazi ni vidogo na havijakomaa kiasi ambacho vinaweza kuharibika wakati wa kuzaa mtoto.
Kwa hiyo basi unashauriwa kusubiri i kuoana mpaka hapo utakapokuwa umejenga msingi i mzuri i wa maisha yako. Kabla hujawa tayari kuoa au kuolewa unaweza kuwa na urafiki na yule aliye mtarajiwa wake ili taratibu muweze kuelewana tabia, yale anayoyapenda na asiyoyapenda na kujenga msingi mzuri wa uhusiano.

Jinsi ya Kuheshimu Maamuzi ya Mwenzi Wako kuhusu Ngono 😊

Karibu kwenye makala hii nzuri ambapo tutajadili jinsi ya kuheshimu maamuzi ya mwenzi wako kuhusu ngono. Ni muhimu sana kuwa na heshima na kuelewa mipaka ya mwenzi wako katika suala hili la ngono. Kumbuka, kila mtu anayo haki ya kufanya maamuzi sahihi kuhusu afya na maisha yao ya kimapenzi. Hebu tuangalie jinsi ya kuonyesha heshima na kuelewa maamuzi ya mwenzi wako! 💑

1. Sikiliza kwa makini 🤔: Kusikiliza ni muhimu sana katika uhusiano. Mwenzi wako anapoongea kuhusu mipaka yake ya ngono, sikiliza kwa makini. Elewa nini anasema na uoneshe kuwa unajali maoni na hisia zake.

2. Onyesha Heshima 🙏: Heshima ni msingi wa uhusiano wenye afya. Epuka kumdhalilisha mwenzi wako kwa kumkataa au kumtenga kwa sababu ya maamuzi yake kuhusu ngono. Waheshimu na umheshimu daima.

3. Elewa Asili ya Mwenzi Wako 🌿: Kila mtu ana historia yake na maadili yake. Elewa na kuheshimu maadili ya mwenzi wako yanayohusiana na ngono. Hii itaimarisha uhusiano wenu na kuwafanya muwe na uelewa bora.

4. Toka Nje ya Ushinikizo 🌝: Usiweke shinikizo kwa mwenzi wako kufanya vitu ambavyo haoni vinamfaa. Kuwa na subira na elewa kuwa kila mtu ana njia yake ya kufikiri na kuhisi.

5. Onyesha Mapenzi kwa Vitendo ❤️: Badala ya kutamka tu maneno matamu, onyesha upendo kwa vitendo. Kwa mfano, unaweza kuchagua kuwa na shughuli za kimapenzi ambazo hazihusishi ngono.

6. Tambua Kwamba Maamuzi ni Muhimu 💪: Maamuzi ya mwenzi wako kuhusu ngono ni muhimu sana. Ujue kuwa wanafanya maamuzi hayo kwa ajili ya afya yao na maisha yenu ya baadaye pamoja. Thamini maamuzi yao.

7. Kuwa Mfunguo na Mwaminifu 🔐: Ili mwenzi wako aweze kujisikia salama kufungua moyo wake, kuwa mwaminifu na mfunguo. Kujenga mazingira salama ya kuzungumza kuhusu ngono itawasaidia kuwa na uhusiano wenye nguvu na wa kudumu.

8. Fanya Maamuzi Pamoja 🤝: Katika uhusiano, ni muhimu kufanya maamuzi kwa pamoja. Kwa hivyo, fikiria kwa pamoja na mwenzi wako kuhusu mipaka yenu ya ngono. Hii itaongeza imani na kujenga uwiano katika uhusiano wenu.

9. Elewa Mabadiliko ya Mwenzi Wako 🔄: Watu hubadilika na kukua kila wakati. Elewa kuwa maamuzi ya mwenzi wako kuhusu ngono yanaweza kubadilika kadri wanavyojifunza na kukua. Kuwa tayari kusikiliza na kuwasaidia katika mabadiliko hayo.

10. Kuwa na Mawasiliano Wazi 🗣️: Mawasiliano ni ufunguo wa uhusiano mzuri. Kuwa na mazungumzo ya wazi na mpenzi wako kuhusu ngono itawasaidia kuelewa na kuheshimu maamuzi yao.

11. Heshimu Kanuni za Uzazi wa Mpango 🌍: Kama sehemu ya kuheshimu maamuzi ya mpenzi wako kuhusu ngono, elewa na kuzingatia kanuni za uzazi wa mpango. Kujifunza na kuelewa njia salama za kuzuia mimba ni muhimu sana.

12. Tafuta Njia Zingine za Intimacy 😘: Kuna njia nyingi za kusisimua na kuonyesha mapenzi bila ya kushiriki ngono. Kujifunza njia zingine za kufurahia uhusiano wenu inawezekana na itawasaidia kujenga uhusiano imara zaidi.

13. Kuwa na Uwezo wa Kusema Hapana ❌: Hakikisha unaelewa haki yako ya kusema hapana. Ikiwa haujisikii vizuri kufanya kitu fulani, sema hapana kwa heshima. Kujifunza kuheshimu na kuelewa maamuzi yako mwenyewe ni muhimu.

14. Elewa Maadili ya Kiafrika 💫: Kama mtu wa Kiafrika, ni muhimu kuheshimu na kufuata maadili ya kiafrika yanayohusiana na ngono. Elewa kuwa afya ya kijinsia na kimaadili ni muhimu katika jamii yetu.

15. Kuwa na Usoi Kabla ya Ndoa 💍: Mwisho lakini sio kwa umuhimu, tunakuhimiza kufanya uamuzi mzuri kwa kusubiri hadi ndoa kabla ya kushiriki ngono. Kuwa na uhusiano wa kimapenzi ulio safi na kusubiri hadi wakati sahihi utawasaidia kuwa na uhusiano wenye nguvu na wenye furaha.

Je, una maoni gani juu ya suala hili? Je, umewahi kuheshimu maamuzi ya mpenzi wako kuhusu ngono? Tungependa kusikia kutoka kwako! 😊

Ndiyo, vidonge vya kuzuia mimba ni lazima vimezwe kila siku hata kama hufanyi ngono siku hiyo. Kuna aina ya vidonge vya kuzuia mimba inayokuja katika pakiti yenye vidonge 21 na kuna inayokuja katika pakiti ya vidonge 28. Iwapo utapewa ile ya vidonge 21 utapumzika kunywa siku 7 katika mwezi. Iwapo utapewa ile ya vidonge 28, itabidi kumeza kidonge kimoja kila siku, hata siku za hedhi. Ili kuhakikisha vidonge vya kuzuia mimba vinafanya kazi sawasawa, mwulize yule aliyekushauri kutumia vidonge hivyo jinsi ya kuvimeza.
Kama mwanamke akisahau kunywa kidonge hata kama ni siku moja kuna uwezekano wa kupata mimba. Anaposahau kumeza vidonge, ni vizuri zaidi watumie kondom wakati wa kujamiiana kwa kuhakikisha kutopata mimba. Hii inahusika vilevile kama mwanamke ameharisha au ametapika katika kipindi cha saa 4 tangu ameze vidonge. Kama mwanamke anashindwa kukumbuka kunywa vidonge mara kwa mara, ni vizuri zaidi apate ushauri kutoka kwenye kliniki ya uzazi wa mpango kutumia njia nyingine ya kuzuia mimba.

Kuna aina nyingi za unyanyasaji wa jinsia na unaweza kutokea
kwa wote wanaume na wanawake. Kwa kawaida unajulikana
kama matumizi ya makusudi ya kutumia nguvu na uwezo na
kutishia au kwa hali halisi kinyume cha mtu au kikundi au
jamii ambapo matokeo yake yanaweza kuleta jeraha au kifo,
kuumia kisaikilojia, kutokukua au kudumaa.7 Chini ya sheria za
Tanzania8 unyanyasaji wa kijinsia ni pamoja na maneno, sauti
ishara au maonyesho ya sehemu za mwili kwa makusudi kinyume
na matakwa ya mtu.
Hakuna mtu anayeruhusiwa kujamiiana nawe bila ya ridhaa yako,
maana hii itakuwa ni ubakaji. Kumlazimisha mtu kujamiiana nawe kwa
kubadilishana na zawadi au kumpa kazi ni unyanyasaji wa kijinsia.
Kadhalika hakuna mtu anayeruhusiwa kushika viungo vya siri vya
uzazi, au kukupiga busu bila ya ridhaa yako. Tendo la ukeketaji ni
aina nyingine ya ukatili wa kijinsia.
Aina nyingine za unyanyasaji wa kijinsia ni pamoja na kumwita
mtu majina, kumlazimisha mtu kuvua nguo mbele za watu au
kumlazimisha mtu kujamiiana na mtu mwingine. Fikiria kwamba
unyanyasaji wa kijinsia ni tendo baya kwa haki za binadamu
na unasababisha maumivu kwa wahusika. Tukumbuke kwamba
uhusiano wa kimapenzi na watu waliokaribu nasi kwa mfano baba,
mama, kaka, dada, babu au bibi ni aina nyingine ya unyanyasaji
wa jinsia. Inajulikana kama kujamiiana kwa maharimu “incest“
na inakatazwa kisheria.

Kuna magonjwa mengi tofauti ya zinaa, lakini yale ambayo yameenea sana ni kisonono, kaswende, klamdia, kankroidi, utando mweupe , Virusi vya UKIMWI na UKIMWI. Shida kubwa ya magonjwa mengi ya zinaa ni kwamba dalili zake hazionekani kwa urahisi na kama yasipotibiwa kikamilifu yanaweza kuleta madhara makubwa. Maelezo kuhusu magonjwa ya zinaa yaliyoenea sana ni kama yafuatayo:

Kisonono:

Huchukua muda wa siku 1 hadi 14 tangu kuambukizwa mpaka kuonyesha dalili za kuumwa. Kwa wanawake dalili za kisonono ni maumivu chini ya tumbo ambayo yanaweza kuambatana na homa na kutokwa uchafu ukeni. Wapo wanawake wengine ambao hawaoni dalili zozote. Kwa wanaume dalili ni kutokwa na usaha uumeni na kupata maumivu wakati wa kukojoa. Athari yake kwa mwanamke ni kuziba mirija ya kupitisha mayai na mimba kutunga nje ya mfuko wa uzazi, na vilevile ugumba. Kwa mtoto aliye tumboni mwa mama mjamzito kisonono cha mama yake kinaweza kusababisha upofu. Kwa mwanaume athari yake ni kuziba mirija ya kupitisha mkojo.

Kaswende:

Dalili ya kaswende kwa mwanamke ni vidonda sehemu za siri hasa kwenye mashavu ya uke na sehemu ya njia ya haja kubwa, pamoja na sundosundo sehemu ya siri. Kwa mwanaume dalili ni vidonda. Mara nyingi kimoja kwenye kichwa cha uume, kwenye kishina cha uume na kuzunguka njia ya haja kubwa. Pia mwanaume anaweza kupata sundosundo sehemu za siri. Ugonjwa huu husababisha matatizo ya moyo, na kuharibu ubongo na kuzaa watoto walemavu.

Klamdia:

Dalili yake kwa mwanamke mara nyingi siyo rahisi kuonekana. Kwa mwanaume dalili ni kupata maumivu wakati wa kukojoa, na kukojoa mara kwa mara. Athari kwa mwanamke ni kuziba kwa mirija ya kupitisha mayai na mimba kutunga nje ya mfuko wa uzazi. Mimba hizi kuhatarisha maisha ya mama na kuleta ugumba vinaweza kutokea. Kwa mwanaume athari ni kuziba mirija ya kupitisha mbegu na utasa.

Kankroidi:

Dalili yake ni vidonda sehemu za siri vinavyokuwa na maumivu makali, maumivu wakati mkojo unapopita kwenye vidonda na kuvimba tezi sehemu za siri. Tezi huweza kupasuka na kutoa uchafu na maumivu makali.

Utando mweupe:

Dalili kwa mwanamke ni kutokwa na uchafu ukeni (kama maziwa yaliyoganda), kuwashwa na kuwa na michubuko sehemu za siri. Kwa mwanaume ni kuwashwa sehemu za siri na kusikia maumivu wakati wa kukojoa. Athari ni maumivu wakati wa kujamiiana.

Virusi vya UKIMWI:

Katika hatua ya mwanzo baada ya kuambukizwa hakuna dalili maalum. Hatua hii inaweza kuchukua mpaka miaka kumi. Lakini mara mtu anapoanza kuugua UKIMWI dalili zinakuwa nyingi. Pamoja na kupungua kinga ya mwili, kupungua uzito na kuumwa mara kwa mara. Matokeo ya kuugua UKIMWI baada ya muda fulani ni kifo.