Mapenzi ya kweli hayabagui dini, kabila wala rangi. Kwa
kawaida, mapenzi ni matokeo ya hisia za mvuto. Kwa maana
hiyo, inawezekana kweli wanaume hawa wamevutiwa na hawa
wanawake enye ualbino. Ni muhimu pia kuwa na uhakika kuwa
anayesema anakupenda, anasema ukweli na zaidi anathamini
penzi lako unalomwonyesha. Pia katika jamii kuna imani kuwa
karibu na Albino kunaongeza bahati ya kutajirika.

Hapana. Albino wote hawafanani, wanatofautiana kufuatana na
kiasi cha melanini walicho nacho; wengine hawana kabisa na
wengine wanayo kwa kiasi kidogo tu. Wanasayansi wamegundua
aina mbalimbali za ualbino. Kufuatana na aina hizi za ualbino

Jinsi ya Kujikinga na Maambukizi ya VVU na UKIMWI

Karibu vijana wapendwa! Leo, nataka kuzungumza nanyi kuhusu jambo muhimu sana – jinsi ya kujikinga na maambukizi ya VVU na UKIMWI. Hii ni suala ambalo linahitaji tahadhari yetu sote, na ni wajibu wetu kuhakikisha tunakuwa salama na afya.

1. Kwanza kabisa, elimu ni ufunguo. Jifunze kuhusu VVU na UKIMWI na jinsi ya kujikinga. Unaweza kupata habari kutoka kwa wataalamu wa afya, vitabu vya afya au hata kupitia mtandao. Kujua ni sehemu muhimu ya kupambana na matatizo haya.

2. Tumia kondomu. Kondomu ni kinga bora dhidi ya maambukizi ya VVU na magonjwa mengine ya zinaa. Hakikisha unatumia kondomu kila wakati unapojihusisha na ngono.

3. Kuepuka ngono zembe. Kujihusisha na ngono zembe kunaweza kuwa hatari sana. Ni muhimu kuwa na uhusiano wa kujiamini na mpenzi wako na kuhakikisha kuwa unaelewa historia yake ya kiafya kabla ya kufanya ngono.

4. Epuka kugawana vitu vyenye ncha kali na vingine vyenye hatari. VVU inaweza kuambukizwa pia kupitia damu. Kuhakikisha kuwa hatugawani vitu kama sindano au misumari itasaidia kuepuka maambukizi haya.

5. Hakikisha una huduma ya afya bora. Kufanya uchunguzi wa kawaida na kupima afya yako ni njia moja ya kuwa na uhakika kwamba unaishi bila VVU. Ni vizuri kushauriana na mtoa huduma ya afya kuhusu hatua za ziada za kujikinga.

6. Fanya maamuzi sahihi. Kumbuka, kuwa na ngono bado ni chaguo, na kuchagua kusubiri mpaka ndoa ni njia bora ya kujikinga kabisa na maambukizi ya VVU na UKIMWI. Kujenga uhusiano thabiti na kujali afya yetu ni muhimu sana.

7. Je, unaamini kwamba ni muhimu kusubiri mpaka ndoa kabla ya kujihusisha na ngono? (Amini/Naa)

8. Kwa wale ambao tayari wamefanya ngono, bado kuna njia za kujikinga. Kupima mara kwa mara ni muhimu ili kuhakikisha kuwa haujaambukizwa. Kama tayari una VVU, kuchukua dawa za kupunguza makali ni muhimu sana ili kudhibiti ugonjwa.

9. Kumbuka, uamuzi wetu juu ya ngono ni msingi wa maadili yetu na thamani. Kuwa na ujasiri wa kusema hapana ikiwa hatuko tayari au hatujaridhika. Hakuna mtu anayepaswa kutulazimisha kufanya kitu ambacho hatutaki kufanya.

10. Je, unafikiri ni muhimu kuchagua kusubiri mpaka ndoa kabla ya kujihusisha na ngono? (Fikiria/Usifikirie)

11. Kuwa na mawazo chanya na fikiria juu ya mustakabali wako. Kujilinda na VVU na UKIMWI ni kuwekeza katika afya yako na maisha yako ya baadaye. Ni njia ya kuhakikisha kuwa una furaha na uhuru kutokana na magonjwa haya hatari.

12. Je, unafikiri kujilinda na VVU na UKIMWI ni njia bora ya kujenga mustakabali mzuri? (Ndiyo/Hapana)

13. Kumbuka, uamuzi wetu una nguvu ya kuathiri maisha yetu na watu wengine karibu nasi. Kwa kuwa na maadili na kuchukua hatua sahihi, tunaweza kuwa mfano mzuri kwa wengine na kuleta mabadiliko chanya katika jamii yetu.

14. Je, unahisi kwamba uamuzi wako juu ya ngono una nguvu ya kuathiri maisha yako na watu wengine? (Ndiyo/Sio)

15. Kwa kuhitimisha, ninahimiza kila mmoja wetu kuchukua jukumu la kibinafsi katika kujikinga na maambukizi ya VVU na UKIMWI. Kwa kuelewa njia za kujikinga, kufanya uchaguzi sahihi na kudumisha maadili yetu, tunaweza kuwa salama na kufurahia maisha bila hofu. Kumbuka, kusubiri mpaka ndoa ni njia bora ya kujilinda kabisa. Je, unaamini hivyo? (Ndiyo/Hapana)

Tunaposema dawa za kulevya ina maana ni matumizi mabaya ya dawa na hasa pale yatumikapo kinyume cha maelekezo ya tabibu na hivyo kuleta madhara kwa mtumiaji.

Serikali inatakiwa iamue kuwepo kwa matangazo ya biashara
ya pombe na sigara au la? Serikali ina wakati mgumu katika
kuamua kati ya kulinda afya za watu na shinikizo litokalo
kwa wakulima pamoja na makampuni yanayotengeneza pombe
na sigara. Wenye viwanda na wauzaji wanataka bidhaa hizi
zitangazwe kibiashara kwa sababu wanapata pato kutokana na
kuzalishwa na kuuzwa kwa bidhaa hizi. Serikali yenyewe pia
inapata faida kutokana na kutangazwa kwa tumbaku na pombe
kwa sababu uuzaji wake unaipatia serikali ushuru kupitia kodi.
Nchini Tanzania serikali imeamua kuwa matangazo ya biashara
ya sigara yawe na onyo lisemalo,“Uvutaji wa sigara ni hatari kwa
afya yako”. Hii inawajulisha wavutaji wa sigara kuhusu hatari
za uvutaji wa sigara na kuacha kila mtu ajiamulie mwenyewe.

Hakuna kipimo rahisi cha kuwezesha kuonyesha kama mama
mjamzito amebeba kinasaba cha ualbino. Lakini uwezekano upo,
kama wazazi watakuwa wamepata mtoto Albino. Uwezekano wa
kujua kama mimba inayofuatia kichanga kitakuwa na ualbino kwa
kutumia kipimo maalamu kinachovuta maji yaliyo kwenye mji wa
mimba na kupima hayo majimaji kuona kama kuna kinasaba cha
Albino. Hata hivyo, vipimo hivi ni vya gharama kubwa na kwa
kiasi kikubwa kwa sasa vinapatikana, katika hospitali kubwa
maalumu za nchi zilizoendelea (Ulaya, Marekani na kadhalika).

Ukishatambua kwamba una mimba kuna mambo mbalimbali tofauti ya kufanya. Kwanza kabisa mweleze mwenzi wako na mshauriane hatua zipi mchukue. Pia, kwa msichana mdogo lazima uwaeleze wazazi wako. Siyo rahisi kuwaambia wazazi, kwa sababu hawatafurahi kuhusu ujumbe huu. Lakini uhusiano mzuri na wazazi unaweza kuwasaidia sana katika kulea mimba na baadaye mtoto.
Kwa upande wa kiafya ni muhimu sana kuanza kuhudhuria kliniki au hospitali mapema, yaani kabla ya mimba kufikisha miezi mitatu. Hii huwawezesha wataalamu kukupima na kukupa ufafanuzi kuhusu afya yako na maendeleo ya mimba. Vilevile wanaweza kugundua matatizo kama yatakuwepo na kukutibu mapema. Kwa usalama wako na usalama wa mtoto hakikisha kuyafuata maelekezo ya wataalamu kila mara.
Wasichana au wanawake wengine wanafikiria kutoa mimba mara tu wanapokuta wamepata mimba bila ya kupangilia. Kutoa mimba ni jambo la hatari sana na linaweza kuleta madhara kiafya kwa mwanamke, na hasa utoaji mimba unaofanywa na mtu ambaye hakusomea na pia katika mazingira yasio safi.

Kama umeamua kutovuta sigara wala kunywa pombe ni uamuzi
mzuri sana na wa kiafya. Ni haki yako binafsi kuchukua uamuzi
huu, kama vile watu wengine pia wanavyoruhusiwa kufanya
maamuzi kuhusu maisha yao wenyewe.

Mara nyingine ni vigumu sana, lakini kama umeamua hutaki
kujiunga na kundi la watu wavutao sigara au kunywa pombe ni
muhimu kusema hivyo. Jaribu kuwa wazi na kusema HAPANA.
Jaribu kueleza kwamba unataka kuishi maisha yenye afya bila
kutumia pombe na sigara na uwaeleze rafiki zako ni kwa nini.
Waambie kuwa unajua unachokifanya na kwamba umeridhika
kuwa uvutaji sigara na unywaji pombe unahatarisha afya yako,
unagharimu fedha nyingi na kukuzuia kufikia malengo yako.
Kama umeridhika na kuwathibitishia watu hao, hawatakusumbua
tena. Na kama unatafuta rafiki usisahau: Rafiki ni mtu anayejali,
kulinda na kuthamini maisha ya mwenzake! Kwa hivyo, ni kwa
vipi mtu ambaye anayekushawishi ufanye kitu cha kudhuru
afya yako kwa kusudi na haheshimu maamuzi yako awe rafiki
wa kweli?

Nifanyeje Kukabiliana na Hisia za Kukosa Ujasiri kuhusu Ngono? 😊

Karibu kwenye makala hii ambayo inalenga kukupa ushauri wa kitaalamu kuhusu jinsi ya kukabiliana na hisia za kukosa ujasiri kuhusu ngono. Leo, tutajadili njia kadhaa za kukusaidia kushinda hali hii na kujenga ujasiri wako. Tuko hapa kukuunga mkono na kukusaidia kufanya maamuzi sahihi katika maisha yako ya mapenzi. Tuendelee! 💪🏽

1. Tambua thamani yako: Jua kuwa wewe ni mtu wa thamani na una haki ya kuchagua ni lini na na nani utafanya ngono. Usikubali shinikizo la jamii au wenzako kukuzuia kufanya maamuzi sahihi na kubaki mwaminifu kwa dhamira yako. 🌟

2. Elewa madhara ya ngono mapema: Jielimishe kuhusu madhara yanayoweza kutokea kutokana na ngono zembe kama vile mimba zisizotarajiwa, magonjwa ya zinaa na hata athari za kihisia. Kujifunza kuhusu madhara haya kutakusaidia kuwa na mtazamo wa busara na kuimarisha azma yako ya kubaki safi hadi ndoa. 📚

3. Jiunge na vikundi vya kijamii: Kuungana na vijana wengine ambao wana maadili yanayofanana na wewe kunaweza kuwa chachu ya kuimarisha imani yako na kuongeza ujasiri wako. Vikundi kama vile vijana wa kanisa, vikundi vya michezo, na vikundi vya huduma ya kijamii vinaweza kukupa msaada na mawazo chanya. 👥

4. Chagua marafiki wanaokuheshimu: Epuka marafiki ambao wanakushinikiza kufanya mambo ambayo hayafai maadili yako. Chagua marafiki ambao wanakuheshimu na kukusaidia kufanya maamuzi sahihi. Marafiki wazuri watakusaidia kukabiliana na hisia za kukosa ujasiri. 🤝

5. Jiwekee malengo na mipango: Weka malengo na mipango ya kufikia ndoto zako na maono yako ya baadaye. Kukaza akili katika kufikia malengo yako itakusaidia kuwa na lengo maishani na kufanya maamuzi sahihi. Kukosa ujasiri kuhusu ngono kunaweza kupungua unapokuwa na malengo madhubuti. 🎯

6. Mjue vizuri mpenzi wako: Kabla ya kufikiria kufanya ngono na mwenzi wako, ni muhimu kuwa na mazungumzo ya wazi na kujifunza kuhusu maadili na matarajio yake. Kuelewa hitaji la kila mmoja na kuwa wazi kuhusu mipaka yako ni hatua muhimu katika kujenga ujasiri kuhusu ngono. 💑

7. Pata msaada wa kitaalamu: Ikiwa hisia za kukosa ujasiri zinakuzidi, usisite kuomba msaada wa kitaalamu. Wataalamu wa afya ya akili na walimu wanaweza kukusaidia kupata suluhisho na kukupa mwongozo unaofaa. Kumbuka, kuomba msaada siyo udhaifu, bali ni ishara ya nguvu na ujasiri. 👩‍⚕️

8. Jiwekee mipaka thabiti: Kuwa na mipaka thabiti na kuwa na uamuzi wa kubaki safi hadi ndoa ni njia nzuri ya kukabiliana na hisia za kukosa ujasiri. Jiwekee kanuni na taratibu zako na uzingatie ahadi ulizojitoa. Hii itakusaidia kuheshimu thamani yako na kuwa na ujasiri katika maamuzi yako. 🚦

9. Tumia wakati wako kwa faida: Panga shughuli zako za kila siku na ujaze muda wako na vitu ambavyo vinakufanya ujisikie vizuri. Kujenga talanta, kusoma vitabu, kushiriki katika huduma za kijamii, na kufanya mazoezi ni njia nzuri ya kujifunza kujithamini na kujenga ujasiri. 🌞

10. Heshimu ndoa: Ndoa ni taasisi takatifu na inaleta baraka nyingi. Kuwa na mtazamo chanya kuhusu ndoa na kuona thamani yake itakusaidia kuzingatia malengo yako na kujenga ujasiri wako wa kubaki safi hadi siku hiyo muhimu. Ndoa ina nguvu ya kuleta furaha na kuridhika. 💒

11. Jiulize maswali: Jiulize kwa nini unahisi kukosa ujasiri kuhusu ngono. Je, ni shinikizo la kijamii au uzoefu mbaya uliopitia? Kuelewa chanzo cha hisia hizo kutakusaidia kushughulikia tatizo kwa ufanisi. Usisite kuwasiliana na wazee, walimu, au viongozi wa kidini ili kupata mwongozo zaidi. 🤔

12. Kumbuka maadili yako: Kuwa na maadili ni jambo la thamani sana. Kumbuka thamani ya utu wako na kujisikia fahari kwa kufanya maamuzi sahihi. Kushikamana na maadili yako kutakusaidia kuwa na ujasiri wa kubaki safi hadi siku ya ndoa yako. 🌺

13. Chunguza kujiamini kwako: Jifunze kujiona kama mtu mwenye thamani na ujiamini. Angalia maendeleo yako na mafanikio yako katika maisha. Kujenga kujiamini kunaweza kukusaidia kukabiliana na hisia za kukosa ujasiri na kuwa na maisha ya furaha na yenye mafanikio. 🌟

14. Fanya mazoezi ya akili: Kutafakari, kusoma vitabu vya maendeleo binafsi, na kufanya mazoezi ya akili kama yoga na meditation kunaweza kukusaidia kupata utulivu wa akili. Kupumzika na kuweka akili yako katika hali ya utulivu kunaweza kukusaidia kushinda hisia za kukosa ujasiri kuhusu ngono. 🧘‍♀️

15. Tia moyo wenzako: Kuwa chanzo cha ufahamu na msaada kwa wenzako. Tia moyo vijana wengine kubaki safi hadi ndoa na kuwapa mawazo chanya. Kwa kufanya hivyo, utahimiza maadili mema na kusaidia kujenga jamii yenye afya na furaha. 🌍

Kwa kuhitimisha, tunakuhimiza kufanya maamuzi sahihi na kubaki safi hadi ndoa. Kumbuka, ngono ni zawadi adimu ambayo inapaswa kulindwa na kuheshimiwa. Kuwa na ujasiri wa kusimama kwa maadili yako kutakuongoza kwenye barabara ya furaha na kuridhika. Je, una mtazamo gani kuhusu suala hili? Ningependa kusikia maoni yako! 😊

Ndiyo, baada ya muda fulani karibia watu wote wenye maambukizi ya Virusi vya UKIMWI wataanza kuugua UKIMWI. Lakini muda kati ya kuambukizwa na kuanza kuugua UKIMWI unatofautiana. Wengine wanaishi muda mrefu. Kwa wastani watu wazee wazima wanaendelea kuishi miaka kumi kabla ya kupata dalili za awali. Watoto wanaopata virusi kabla ya umri wa miaka mitano kwa wastani wanendelea kuishi mwaka moja hadi mitatu.
Hakuna jibu la ujumla ni miaka mingapi ataishi tena mtu aliyeambukizwa na virusi vya UKIMWI. Idadi ya miaka ya kuishi baada ya kuambukizwa i inategemea vitu vingi, kinga asilia i inayomkinga mtu, hali ya lishe ya mtu, wakati muafaka na usahihi katika kutibu magonjwa nyemelezi na wakati muafaka na usahihi wa kutumia dawa za kupunguza makali ya UKIMWI kwa Kiingereza Anti-Retro-Viral drugs (ARVS )

Mwili wa mwanaume unatengeneza aina mbili za mbegu. Kuna mbegu zinazokua kuwa mtoto wa kiume na kuna mbegu zinazokua kuwa mtoto wa kike. Ile mbegu inayofika kwenye yai kwanza, inarutubisha yai na ni wakati uleule, jinsia ya mtoto i inatokea. Uwezekano wa kumpata mtoto wa kike au wa kiume unafanana, na hii ni kweli katika nchi zote duniani.

Hapa Tanzania matumizi, umilikaji, usafirishaji na kuhusika katika dawa za kulevya kama vile bangi, hiroini, kokaini na mirungi yamepigwa marufuku. Hii ni pamoja na dawa ambazo zimethibitishwa na daktari kuwa zisitumike kwa matibabu. Kwa Tanzania “gongo”pia ni haramu.
Polisi akimkamata mtu anayekwenda kinyume na sheria, humpeleka mtu huyo mbele ya vyombo vya sheria na atahukumiwa ikithibitika kuwa ana hatia. Sheria i inatoa adhabu kali kwa makosa yanayohusiana na dawa za kulevya. Faini ya shilingi milioni 10 za Kitanzania au kifungo cha maisha au vyote kwa pamoja.

Jinsi ya Kuzungumza na Mwenzi Wako kuhusu Matumizi ya Vidonge vya Kuzuia Mimba 😊

Karibu! Leo tunazungumzia jambo muhimu sana ambalo linaweza kubadilisha maisha yako na ya mwenzi wako. Tunajadili jinsi ya kuzungumza na mwenzi wako kuhusu matumizi ya vidonge vya kuzuia mimba. Hili ni suala nyeti sana ambalo linahitaji maelewano, mawasiliano mazuri, na kuheshimiana. Tuko hapa kukupa ushauri unaofaa ili uweze kufanya mazungumzo haya kwa njia nzuri na yenye mafanikio.

1️⃣ Anza kwa kuandaa mazingira mazuri ya mazungumzo. Weka wakati ambao nyote mna uhuru wa kuzungumza bila vikwazo vya muda au msongo wa mawazo. Chagua mahali tulivu na pazuri ambapo mtakuwa na faragha.

2️⃣ Anza mazungumzo kwa kuelezea umuhimu wa afya na ustawi wa kila mmoja. Eleza jinsi matumizi sahihi ya vidonge vya kuzuia mimba yanaweza kuwasaidia kuwa na uzazi wa mpango na kufurahia maisha bila wasiwasi wa mimba isiyotarajiwa.

3️⃣ Tumia lugha ya heshima na upole wakati wa kuzungumza na mwenzi wako. Epuka kuwalaumu au kuwapa lawama. Tumia maneno kama "tunaweza" na "tunapaswa" badala ya "lazima" au "unapaswa".

4️⃣ Toa maelezo ya kina kuhusu jinsi vidonge vya kuzuia mimba vinavyofanya kazi na faida zake. Eleza kuwa vidonge hufanya kazi kwa kuzuia yai kutolewa na kubadilisha mazingira ya mfuko wa uzazi, hivyo kuzuia mimba kutokea.

5️⃣ Hakikisha unajibu maswali yoyote ambayo mwenzi wako anaweza kuwa nayo. Kuwa tayari kutoa maelezo na ufafanuzi zaidi juu ya vidonge vya kuzuia mimba. Kwa mfano, unaweza kuelezea kuhusu aina tofauti za vidonge na athari zake za upande.

6️⃣ Eleza pia kuwa vidonge vya kuzuia mimba havilindi dhidi ya magonjwa ya zinaa. Hivyo, ni muhimu kutumia kinga ya ziada kama kondomu ili kujilinda na magonjwa haya hatari.

7️⃣ Uliza mwenzi wako maoni yake na jinsi anavyohisi kuhusu matumizi ya vidonge vya kuzuia mimba. Wacha atoe mawazo yake na wasiwasi wake. Kusikiliza ni jambo muhimu sana katika mazungumzo haya.

8️⃣ Hakikisha unaweka wazi kwamba maamuzi kuhusu matumizi ya vidonge vya kuzuia mimba yanapaswa kufanywa kwa pamoja. Mwambie mwenzi wako kuwa unaamini katika umoja na maelewano katika uhusiano wenu.

9️⃣ Kama mwenzi wako ana wasiwasi au hana uhakika kuhusu matumizi ya vidonge vya kuzuia mimba, waweza kuwashauri kuongea na daktari au mshauri wa afya. Wataalamu hawa wataweza kutoa maelezo na ushauri zaidi kulingana na hali ya kiafya ya kila mtu.

🔟 Mwisho lakini sio kwa umuhimu, ni muhimu kuwakumbusha vijana kujiweka katika maadili ya Kiafrika yenye kukubalika. Tunawashauri kujizuia na ngono kabla ya ndoa na kudumisha utakatifu. Kujiepusha na hatari za mimba zisizotarajiwa na magonjwa ya zinaa kunawezekana kwa kufuata maadili haya ya Kiafrika.

Je, una maoni gani kuhusu kuzungumza na mwenzi wako kuhusu matumizi ya vidonge vya kuzuia mimba? Je, umeshawahi kuzungumza na mwenzi wako kuhusu suala hili? Hebu tujulishe katika sehemu ya maoni!

Kumbuka, mazungumzo ni msingi wa uhusiano mzuri. Kwa kuzungumza wazi na kwa upendo, utaweza kufikia muafaka na mwenzi wako kuhusu matumizi ya vidonge vya kuzuia mimba. Jihadhari na kumbuka kuwa maamuzi ya mwisho yanapaswa kufanywa kwa pamoja. Abstain to sex before marriage and remain pure. Asanteni kwa kusoma, na tukutane tena katika makala zijazo! 😊🌸

Kitu muhimu ni kwamba, kweli uwe umedhamiria kuacha. Hatua ya kwanza ni kujiuliza kwa nini unatumia dawa za kulevya. Pale utakapojua ni nini ulikuwa unahitaji katika dawa za kulevya ni rahisi kutimiza malengo hayo kwa njia za kiafya zaidi. Jaribu kupunguza taratibu kiasi na muda wa kutumia dawa za kulevya. Pia tumia vitamini na madini kuimarisha afya yako. Jitenge na watumiaji wengine wa dawa za kulevya na sehemu ulizokuwa ukienda kupata dawa za kulevya. Kama hutofanikiwa katika hatua ya kwanza usikate tamaa! Watu hushindwa kuacha katika jaribio la kwanza! Jaribu tena!

Kuacha dawa za kulevya ni sawasawa na kupata nafuu ya ugonjwa, ni rahisi zaidi kufanikiwa kama utapata ushirikiano zaidi kutoka kwa marafiki au wanafamilia. Unaweza vilevile kuomba ushauri kutoka kwa watoa nasaha au madaktari. Msaada wa kitabibu ni muhimu kwa wale waliozoea kutumia hiroini na pombe, kwani mara nyingi hupata madhara yatishiayo maisha pale wanapojaribu kuacha dawa za kulevya.
Ni vigumu kusema utachukua muda gani kuacha kutumia dawa za kulevya, kwa sababu i natofautiana kati ya mtu na mtu.

Ndiyo. Nikotini iliyo kwenye tumbaku ni sumu. Ukiwa na kiwango
kikubwa cha nikotini katika damu utajisikia kichefuchefu,
kutapika, kujaa kwa mate mdomoni, maumivu ya sehemu za
chini ya tumbo, kuharisha, na kujihisi dhaifu. Dalili nyingine
ni kuumwa na kichwa, kizunguzungu, kuongezeka kwa mapigo
ya moyo, kupata shinikizo la damu, kutetemeka na kutokwa na
jasho baridi. Nikotini nyingi inaweza kusababisha ukosefu wa
umakini na pia ukosefu wa usingizi.

Punyeto ni kupapasa au kusugua kiungo cha uzazi ili uweze kupata
starehe. Hakuna kosa kwa tendo hilo, kwa sababu hakuna tatizo
lolote kwa mvulana au msichana. Kwa kawaida watu hufanya hivyo
kwa siri, baadhi ya mila na desturi wanapinga kufanyika kwa
tendo hili hata hivyo hakuna sheria yoyote kuhusu punyeto.

Ni kweli kwamba baadhi ya pombe, hasa bia, husababisha
ongezeko la uzito kwa baadhi ya watu kwa sababu ina mkusanyiko
mkubwa wa sukari na wanga.