Bangi hupunguza mawazo kwa muda mfupi kwani huleta hisia za furaha na utulivu. Lakini hata hivyo matatizo hubakia palepale na mara nyingi huongezeka hapo baadaye. Watu wanaovuta bangi huikimbia dunia halisi na huingia dunia ya ndoto kwa muda mfupi. Mara hisia zilizoletwa na bangi zinapoondoka, aghalabu matatizo huwa mabaya zaidi kuliko mwanzo. Matumizi ya bangi huahirisha na kuchelewesha tu utatuzi wa matatizo.

Wanawake wajawazito ambao hunywa pombe au kuvuta sigara
wanahatarisha afya na maisha ya mtoto aliye tumboni. Mtoto aliye
tumboni hurutubishwa kupitia damu ya mama. Kama mama atavuta
sigara au kunywa pombe, sumu illiyopo katika sigara au pombe
inapoingia kwenye damu yake itamfikia mtoto pia. Pombe hushambulia
moyo uendeleao kukua na ubongo wa mtoto aliye tumboni.
Akina mama wanaokunywa kupita kiasi wakiwa wajawazito
wanaweza kupata watoto wenye magonjwa ya moyo au mtindio
wa akili, kwa sababu chembechembe za ubongo hazikui vizuri.
Mara nyingi watoto huzaliwa na upungufu katika mwonekano
wa sura. Kwa mtoto pombe ni sumu kali, hata kama ni kwa kiasi
kidogo, itamdhuru.

Mama anaekunywa pombe anaweza kuwa hajali au kusahau
kujilinda mwili wake na mtoto anayekua.
Kama akipata maambukizo ya VVU na mtoto pia anaweza
akapata virusi vya UKIMWI.
Wanawake wanaovuta sigara wakiwa wajawazito wana
uwezekano mkubwa wa kuzaa watoto ambao hufariki ghafla bila
sababu ya kueleweka katika mwaka wao wa kwanza wa maisha.
Watoto wa akina mama wanaovuta sigara mara nyingi huzaliwa
na umbo dogo kuliko wengine kwa sababu watoto walipata
chakula kidogo walipokuwa bado tumboni mwa mama zao.
Ujumbe upo wazi: Wanawake wanaotaka watoto wenye afya
wasivute kabisa sigara wala kunywa pombe wakiwa wajawazito.

Mimba i inatungwa wakati yai la kike linaporutubishwa na mbegu za kiume. Kama tulivyoona hapo juu, jinsia ya mtoto i inategemea aina ya mbegu za kiume. Nusu ya mbegu za mwanaume zinatengeneza mtoto wa kiume na nusu ya mbegu zinatengeneza mtoto wa kike. Lakini wanaume hawana uwezo wa kuamua aina ya mbegu i itakayorutubisha yai. Kwa hiyo, haiwezekani kupanga. Jinsia ya mtoto i nategemeana na bahati tu.

Maambukizi ya Virusi vya UKIMWI mara nyingi huenea sana kwa njia ya kujamii ana, na hauambukizwi kwa kumhudumia mtu mwenye maambukizi ya Virusi vya UKIMWI au UKIMWI. Hata hivyo ni muhimu kuwa mwangalifu na kuchukua tahadhari ili kuzuia kuambukizwa.
Ukimtibu vidonda vya mtu aliyeambukizwa na Virusi vya UKIMWI, ni vyema kuvaa mipira ya mikononi (glavu ) na daima ni vizuri kufunga kitambaa au plasta mahali penye jeraha. Vifaa vyenye ncha kali vinavyotumiwa na mtu mwenye maambukizi ya virusi vya UKIMWI, kwa mfano nyembe, kutunzwa sehemu ya pekee na visitumiwe na watu wengine.
Hatua hizi ni muhimu na za msingi kwa wahudumu wa watu wenye virusi vya UKIMWI i ili kuzuia yeye au watu wengine wasipate maambukizi ya virusi vya UKIMWI. Kama unamtunza / unamhudumia mtu aliyeambukizwa na Virusi vya UKIMWI na huna uhakika au una wasiwasi na tahadhari za kuchukua, unashauriwa kutafuta msaada kutoka kwa mtoa huduma wa afya i li akupe maelezo zaidi.

Kwa nini sio Sahihi Kufanya Ngono na Mtu Mmoja wa Marafiki? 🌸💔

Jambo zuri siku zote huja na mipaka na heshima. Kufanya ngono na rafiki yako wa karibu inaweza kuonekana kama wazo zuri kwa mara ya kwanza, lakini kumbuka, uhusiano huu unaweza kuharibu urafiki wenu na kuleta madhara ambayo huenda hamtakuwa tayari kukabiliana nayo. Kama mkufunzi wa maadili na mwana jamii, ningependa kushiriki nanyi sababu zinazofanya kufanya ngono na rafiki mmoja siyo sahihi na isiyo na ufanisi.

1. Upotevu wa Uaminifu 🤝💔
   Kufanya ngono na rafiki yako wa karibu kunaweza kusababisha upotevu wa uaminifu. Rafiki zetu huwa tunawategemea na kuziamini siri zetu. Lakini, kwa kufanya ngono, siri hizo zinaweza kuvuja na kuharibu uaminifu wenu. Kujua kwamba siri zako za ndani zinajulikana na mtu ambaye ulikuwa unamwamini kutakuwa na athari mbaya kwenye uhusiano wenu.

2. Kutofautiana Kwenye Matarajio ⚖️💔
   Kila mmoja wetu ana matarajio tofauti katika maisha yetu. Inaweza kuwa na matarajio tofauti ya kimahusiano, ndoa, au hata kwenye mipango ya familia. Kufanya ngono na rafiki yako wa karibu kunaweza kusababisha hamna usawa kwenye matarajio yenu na kuishia kuharibu urafiki wenu. Kwa mfano, unaweza kutaka uhusiano wa kudumu, lakini rafiki yako anaweza kutaka uhusiano wa kubahatisha. Hii inaweza kuwa na matokeo mabaya na kutengeneza tafauti kubwa kwenye urafiki wenu.

3. Uzito wa Mawazo ya Kupoteza Urafiki 🌫️💔
   Uhusiano wa kimapenzi mara nyingi huja na uzito wa hisia na mawazo. Kufanya ngono na rafiki yako wa karibu kunaweza kufanya urafiki wenu uwe mzito na kusababisha hisia kama upendo na uhusiano wa kimapenzi. Wakati mwingine, hisia hizi zinaweza kuleta mzigo mkubwa kwenye urafiki wenu na kuharibu mawazo yenu, na hatimaye kupoteza urafiki wenu.

4. Huzuni ya Kuvunjwa Kwa Urafiki 🌧️💔
   Kama mwaka unavyoweza kubadilika kwa mzunguko wa msimu, vivyo hivyo urafiki wa karibu unaweza kubadilika na kukabiliwa na changamoto. Kufanya ngono na rafiki yako kunaweza kusababisha huzuni na uchungu mkubwa ikiwa mnapaswa kuvunja urafiki wenu baadaye. Kuvunjika kwa urafiki kunaweza kuathiri hisia zako, afya yako ya kiakili, na hata uhusiano wako na watu wengine.

5. Kukosekana kwa Uthabiti na Maendeleo 🏃💔
   Kufanya ngono na rafiki yako wa karibu kunaweza kuzuia ukuaji wako kama mtu binafsi. Hii ni kwa sababu huenda ukawa unatumia muda mwingi kufikiria juu ya uhusiano wenu na kusahau kuzingatia malengo yako ya kibinafsi na maendeleo. Kumbuka, maisha ni safari ndefu yenye fursa nyingi, na kuweka nguvu zako zote kwenye uhusiano wa kimapenzi unaweza kukuzuia kufikia malengo yako.

6. Majuto Baadaye 🤦💔
   Kufanya ngono na rafiki yako wa karibu kunaweza kukuongoza kwenye njia ya majuto ambayo huenda ukashindwa kujinasua. Inaweza kuwa ni huzuni ya kuvunjika kwa urafiki wenu au hata kujisikia kutumika. Ni rahisi kuangukia kwenye mitego ya kihisia na kimwili na kisha kujuta baadaye. Kumbuka, uamuzi mzuri ni ule unaokulinda na kukuwezesha kuhisi amani na furaha baadaye.

7. Kushindwa Kujitambua na Kujikubali 💪💔
   Kufanya ngono na rafiki yako wa karibu kunaweza kusababisha changamoto katika kujitambua na kujikubali. Unaweza kujikuta ukijiuliza maswali kama "Je, nilifanya jambo hili kwa sababu nampenda, au kwa sababu nilitaka tu kuhisi kukubalika na rafiki yangu?" Uhusiano ambao unaanza kwa msingi wa muda mfupi na kihisia kunaweza kuharibu uwezo wako wa kujielewa na kukubali nani wewe ni kama mtu.

8. Kuharibu Uhusiano Mwingine 🌪️💔
   Kufanya ngono na rafiki yako wa karibu kunaweza kusababisha madhara mengine kwenye uhusiano wako na watu wengine. Kwa mfano, unaweza kuhisi wivu au wasiwasi ikiwa rafiki yako anapata mtu mwingine wa kimapenzi. Hii inaweza kusababisha machafuko na kuharibu uhusiano wako na rafiki yako ambayo ingeweza kudumu milele.

9. Kuepuka Hali ngumu 💔🚫
   Katika maisha, kuna nyakati ambazo hatuwezi kuepuka hali ngumu na matatizo. Hata hivyo, kufanya ngono na rafiki yako wa karibu kunaweza kusababisha hali ngumu ambazo hazikuwa lazima. Kumbuka, sisi sote tunapenda kuwa na maisha rahisi na ya furaha, na kuweka mipaka sahihi na rafiki zetu kunaweza kuzuia hali ngumu na kuhakikisha urafiki wenu unadumu kwa amani.

10. Kulinda Afya yako ya Kimwili na Kihisia 🩺❤️
    Afya yako ni muhimu, kama vile afya yako ya kimwili na kihisia. Kufanya ngono na rafiki yako wa karibu kunaweza kuwa na athari mbaya kwa afya yako, ikiwa ni pamoja na hatari ya kupata magonjwa ya zinaa na kutokuvunjika moyo. Kuweka mipaka sahihi na kuheshimu nafasi yako ya kibinafsi kunaweza kusaidia kukuweka salama na kuhakikisha kwamba unaendelea kuwa na afya bora.

11. Kuepuka Kuhisi Kutumika 🎢💔
    Kufanya ngono na rafiki yako wa karibu kunaweza kusababisha hisia za kutumika. Unaweza kuhisi kama vile unatumika kwa rafiki yako kwa sababu ya tamaa ya kimwili. Kumbuka, wewe ni mtu mwenye thamani na unastahili heshima na upendo wa kweli. Kuepuka kujihisi kutumika kunaweza kuhakikisha kwamba unaheshimiwa na kuthaminiwa kwa njia sahihi.

12. Kudumisha Uhusiano wa Kifamilia 💛👨‍👩‍👧‍👦
    Familia ni zawadi muhimu katika maisha yetu. Kufanya ngono na rafiki yako wa karibu kunaweza kuathiri uhusiano wako na familia yako,

Pamoja na matatizo ya kuona, ngozi ya Albino ni rahisi sana
kudhurika kwa mionzi ya jua. Hatima yake ikiwa ni uwezekano
mkubwa wa kupata saratani ya ngozi. Hivyo basi, kila Albino
anashauriwa daima kujikinga dhidi ya mionzi ya jua kwa kuvaa
nguo za mikono mirefu, kuvaa kofia pana, kuvaa miwani ya jua na
kwa wale wenye uwezo kujipaka mafuta maalumu yanayosaidia
kukinga ngozi dhidi ya mionzi ya jua.

Ukishatambua kwamba una mimba kuna mambo mbalimbali tofauti ya kufanya. Kwanza kabisa mweleze mwenzi wako na mshauriane hatua zipi mchukue. Pia, kwa msichana mdogo lazima uwaeleze wazazi wako. Siyo rahisi kuwaambia wazazi, kwa sababu hawatafurahi kuhusu ujumbe huu. Lakini uhusiano mzuri na wazazi unaweza kuwasaidia sana katika kulea mimba na baadaye mtoto.
Kwa upande wa kiafya ni muhimu sana kuanza kuhudhuria kliniki au hospitali mapema, yaani kabla ya mimba kufikisha miezi mitatu. Hii huwawezesha wataalamu kukupima na kukupa ufafanuzi kuhusu afya yako na maendeleo ya mimba. Vilevile wanaweza kugundua matatizo kama yatakuwepo na kukutibu mapema. Kwa usalama wako na usalama wa mtoto hakikisha kuyafuata maelekezo ya wataalamu kila mara.
Wasichana au wanawake wengine wanafikiria kutoa mimba mara tu wanapokuta wamepata mimba bila ya kupangilia. Kutoa mimba ni jambo la hatari sana na linaweza kuleta madhara kiafya kwa mwanamke, na hasa utoaji mimba unaofanywa na mtu ambaye hakusomea na pia katika mazingira yasio safi.

Kutoka damu (hedhi) kwa mara ya kwanza kunaitwa kuvunja ungo na hii ni dalili ya mtoto wa kike kuingia utu uzima,0 yaani kuwa mwanamke. Wasichana wanavunja ungo kati ya umri wa miaka 8 na umri wa miaka 18. Lakini, kuvunja ungo haina maana kwamba unahitaji kuanza kujamii ana. Kwa sababu ukijamii ana kuna hatari ya kupata mimba!

Mwanzoni siku za hedhi zinaweza kuwa na mabadiliko sana. Ni baada ya muda ndipo msichana anaanza kwenda mwezini mara moja kila mwezi. Kwa wanawake wengi ni kila baada ya siku 28, hata hivyo, wengine huweza kupata hedhi chini au zaidi ya siku hizo. Idadi ya siku katika mzunguko wa hedhi ni siku 21 hadi 35.Ukitaka kuelewa kabisa maana ya kutoka damu za mwezi, lazima nieleze kuhusu mzunguko wa hedhi. Siku ya kwanza ya damu huhesabiwa kama siku ya kwanza ya mzunguko. Baada ya damu kutoka, yai moja linaanza kukua ndani ya kokwa.

Na vilevile utando ndani ya mfuko wa uzazi huanza kujengeka ili ukaribishe mimba. Kati ya siku 11 au 14 yai hupevuka ndani ya kokwa na halafu husafiri kwenye mirija ya kupitishia mayai hadi kwenye mfuko wa uzazi. Mwanamke anapata mimba kama yai likirutubishwa na mbegu ya kiume ndani ya mirija ya kupitisha mayai, i ina maana, kwamba atakuwa amejamii ana kipindi cha siku chache kabla ya yai kupevuka au siku yai linapopevuka. Kama yai halikurutubishwa, basi hufa na hutangulia kutoka kama ute, pia utando kwenye mfuko wa uzazi na kuta za uzazi hubomoka na kutoka kama damu. Hii ndiyo hedhi yenyewe.

Endapo msichana amejamiiana na mvulana na yai likarutubushwa, hataona hedhi na aelewe kwamba kuna uwezekano kwamba mimba imetungwa.

Mzunguko wa hedhi kwa baadhi ya wasichana hauna mpangilio mwanzoni, hivyo endapo hupati hedhi inayolingana kila mwezi usijali.

Katika hali ya kawaida usipopata hedhi na hukujamiiana na mvulana, basi inawezekana ni mabadiliko tu ya mwili. Hali hii ikiendelea au ukiwa na wasiwasi unashauriwa kumuona mtaalamu wa afya

Punyeto ni kupapasa au kusugua kiungo cha uzazi ili uweze kupata
starehe. Hakuna kosa kwa tendo hilo, kwa sababu hakuna tatizo
lolote kwa mvulana au msichana. Kwa kawaida watu hufanya hivyo
kwa siri, baadhi ya mila na desturi wanapinga kufanyika kwa
tendo hili hata hivyo hakuna sheria yoyote kuhusu punyeto.

Jinsi ya Kujifunza Kutambua na Kuheshimu Makubaliano ya Kufanya Ngono 🌝

Karibu vijana wapendwa! Leo tutajadili jambo muhimu sana katika maisha yetu ya ujana; jinsi ya kutambua na kuheshimu makubaliano ya kufanya ngono. Ni muhimu sana kuwa na ufahamu na uelewa mzuri kuhusu suala hili, ili tuweze kujilinda na kuepuka matatizo ambayo yanaweza kutokea. Kwa hivyo, hebu tuanze na vidokezo vififu ambavyo vitatusaidia kuwa na uhusiano mzuri na kuwa na maamuzi sahihi kuhusu ngono.

1️⃣ Tambua thamani yako: Kujifunza kutambua thamani yako ni muhimu sana. Unapaswa kujua kuwa wewe ni mtu muhimu na unastahili kuheshimiwa. Usikubali kushawishiwa na wengine kufanya kitu ambacho hauko tayari kukifanya.

2️⃣ Eleza mapenzi yako: Katika mahusiano, ni muhimu kuzungumza waziwazi na mwenzi wako kuhusu hisia zako na mapenzi yako. Hii itasaidia kujenga msingi imara wa mawasiliano na kuzuia misuguli isiyohitajika.

3️⃣ Jifunze kusikiliza: Kusikiliza ni jambo muhimu katika mahusiano. Jifunze kusikiliza hisia na mahitaji ya mwenzi wako na pia tambua kile wanachokisema bila maneno. Hii itakusaidia kuelewa vizuri matakwa ya mwenzi wako na kuepuka kukiuka makubaliano yenu.

4️⃣ Kuwa na mipaka: Kuwa na mipaka ni muhimu katika kuheshimu makubaliano ya kufanya ngono. Weka mipaka wazi na uwaeleze wengine kuhusu mipaka hiyo. Kwa mfano, unaweza kusema, "Siwezi kufanya ngono kabla ya ndoa" au "Ninaomba tuvumiliane na kusubiri mpaka tujenge uhusiano imara."

5️⃣ Usiwe na hofu ya kuongea: Kuwa na ujasiri wa kuzungumza kuhusu ngono ni jambo muhimu sana. Usiogope kueleza hisia zako na mapenzi yako. Ikiwa mwenzi wako anaona kuna kitu ulichosema ambacho hakieleweki, fanya mazungumzo zaidi ili kuondoa hofu na kuleta uelewa.

6️⃣ Jifunze kusema hapana: Ni muhimu kuwa na ujasiri wa kusema hapana ikiwa kuna jambo ambalo hauko tayari kulifanya. Usiwahi kujisikia vibaya au aibu kwa kusema hapana, kwa sababu kujisikia vibaya kutafanya ujisikie mbaya zaidi baadaye.

7️⃣ Fuata maadili: Kama vijana wenye maadili mema, tunapaswa kuzingatia maadili yetu katika maisha yetu ya ujana. Maadili yetu yanatufundisha kuheshimu mwili wetu na kusubiri mpaka ndoa kabla ya kufanya ngono. Kujiweka katika maadili yetu kutatusaidia kuepuka maumivu ya moyo na kutunza hadhi yetu.

8️⃣ Tafuta ushauri: Ikiwa una shaka au wasiwasi wowote juu ya maamuzi yako kuhusu ngono, ni muhimu kutafuta ushauri kutoka kwa watu wenye uzoefu na wenye busara. Watakuwa na uwezo wa kukupa mwongozo na kushiriki maarifa yao ili uweze kuchukua maamuzi sahihi.

9️⃣ Jijengee ujasiri: Kujijengea ujasiri ni muhimu katika kuheshimu makubaliano ya kufanya ngono. Jiamini na tambua kuwa unaweza kufanya maamuzi sahihi kwa ajili yako mwenyewe. Jifunze kuwa na thamani kwa kile unachofanya na usikubali kuwa chini ya yale unayostahili.

🔟 Kuwa na marafiki wa kweli: Kuwa na marafiki wanaokuheshimu na kukupenda ni muhimu sana. Marafiki hawa watakusaidia kusimama imara katika maamuzi yako na kukuunga mkono. Kuwa nao karibu na wategemee wakati unahitaji msaada au faraja.

1️⃣1️⃣ Weka malengo: Kuweka malengo ya maisha yako itakusaidia kukaa imara katika kutambua na kuheshimu makubaliano ya kufanya ngono. Kumbuka malengo yako na jiwekee kipimo cha kufikia malengo hayo kabla ya kujihusisha katika ngono. Kwa mfano, unaweza kuwa na lengo la kuhitimu masomo na kupata ajira kabla ya kujihusisha katika mahusiano ya ngono.

1️⃣2️⃣ Jitambue kwa kujifunza: Kujifunza na kujiongeza ni njia nzuri ya kuboresha uelewa wako kuhusu mahusiano na ngono. Soma vitabu, wasikilize wataalamu, au jiunge na vikundi vya vijana ambao wanajadili masuala haya kwa uwazi. Hii itakusaidia kuwa na maarifa sahihi na kufanya maamuzi bora.

1️⃣3️⃣ Amini katika ndoa na usafi wa moyo: Ndoto ya kuwa katika ndoa yenye upendo na furaha ni kitu ambacho tunapaswa kuamini na kukitafuta. Kuwa na imani katika ndoa na kusubiri mpaka ndoa kabla ya kufanya ngono ni njia bora ya kujilinda na kuheshimu mwenzi wako.

1️⃣4️⃣ Jiweke busy: Kuwa na shughuli nyingi na kujihusisha na vitu vya kujenga ni njia nzuri ya kuzuia kushawishiwa kufanya ngono kabla ya wakati. Jiunge na klabu za michezo au shughuli za kujitolea ili kukupa fursa za kujifunza, kukua, na kujijenga.

1️⃣5️⃣ Kumbuka, maisha ni safari: Maisha ni safari ndefu yenye changamoto na furaha. Hakuna haraka ya kufika mwisho. Jifunze kufurahia kila hatua na kukua katika maamuzi yako. Kumbuka kuwa kusubiri mpaka ndoa kabla ya kufanya ngono ni njia bora ya kujilinda na kuheshimu mwili wako, na mwishowe itakufanya uhisi fahari na kujiheshimu.

Kwa hivyo, vijana wapendwa, hebu tuimarishe maamuzi yetu kuhusu ngono na tuwe na ujasiri wa kutambua na kuheshimu makubaliano yetu. Kumbuka kuwa kujilinda na kuheshimu ni jambo la thamani sana. Tafadhali shiriki maoni yako na jinsi unavyoona suala hili. Je, una maoni gani juu ya kusubiri mpaka ndoa kabla ya kufanya ngono? Je, una vidokezo vingine vya kuongeza kuhusu jinsi ya kujifunza kutambua na kuheshimu makubaliano ya kufanya ngono? Tuache tujifunze kutoka kwako! 🌟

Kutoa zawadi kwa mtu kwa kubadilishana ili kujamiiana
ni unyanyasaji mbaya. Iwapo mpokeaji wa zawadi hajakubali
kujamiiana na unamlazimisha, mwanamume au mwanamke
kujamiiana hapo hiyo ni unyanyasaji na unamwonea kwa sababu
jambo hilo la kujamiiana lilikuwa halikubaliki kwa mtu yule.
Hapa Tanzania kosa la namna hii hujulikana kama unyanyasaji/
unyonyaji wa ujinsia10 ambapo mtu hufikiria kutumia fedha,
mali au msaada kwa mtoto au wazazi kwa kusudi la kumpata ili
ajamiiane naye.

Uwe mwangalifu unapopewa zawadi, alama za juu shuleni, au
kuajiriwa kwa ajili ya kubadilishana na ngono. Kila mara uliza na
jaribu kuelewa kwa nini zawadi inatolewa kwako.
Usikubali zawadi yoyote au pesa, kama unafikiri kuwa huyo mtu
anayekupa hongo kama zawadi, anakutegemea wewe kujamiiana
naye kwa kubadilishana na hiyo zawadi aliyokupa. Ni jambo
la majaribu kukubali
zawadi au pesa, hasa pale
unapohitaji, lakini fikiri
hatari itakayokupata kwa
kujamiiana kama vile mimba
usiyoitarajia, magonjwa
yaenezwayo kwa njia ya
kujamiiana hata Virusi na
Ukimwi.

Ubikira ni nini?: Maana halisi ya neno “bikira” ni mwanamke au mwanaume ambaye hajawahi kabisa kujamii ana. Kujamii ana hapa i ina maana kwamba uume wa mwanaume unaingia katika uke wa mwanamke.

Watu kadhaa wanasema kwamba kuwepo kwa kizinda, ambacho ni ngozi nyembamba laini i i iliyoko kwenye uke i inayokaa kama kiwambo, ndiyo ubikira. Lakini wanawake wengine huzaliwa bila kiwambo au ngozi hii , i inawezekana kwa wengine kuchanika kwa kiwambo hiki i wakati wakifanya mazoezi mazito kama vile kupanda baisikeli, kukwea miti na kadhalika. Pia, i inaweza kutokea wakati wa uchunguzi wa kiafya au tiba i inayohusisha sehemu za ndani sana ukeni. Kiwambo hiki kinatofautiana baina ya msichana na msichana.
Kwa hiyo, kizinda siyo kipimo kizuri kwa ajili ya kumtambua bikira. Njia pekee ya kumtambua bikira ni kufahamu kama mtu hajawahi kujamii ana (yaani bikira) au kama ameshajamii ana (siyo bikira). Wewe si bikira kama umewahi kushiriki ngono na utakuwa umepoteza ubikira na hamna njia ya ubikira kurudi tena, hata ukisubiri muda mrefu. Lakini hii haimaanishi wewe uendelee kufanya ngono ovyo.

Msichana ambaye hajawahi kujamiiana anaitwa bikira, je mvulana huitwaje?

Neno “bikira” ni mtu yeyote ambaye hajawahi kujamii ana maishani mwake, awe mwanamke au mwanaume.
Zamani, watu walimtambua msichana bikira kwa njia ya kuhakikisha kwamba kile kiwambo chembamba ndani ya uke kipo. Lakini kwa sababu ngozi hii huweza kuchanika kwa njia nyingine zaidi ya kujamii ana, siyo kipimo kizuri cha kumtambua msichana ambaye hajajamii ana kabisa (yaani bikira).
Katika jamii nyingi ni kawaida kuwaita `bikira` wanawake ambao hawajawahi kujamii ana. Pia, jamii nyingi wanasisitiza umuhimu wa mwanamke kuwa bikira mpaka siku ya kuolewa. Hata hivyo, neno “bikira” hutumiwa kwa wanawake na wanaume.

Je, mvulana atajuaje kama msichana ni bikira? Na pia, msichana anaweza kujitambua vipi kama ni bikira?

Mvulana hawezi kuthibitisha ubikira wa msichana kwa njia ya kumwangalia wala kwa njia ya kumwingilia kimwili. Hii ni kwa sababu ubikira ni kutowahi kujamii ana na hautegemei kuwepo kwa kizinda ndani ya uke. Yaani msichana ambaye hajawahi kujamii ana, lakini ambaye kizinda chake kimepasuliwa kwa sababu nyingine, bado ni bikira. Njia pekee ya kufahamu kama msichana ni bikira ni kufahamu kile alichofanya maishani, na hii , kwa kweli haiwezekani.
Msichana anaweza kujifahamu kuwa bikira kama hajawahi kujamii ana, yaani kuingiliwa kimwili na mwanaume au mvulana.
Jamii nyingi hutilia mkazo kuhusu ubikira wa wasichana wakati wa kuolewa. Lakini suala la kutofanya mapenzi mpaka siku ya kuolewa au kuoa ni muhimu kwa wote, wasichana na wavulana. Kutofanya mapenzi mpaka siku ya kuolewa kuna maana ya kujiepusha na shida zinazoweza kutokea, kama mimba isiyotarajiwa, magonjwa ya zinaa na hata maambukizi ya VVU na UKIMWI. Iwapo huwezi kustahimili ashiki ya kujamii ana, basi huna budi kuhakikisha kuwa unajikinga wewe na mpenzi wako asipate ujauzito na magonjwa kwa kutumia kondomu.

Kizinda ni nini na kinawezaje kuharibika

Kizinda ni kiwambo laini kinachokuwepo ndani ya uke. Kiwambo hiki kina tundu katikati i i ili kuwezesha damu ya hedhi kupita kiurahisi. Ukubwa na unene wa kiwambo hiki hutofautiana kati ya msichana na msichana. Wakati wa tendo la kwanza la ngono, huchanika na kwa wengi i i inasababisha kutokwa damu. Lakini pia inawezekana kutokuwepo na tendo la kutokwa damu. Hii ni kwa sababu kiwambo hiki kina asili ya kunyumbuka sana na wakati mwingine tundu lake ni kubwa. Inawezekana pia kuwa kiwambo hiki tayari kilikuwa kimeharibiwa na sababu nyingine.

1. Je, ualbino unaambukiza? ……….. Hapana
2. Ualbino ni ugonjwa? ………..Hapana
3. Ualbino ni laana? ………..Hapana
4. Ualbino ni kitu cha kawaida? ………..Hapana
5. Ualbino unawapata tu watu weusi?……….. Hapana
6. Watu wanaoishi na ualbino wana macho mekundu?……….. Hapana
7. Albino ni watu wenye imani za ushirikina? ………..Hapana
8. Albino wana nguvu za giza? ………..Hapana
9. Je, Albino hawana akili? ………..Hapana
10. Je, ni kosa la mwanamke anayezaa mtoto Albino? ………..Hapana
11. Je, jamii ibadili mtazamo hasi iliyo nao kuhusu Albino?……….. NDIYO

Jaribu kutafuta sababu zinazowafanya rafiki, ndugu na jamaa
zako kuwa na tabia ya kuvuta sigara na kunywa sana pombe.
Jaribu kuwa naye karibu na mshughulishe asipate muda wa
kuvuta na kunywa pombe. Kuwa naye kwa muda mrefu, fanya
naye kazi na mtambulishe kwa rafiki zako ambao hawatumii
sigara wala pombe. Mweleze umuhimu wa yeye kukaa mbali na
vishawishi. Mweleze kwa nini ni vigumu sana kushinda vishawishi
ukiwa katika hali ya ulevi, na unapotoa ushauri huo yakupasa
usiwe mlevi na mvutaji.
Inaweza ikatokea, jamaa unayemshauri kuhusu madhara ya
kunywa pombe na kuvuta sigara, akachukia au ukawa ndio mwisho
wa urafiki wenu. Usijilaumu, ujitahidi kumsaidia kadiri uwezavyo.
Wakati mwingine ni vyema ukavunja urafiki huo kwa usalama
wako na wa rafiki yako. Endapo kama itatokea akaanza kutambua
madhara na matokeo ya uvutaji sigara na unywaji pombe na
hatimaye kuchukua uamuzi wa kuelezea matatizo yake, itampasa
amtafute mtaalamu ili aweze kupata ushauri nasaha.