Pamoja na matatizo ya kuona, ngozi ya Albino ni rahisi sana
kudhurika kwa mionzi ya jua. Hatima yake ikiwa ni uwezekano
mkubwa wa kupata saratani ya ngozi. Hivyo basi, kila Albino
anashauriwa daima kujikinga dhidi ya mionzi ya jua kwa kuvaa
nguo za mikono mirefu, kuvaa kofia pana, kuvaa miwani ya jua na
kwa wale wenye uwezo kujipaka mafuta maalumu yanayosaidia
kukinga ngozi dhidi ya mionzi ya jua.

Je, Ni Vipi Kujilinda na Maambukizi ya Kisonono na Kaswende? 😊

Karibu, vijana wapendwa! Leo tunazungumzia jambo muhimu sana kuhusu afya yako ya kingono. Ni kweli kuwa ujana ni wakati wa kujifunza na kufurahia maisha, lakini pia ni wakati wa kuwa macho na kujilinda dhidi ya magonjwa ya zinaa kama vile kisonono na kaswende. Haya ni magonjwa hatari ambayo yanaweza kuathiri maisha yako kwa kiasi kikubwa. Hivyo, hebu tuangalie jinsi gani tunaweza kujilinda, kwa sababu afya yako ni muhimu! 💪

1. Kwanza kabisa, ni muhimu kuelewa kuwa nidhamu ni muhimu sana katika maisha yetu. Nidhamu inamaanisha kufanya maamuzi sahihi na kuweka mipaka katika mahusiano yetu ya kingono. Je, unaona kuna ulazima wa kuwa na uhusiano wa kingono kabla ya ndoa? 🤔

2. Kutumia kinga wakati wa kufanya mapenzi ni kitu cha msingi sana. Kwa mfano, kutumia kondomu wakati wa kujamiiana ni njia bora ya kujikinga na maambukizi ya kisonono na kaswende. Hakikisha unajua jinsi ya kutumia kondomu ipasavyo. Je, umeshawahi kujifunza jinsi ya kuivaa kondomu? 😊

3. Pia, ni muhimu kufanya vipimo vya mara kwa mara ili kubaini kama una maambukizi yoyote. Vipimo hivi ni rahisi na salama, na vinaweza kukuokoa kutokana na madhara makubwa yatokanayo na magonjwa haya. Je, umeshawahi kwenda kliniki kupima afya yako ya kingono? 🏥

4. Kuwa mwaminifu katika mahusiano yako ni kitu cha muhimu sana. Ni muhimu kuzungumza waziwazi na mwenzi wako kuhusu hali yako ya afya, na kuhakikisha mnafanya maamuzi sahihi pamoja. Je, unafikiri ni muhimu kuzungumza na mwenzi wako kuhusu afya ya kingono? 🗣️

5. Kujiepusha na ngono isiyo salama ni njia nyingine muhimu ya kujilinda na maambukizi ya kisonono na kaswende. Unapofanya ngono isiyo salama, unaweka maisha yako katika hatari kubwa. Je, umewahi kujiingiza katika tabia hii hatari? 🚫

6. Kusafisha sehemu za siri kwa usahihi ni muhimu pia. Hakikisha unatumia maji safi na sabuni laini wakati wa kuoga. Hii itasaidia kuondoa vimelea vyote hatari na kuzuia maambukizi. Je, unajua jinsi ya kusafisha sehemu zako za siri vizuri? 🚿

7. Kuwa mwangalifu na viungo vya mwili wako ni jambo jingine la muhimu sana. Epuka kugawana vitu kama vile nguo za ndani, taulo, na vifaa vingine vya kujisitiri. Je, umewahi kugawana kitu kingine na mtu mwingine ambacho kingeweza kusababisha maambukizi? 🙅

8. Kuchagua marafiki kwa umakini ni jambo muhimu pia. Marafiki wanaweza kuwa na ushawishi mkubwa katika maisha yetu, hivyo ni muhimu kuwa na marafiki wanaofuata maadili na mwenendo mzuri. Je, unafikiri marafiki wanaweza kuathiri maisha yako ya kingono? 🤔

9. Elimisha wenzako! Kuwa mwangalifu na uwe na moyo wa kujali kwa wenzako. Unapojua habari za kujikinga na magonjwa ya zinaa, ni muhimu kushiriki maarifa hayo na wengine. Je, ungependa kuwaelimisha wenzako kuhusu njia za kujilinda? 🤗

10. Kumbuka, kujilinda na maambukizi ya kisonono na kaswende siyo tu kwa ajili yako mwenyewe, bali pia kwa ajili ya wapendwa wako. Unapojilinda, unawalinda wengine pia. Je, ungependa kuwajali wapendwa wako kwa kuwa mfano mzuri wa kujilinda? ❤️

11. Kukumbuka thamani ya ngono ni muhimu. Ngono ni kitu kizuri na kipekee ambacho kinapaswa kufanywa katika mazingira ya amani na upendo. Je, unafikiri ngono inapaswa kufanywa tu katika ndoa? 🌸

12. Kuwa na ndoto na malengo katika maisha yako ni kitu cha maana sana. Kujenga mustakabali mzuri kwa maisha yako kunaweza kukuweka mbali na hatari zinazoweza kujitokeza. Je, una ndoto gani kwa ajili ya maisha yako ya baadaye? ✨

13. Kujiweka busy na shughuli za kimaendeleo ni njia nyingine nzuri ya kujilinda. Unapokuwa na shughuli nzuri za kufanya, utakuwa na muda mdogo kwa mambo hatari kama vile ngono isiyosimamiwa. Je, una shughuli za kimaendeleo unazopenda kufanya? 😊

14. Kukumbuka thamani ya familia na malezi ni jambo jingine la muhimu sana. Familia inatoa mwongozo na msaada katika maisha yetu, na malezi mema huimarisha maadili yetu. Je, unathamini familia na malezi yako? 🏡

15. Mwisho lakini sio kwa umuhimu, kumbuka kuwa hakuna kitu kinachoweza kulinganishwa na kujilinda kabisa kwa kujiepusha na ngono kabla ya ndoa. Kuwa safi na bado mtakatifu hadi siku ya ndoa yako. Ndio njia bora ya kujikinga na magonjwa ya zinaa na kuweka msingi imara kwa maisha yako ya baadaye. Je, ungependa kujihifadhi hadi ndoa yako? 💍

Kwa hivyo, vijana wapendwa, wakati wa kuwa na ujasiri na kuishi maisha yenye afya na furaha ni sasa. Kujilinda na maambukizi ya kisonono na kaswende ni jambo muhimu sana, na inategemea maamuzi yako. Je, una nini cha kufikiri juu ya njia hizi za kujilinda? Je, una maoni mengine au maswali? Tungependa kusikia kutoka kwako! 😊🌟

Katika masuala ya athari za mimba katika umri mdogo ni
kwamba vijana Albino hawana tofauti na vijana wengine . Bado
inashauriwa na kutiliwa mkazo umuhimu wa msichana kutopata
mimba akiwa na umri chini ya miaka 18.

Sababu kubwa ikiwa ni
kuwa mwili wa msichana
ambaye umri wake ni chini
ya miaka 18 haujakomaa
vya kutosha kuweza
kuhimili ujauzito bila
matatizo. Katika umri huu
mdogo, uwezekano mkubwa
wa kupata matatizo
yanayotokana na ujauzito,
hasa wakati wa kujifungua.
Uzoefu umeonyesha
kuwa mara nyingi wakati
wa kujifungua mtoto
anashindwa kutoka na
inabidi mama afanyiwe
upasuaji. Pia katika
umri huu uwezekano ni
mkubwa mtoto kuzaliwa
njiti (hajafikia muda wa
kuzaliwa).
Tatizo jingine linaweza kutokea pale ambapo kichwa cha mtoto
ni kikubwa au mama anakuwa na uchungu wa muda mrefu na
kusababishwa kuchanika kwenye mfumo wa uzazi kwenye njia
ya haja ndogo au hata na njia ya haja kubwa na mama kupata
fistula. Hali hii ikitokea itamfanya mama hatimaye awe anavuja
ama haja ndogo au haja kubwa au vyote viwili kupitia njia ya
ukeni.

Mbali na madhara haya ya kiafya, msichana anaweza kupata
matatizo mengine ya kijamii kama vile kufukuzwa shule,
kusababisha ugomvi ndani ya familia na jamii. Kwa mantiki hii,
ni muhimu kwa vijana kusubiri hadi kufikia miaka 18 wakiwa
tayari kuchukua / kubeba majukumu kama wazazi.

Watu wanokunywa kupitia kiasi huathiri jamii kwa njia
mbalimbali. Madhara mengine hutokea kwa kuwa wanafanya
vitu ambavyo wasingevifanya iwapo wasingekuwa wamelewa.

Watu wakilewa, huweza kuwa na hasira, wagomvi hivyo basi
huwadhuru wengi kiakili na kimwili. Isitoshe, ajali nyingi za
kazini na barabarani hutokea watu wakiwa wamelewa. Mara
nyingi watu wasiokuwa na hatia na vilema hupoteza maisha yao
kutokana na ajali zinazohusiana na ulevi.

Watu wanaokunywa
pombe kupita kiasi hupunguza uangalifu na hivyo basi kuchangia
katika kuenea kwa VVU kwenye jamii. Watu wanaokunywa pombe
wanaweza pia kufanya ujambazi katika jamii. Pia wanaokunywa
kupita kiasi si wafanyakazi wa kutegemewa kwani hutumia
muda mwingi nje ya sehemu zao za kazi.

Watu waliozoea kunywa pombe nyingi hupoteza pesa zao nyingi
kununua pombe na muda wao mwingi kufikiria jinsi ya kupata
pesa za kunywea pombe.

Kutokana na gharama za kununua
pombe familia zao hukosa pesa za vitu muhimu kama kodi ya
nyumba, ada na sare za shule na chakula.

Vijana wanaokunywa pombe huanza kuiba pesa nyumbani kwao
ili kununulia pombe. Matumizi mabaya ya pombe mara nyingi
husababisha matatizo au kuvunjika kwa familia, au urafiki.

Vilevile husababisha matokeo mabaya shuleni au kuacha kabisa
shule, hali ambayo inaweza kusababisha kukosa nafasi za kazi,
kujitegemea wewe mwenyewe na kusaidia famila yako na jamii.

Ndiyo. Nikotini iliyo kwenye tumbaku ni sumu. Ukiwa na kiwango
kikubwa cha nikotini katika damu utajisikia kichefuchefu,
kutapika, kujaa kwa mate mdomoni, maumivu ya sehemu za
chini ya tumbo, kuharisha, na kujihisi dhaifu. Dalili nyingine
ni kuumwa na kichwa, kizunguzungu, kuongezeka kwa mapigo
ya moyo, kupata shinikizo la damu, kutetemeka na kutokwa na
jasho baridi. Nikotini nyingi inaweza kusababisha ukosefu wa
umakini na pia ukosefu wa usingizi.

Je, mimba hupatikanaje?

Ukitaka kuelewa jinsi mimba i inavyopatikana, lazima uelewe mzunguko wa hedhi wa mwanamke. Baada ya kuvunja ungo (yaani kupata hedhi kwa mara ya kwanza) msichana hupata hedhi mara moja kila mwezi. Kwa wanawake wengi ni kila baada ya siku 28, hata hivyo wengine huweza kupata hedhi chini au zaidi ya siku hizo.
Siku ya kwanza ya hedhi huhesabiwa kama siku ya kwanza ya mzunguko. Baada ya damu kutoka, yai moja linaanza kukua ndani ya kokwa. Na vilevile utando ndani ya mfuko wa uzazi huanza kujengeka i ili ukaribishe mimba. Kati ya siku 11 au 14 yai hupevuka ndani ya kokwa na halafu husafiri kwenye mrija wa kupitisha mayai hadi mfuko wa uzazi. Mwanamke anapata mimba kama yai litaungana na mbegu ya kiume ndani ya mrija wa kupitisha mayai. Ina maana kwamba endapo atajamii ana kipindi cha siku chache kabla ya yai kupevuka au siku yai linapopevuka na kutoka kwenye kokwa, linarutubishwa wakati linaelekea kwenye mji wa mimba, na linapofika hapo kwenye mji wa mimba linatulia kwenye utando wa mji wa mimba. Mtoto anahifadhiwa na kukua ndani ya mji wa uzazi mpaka siku ya kuzaliwa. Kama yai halikurutubishwa, basi yai hufa na hutoka pamoja na utando wa mfuko wa uzazi na hutoka nje ya mwili wa mwanamke kama damu ya hedhi. Yaani, mwanamke atapata hedhi kama kawaida na atafahamu kwamba hajashika mimba.

Ni siku gani katika mzunguko wa hedhi yai linapoweza kurutubishwa?

Yai mmoja hupevuka siku 14 kabla ya hedhi i i inayofuata. Baada ya yai kukomaa ndani ya kokwa la upande wa kulia au wa kushoto, yai husafirishwa kwenye mrija wa kupitisha mayai mpaka kwenye mfuko wa uzazi.
Yai likijiunga na mbegu ya kiume ndani ya mrija wa kupitisha mayai siku zilezile, linaweza kurutubishwa. Yaani, endapo mwanamke anajamii ana kipindi cha siku chache kabla ya yai kupevuka au siku yai linapopevuka anaweza akapata mimba.
Kwa sababu wasichana wengi hawapati hedhi ya kawaida, yaani mzunguko wa siku 28 katika kila mwezi, ni vigumu sana kwao kufahamu tarehe ya hedhi i i inayofuata. Hivyo ni vigumu kujua lini litakuwepo yai linalongojea kurutubishwa.
Mzunguko wa hedhi kwa msichana unaweza kuathiriwa na mfadhaiko, huzuni, safari au mabadiliko mengine katika maisha ya msichana. Hata kama msichana ana mzunguko wa kawaida wa hedhi hali hiyo inaweza kubadilika ghafla na ukawa sio wa kawaida. Wanawake wengi na hasa wasichana hawawezi kutegemea kuhesabu siku kama njia ya kuzuia mimba, kwa sababu hawawezi kuwa na uhakika i iwapo lipo yai linalongojea kurutubishwa au la. Hakuna siku salama za kuepukana na mimba!

Ninaweza kupata mimba wakati nipo kwenye hedhi?

Ili mwanamke aweze kushika mimba, i inabidi yai lililopevuka likutane na mbegu za kiume. Yai pevu linapokosa mbegu hufa na kwa vile utando kwenye tumbo la uzazi ulishajiandaa kupokea yai lililorutubishwa hubomoka. Kwa pamoja, yai na utando hutoka kama damu kupitia ukeni na i le damu huitwa hedhi.
Hedhi ni dalili, kwamba yai halikurutubishwa na hivyo limeshakufa na kutoka. Kwa kawaida, wakati huo halitakuwepo yai jingine lililopevuka kuweza kurutubishwa na kwa hiyo uwezekano wa kupata mimba hautakuwepo. Lakini, mara chache kuna hitilafu katika mzunguko wa hedhi na yai jingine linakuwepo tayari kwa kurutubishwa, hata ukiwa kwenye hedhi. Kwa hiyo uwezekano wa kupata mimba wakati wa hedhi upo, hata kama ni mdogo.

Je, inawezekana msichana akapata mimba kabla ya kuvunja ungo?

Ndiyo, msichana anaweza kupata mimba kabla ya kuvunja ungo, yaani kabla ya kuona hedhi kwa mara ya kwanza. Kwa uhakika utajiuliza kwa nini.
Kabla ya kuona hedhi, yai ndani ya kokwa linapevuka na kusafiri kutoka kwenye kokwa mpaka tumbo la uzazi. Hedhi yenyewe ni dalili kwamba lile yai pevu halikurutubishwa na kwa hiyo linatoka pamoja na utando wa tumbo la uzazi kupitia ukeni.
Kuna maana kwamba hata kama msichana hajavunja ungo, i inawezekana kwamba ndani ya tumbo lake yai limeshaanza kupevuka. Lile yai linaweza kurutubishwa na msichana anaweza kupata mimba, hata kama hajaona hedhi yake kwa mara ya kwanza.

Je, msichana akijamiiana mara moja tu anaweza akapata mimba?

Ndiyo, msichana anaweza kupata mimba akijamii ana mara moja tu. Inategemea na mzunguko wa hedhi. Kama ndani ya tumbo la msichana lipo yai pevu ambalo ni tayari kwa kurutubishwa, na siku i ileile msichana anajamii ana na mvulana anaweza kupata mimba. Isitoshe, anaweza kupata mimba hata kama ni mara ya kwanza ya kujamii ana

Vijana wengi wanajikuta wanatumbukia katika matatizo mazito kama kupata mimba mapema, utoaji wa mimba, magonjwa ya zinaa pamoja na maambikizi ya virusi vya UKIMWI na UKIMWI, kwa sababu wanapokea zawadi bila ya kujiuliza lengo la zawadi hizo.

Wanaume wengi wanatumia fedha kuwahadaa wasichana na wasichana wengine wamezoea kupata fedha hizo kukidhi mahitaji yao ya maisha. Jambo hili linaweza pia kuwapata wavulana kwani kwa maana kwamba wanawake watu wazima hujaribu kuwatongoza wavulana wadogo. Hivyo basi ni muhimu kwa wasichana na wavulana wote kwa pamoja kuwa waangalifu sana na zawadi zinazotolewa. Ni vema wakati wote ujiulize nini lengo la zawadi hiyo.

Pia fikiria kuhusu faida na hasara ya kujamiiana kila unapokutana na vishawishi mbalimbali. Ukikumbuka madhara ambayo unaweza kuyapata itakupa nguvu na msimamo wa kusema “hapana” na kujiepusha na vishawishi.

Vitendo vya kuua Albino tunavyovishuhudia sasa ni mambo
mapya na kwa kila hali siyo njia sahihi ya tiba ya jadi.
Baadhi ya waganga wa jadi hutumia viungo vya wanyama na
binadamu katika sherehe zao. Kwa mfano fuvu za binadamu
huwekwa chini ya msingi wa nyumba kuleta bahati njema, au
biashara nzuri. Damu huaminika kuongeza nguvu za kiume
(urijali) na kondo la nyuma hutibu utasa na ugumba.

Jinsi ya Kujifunza Kujiheshimu na Kuheshimu Wengine kuhusu Ngono 😊🌍

Karibu sana kijana! Leo tutazungumzia jambo muhimu sana kuhusu heshima na ngono. Kama mtu mwenye maadili mema na mwenye kujali tamaduni za Kiafrika, ni muhimu sana kuwa na uwezo wa kuonyesha heshima kwa nafsi yako na kwa wengine linapokuja suala la ngono. Heshima ni msingi muhimu katika maisha yetu na inatupatia msingi imara wa kuwa na uhusiano mzuri na wengine. Hebu tuanze! 😊

1. Tafakari juu ya maadili yako: Kuanza safari hii ya kujifunza kujiheshimu na kuheshimu wengine, ni muhimu kwanza kuangalia ndani yako na kufikiria juu ya maadili yako. Jiulize ni nini maana ya ngono kwako na jinsi unavyotaka kuilinda na kuiheshimu.

2. Elewa mipaka yako: Ni muhimu kujua na kuelewa mipaka yako mwenyewe linapokuja suala la ngono. Jua ni nini unataka na usitake, na usisite kuweka mipaka hiyo wazi kwa wengine.

3. Jifunze kuheshimu wengine: Heshima ni muhimu sana katika uhusiano wowote wa kimapenzi. Kuonyesha heshima kwa mwenzako ni kumheshimu kama binadamu na kumthamini. Heshimu maamuzi na mipaka ya mwenzi wako na usiwahi kumshinikiza kufanya kitu ambacho amekwisha kuelezea kuwa hapendi.

4. Elewa umuhimu wa maisha ya ndoa: Kama mtu mwenye maadili mema, ni muhimu kuelewa umuhimu wa maisha ya ndoa. Ndoa ni taasisi takatifu inayoweka mazingira mazuri ya kujifunza, kuelewana na kustawisha upendo na heshima. Kwa hiyo, ni vyema kusubiri mpaka ndoa kabla ya kuingia kwenye uhusiano wa kingono.

5. Jua athari za ngono kabla ya ndoa: Ngono kabla ya ndoa inaweza kuwa na athari mbaya, ikiwa ni pamoja na hatari ya kupata magonjwa ya zinaa, mimba zisizotarajiwa, na hata kuharibu uhusiano wa kimapenzi. Kwa hiyo, ni muhimu kuwa na uwezo wa kuona mbali na kutambua kuwa kujizuia kunaweza kusaidia kuepuka matatizo haya.

6. Fuata ushauri mzuri: Katika safari ya kujifunza kujiheshimu na kuheshimu wengine kuhusu ngono, ni muhimu kupata ushauri mzuri kutoka kwa watu wazima walio na uzoefu. Wanaweza kukupa mwongozo mzuri na kukusaidia kufanya maamuzi sahihi. Usiogope kuuliza maswali na kushiriki wasiwasi wako.

7. Jifunze kuhusu afya ya uzazi: Kujali afya ya uzazi ni sehemu muhimu ya kujiheshimu na kuheshimu wengine. Jifunze juu ya jinsi ya kujilinda na magonjwa ya zinaa, matumizi sahihi ya njia za uzazi wa mpango, na jinsi ya kuhakikisha usalama wako na usalama wa mwenzi wako.

8. Tambua thamani yako: Kujiheshimu ni kuona thamani yako kama mtu na kujua kuwa unastahili kupendwa na kuheshimiwa. Usikubali kuwepo kwa mwingine katika maisha yako kukupunguzie thamani yako au kukufanya uhisi kuwa unahitaji kufanya kitu fulani ili kuwa na thamani. Kumbuka, wewe ni wa pekee na thamani yako haitegemei vitendo vya kingono.

9. Kuwa na malengo na ndoto: Kuwa na malengo na ndoto katika maisha yako kunaweza kukusaidia kujenga heshima yako na kujiheshimu. Jua ni nini unataka kufikia na fanya kazi kwa bidii ili kufikia malengo hayo. Kwa kufanya hivyo, utakuwa na mtazamo mzuri na thabiti kuelekea maisha yako.

10. Jihadhari na shinikizo la kijamii: Katika jamii yetu, shinikizo la kijamii linaweza kuwa kubwa sana linapokuja suala la ngono. Usiache shinikizo hili likushawishi kuacha maadili yako na kugeukia tabia ambazo hazina thamani. Jiamini na thamini maadili yako.

11. Jitunze kiafya: Kujiheshimu ni pamoja na kujitunza kiafya. Kula vizuri, fanya mazoezi, na linda mwili wako. Kwa kufanya hivyo, utakuwa na afya njema na utajiamini zaidi.

12. Jifunze kutambua upendo wa kweli: Ngono haimaanishi upendo. Kuna tofauti kati ya upendo wa kweli na ngono. Jifunze kutambua ishara za upendo wa kweli, kama vile kujali, kuheshimiana, na kutegemeana. Kumbuka, ngono ni sehemu tu ya uhusiano na haiwezi kubadilisha upendo wa kweli.

13. Elewa thamani ya kusubiri: Kusubiri mpaka ndoa kunaweza kuwa jambo gumu, lakini ina thamani kubwa. Kusubiri kunaweza kukupa fursa ya kujijua vyema, kujenga uhusiano mzuri na mwenzi wako, na kuwa na msingi imara katika ndoa yako ya baadaye.

14. Jifunze kutoka kwa wengine: Ni muhimu kusikiliza hadithi za wengine na kujifunza kutokana na uzoefu wao. Sikiliza watu walio na uzoefu na wale waliofanya maamuzi sahihi. Kumbuka, kila mtu ana hadithi yake na unaweza kujifunza kutokana nao.

15. Kuwa chanya na ujisikie fahari: Mwisho lakini sio kwa umuhimu, kuwa chanya na ujisikie fahari kwa kujiheshimu na kuheshimu wengine kuhusu ngono. Kumbuka kuwa kujiheshimu ni uamuzi mzuri na unakuweka katika njia sahihi ya kufikia malengo yako na kuwa mtu bora. Jisikie fahari kwa maadili yako na uwe na matumaini kwa siku zijazo.

Kijana, ninaamini unaweza kujifunza kujiheshimu na kuheshimu wengine kuhusu ngono. Kumbuka, njia bora ya kujilinda na kuepuka matatizo ni kusubiri mpaka ndoa. Kuwa na malengo, jiamini, na weka maadili yako juu. Je, una maoni gani kuhusu maadili na ngono? Je, una changamoto zozote? Tafadhali shiriki nasi na tuweze kujifunza pamoja. Asante kwa kusoma, na endelea kuenzi maadili yetu na kujitunza! 😊🌍

Sheria ya Tanzania inaeleza dawa zilizo halali na zisizo halali.
Tumbaku imekubalika na jamii kwa muda mrefu, na ni katika
miaka kama hamsini iliyopita ndipo madhara yatakanayo na
nikotini iliyomo kwenye tumbaku yalipoanza kukubalika. Hata
hivyo, hadi sasa tumbaku ni halali, lakini ni bangi kwa upande
mwingine si halali kisheria Tanzania.
Kwa hivyo, kutokana na kwamba nikotini kwenye sigara
ina madhara, basi serikali ilichukua hatua ya kuanza
kuwatahadhadharisha wavutaji na kuwazuia vijana kuvuta sigara.
Kuna sheria mpya Tanzania ambayo inawalazimisha
watengenezaji wa bidhaa za tumbaku kuandika tahadhari
ya afya kwenye bidhaa wanazotengeneza na kuuza. Kuanzia
mwaka 2000 bidhaa za tumbaku zote zililazimika kuwa na onyo
kwamba “Uvutuaji wa sigara ni hatari kwa afya yako.”

Kama umeamua kutovuta sigara wala kunywa pombe ni uamuzi
mzuri sana na wa kiafya. Ni haki yako binafsi kuchukua uamuzi
huu, kama vile watu wengine pia wanavyoruhusiwa kufanya
maamuzi kuhusu maisha yao wenyewe.

Mara nyingine ni vigumu sana, lakini kama umeamua hutaki
kujiunga na kundi la watu wavutao sigara au kunywa pombe ni
muhimu kusema hivyo. Jaribu kuwa wazi na kusema HAPANA.
Jaribu kueleza kwamba unataka kuishi maisha yenye afya bila
kutumia pombe na sigara na uwaeleze rafiki zako ni kwa nini.
Waambie kuwa unajua unachokifanya na kwamba umeridhika
kuwa uvutaji sigara na unywaji pombe unahatarisha afya yako,
unagharimu fedha nyingi na kukuzuia kufikia malengo yako.
Kama umeridhika na kuwathibitishia watu hao, hawatakusumbua
tena. Na kama unatafuta rafiki usisahau: Rafiki ni mtu anayejali,
kulinda na kuthamini maisha ya mwenzake! Kwa hivyo, ni kwa
vipi mtu ambaye anayekushawishi ufanye kitu cha kudhuru
afya yako kwa kusudi na haheshimu maamuzi yako awe rafiki
wa kweli?

Ndoto nyevu ni kitu kinachowatokea vijana wakiwa usingizini. Haiwezekani kuzuiwa kwa sababu uko usingizini, lakini labda ingekuwa vizuri wewe kujiuliza kwa nini unataka kuzuia jambo hili, haswa ukizingatia kwamba ndoto nyevu hazidhuru afya yako kabisa na kwamba ni dalili kuwa sasa unakuwa mtu mzima, yaani mwanaume.

Idadi kamili ya Albino Tanzania haijulikani kwani hakuna
aliyewahesabu. Inakisiwa kufuatana na tafiti katika nchi
nyingine kama Nigeria na Afrika Kusini kuwa mtu 1 kati ya
4,000- 5,000 ni Albino hapa Tanzania. Namba hii ni kubwa mara
nne au mara tano ukilinganisha na Ulaya au Marekani ambako
tunapata Albino 1 kati ya watu 15,000-20,000. Hapa Tanzania
inakisiwa kuwa kuna Albino wapatao elfu kumi.