Upasuaji unafanyika kwa wanawake wote ambao wamegundulika
kuwa na tatizo la kujifungua kwa njia ya kawaida. Hii inafanyika
bila kujali hali yao kwa maana kwa watu wenye ulemavu na
wasio na ulemavu. Kila mwanamke atapata huduma hiyo kama
itakuwepo sehemu anapoishi.
Tatizo lililopo hapa Tanzania kwa sasa hivi hasa sehemu
zilizojitenga ni umbali wa kufikia huduma hii. Umbali huu
unamfanya mama aliyeanza uchungu wa kujifungua kushindwa
kuweza kufika kwa muda unaotakiwa.

1. Je, ualbino unaambukiza? ……….. Hapana
2. Ualbino ni ugonjwa? ………..Hapana
3. Ualbino ni laana? ………..Hapana
4. Ualbino ni kitu cha kawaida? ………..Hapana
5. Ualbino unawapata tu watu weusi?……….. Hapana
6. Watu wanaoishi na ualbino wana macho mekundu?……….. Hapana
7. Albino ni watu wenye imani za ushirikina? ………..Hapana
8. Albino wana nguvu za giza? ………..Hapana
9. Je, Albino hawana akili? ………..Hapana
10. Je, ni kosa la mwanamke anayezaa mtoto Albino? ………..Hapana
11. Je, jamii ibadili mtazamo hasi iliyo nao kuhusu Albino?……….. NDIYO

Jinsi ya Kukabiliana na Hali ya Kujihisi Kukataliwa kuhusu Ngono 🌟

Karibu kwenye makala hii muhimu ambayo inalenga kukupa ushauri wa kitaalam kuhusu jinsi ya kukabiliana na hisia za kukataliwa kuhusu ngono. Hali hii inaweza kuathiri vijana wengi leo, lakini kumbuka kuwa unaweza kushinda changamoto hii na kuishi maisha yenye furaha na matumaini.

1️⃣ Tambua thamani yako: Ni muhimu kuelewa kuwa thamani yako haitegemei ikiwa una uhusiano wa kimapenzi au la. Wewe ni wa pekee na muhimu sana kama ulivyo. Thamini na jipende mwenyewe kabla ya kuwategemea wengine kukupa thamani.

2️⃣ Fanya kazi na kusudi lako: Kuwa na kusudi maishani kunaweza kukusaidia kukabiliana na hisia za kukataliwa. Jiwekee malengo na ndoto ambazo zinakusaidia kufanikiwa. Fanya bidii kufikia malengo yako na hakikisha unajishughulisha na shughuli zinazokuwezesha kujisikia kujiamini.

3️⃣ Wasiliana na marafiki na familia: Unapojihisi kukataliwa, ni muhimu kuwa na msaada wa watu wanaokujali na kukusaidia. Wasiliana na marafiki na familia yako na uwaeleze jinsi unavyojisikia. Hawa watu wanaweza kukusaidia kuelewa kuwa hali hii sio mwisho wa dunia na wanaweza kuwa na ushauri bora kwako.

4️⃣ Elewa kuwa kukataliwa ni sehemu ya maisha: Kukataliwa ni sehemu ya maisha ya kila mtu. Kila mmoja wetu amekubaliwa na kukataliwa kwa njia moja au nyingine. Elewa kuwa kukataliwa sio hatia yako binafsi, bali ni suala la upendeleo na uamuzi wa mtu mwingine. Usiache kukataliwa kukuzuie kufurahia maisha yako.

5️⃣ Zingatia afya yako ya akili na mwili: Ni muhimu kuzingatia afya yako ya akili na mwili wakati unakabiliana na hisia za kukataliwa. Jishughulishe na mazoezi, fanya yoga au kujihusisha na shughuli zinazokufurahisha. Pia, hakikisha unapata usingizi wa kutosha na kuwa na lishe bora. Kwa kufanya hivyo, utaimarisha nguvu zako za kukabiliana na hali yoyote ngumu.

6️⃣ Jifunze kutokana na uzoefu wako: Kila uzoefu unaofikia kukataliwa unaweza kukufundisha kitu kipya juu yako mwenyewe. Jiulize maswali kama vile, "Je, kuna kitu ambacho naweza kufanya tofauti?" au "Je, kuna mambo ambayo naweza kuboresha kwa ajili yangu mwenyewe?" Kwa kujifunza kutokana na uzoefu wako, unaweza kukua na kuwa mtu bora.

7️⃣ Abstain hadi ndoa: Njia bora ya kukabiliana na hisia za kukataliwa kuhusu ngono ni kuchagua kusubiri hadi ndoa. Kuwa msafi na kujitunza ni uamuzi ambao hautakuja na majuto. Kukaa msafi kunalinda afya yako ya kimwili na kujenga thamani yako kwa mwenzi wako wa baadaye.

8️⃣ Jifunze kujieleza kwa lugha ya upendo ya kujisikia: Kueleza hisia zako kwa njia yenye upendo na heshima ni muhimu sana. Jifunze kuzungumza na mwenzi wako kwa uwazi na kueleza jinsi unavyojisikia. Kuweka mawasiliano ya wazi na wazi kunaweza kusaidia kuepusha hisia za kukataliwa.

9️⃣ Jifunze kutunza mipaka yako: Kujua na kutunza mipaka yako ni muhimu kwa ustawi wako wa kihemko na kimwili. Jifunze kusema "hapana" wakati unahisi kutoweza kufanya kitu na usiogope kuwaambia wengine jinsi unavyotaka kuhusishwa. Kwa kufanya hivyo, unajenga uhusiano mzuri na wengine na kuweka mipaka inayokujenga.

🔟 Waza na ujikumbushe kuhusu thamani ya uhusiano mzuri: Kumbuka kuwa uhusiano mzuri ni juu ya kuheshimiana, kujali na kuunga mkono. Tafuta mwenzi ambaye anatambua thamani yako na anakuunga mkono katika kufikia malengo yako. Uhusiano mzuri unapaswa kukujengea na kukufurahisha, sio kukukatisha tamaa.

Hivyo basi, tunatumai kuwa ushauri huu umekusaidia kukabiliana na hisia za kukataliwa kuhusu ngono. Jiweke kwanza na thamini thamani yako kwa kuwa msafi hadi ndoa. Kumbuka, maisha yako ni muhimu sana na unastahili furaha na upendo wa kweli. Je, una mawazo gani kuhusu suala hili? Je, umejaribu njia nyingine za kukabiliana na hisia za kukataliwa? Tuambie! 💬✨

Albino ni binadamu kama alivyo binadamu mwingine na ana haki
sawa za kuishi na kufaidi kuwepo kwake hapa duniani kama
ilivyo kwa binadamu wengine. Kuua Albino kwa sababu yoyote
ile ni jambo baya sana ambalo linakemewa na serikali, dini zote,
na kila mwanadamu mwenye akili timamu na maadili ya utu na
watetea haki za binadamu.
Kitendo hiki vilevile kinapingana na haki za binadamu kwa hiyo
wavunjaji wa haki hizi wanashtakiwa kisheria.

Ndiyo, mtu anayeonekana na afya nzuri anaweza kuwa na virusi vya UKIMWI. Katika hatua ya mwanzo baada ya kuambukizwa mtu anakuwa na virusi vya UKIMWI kwenye damu lakini haonyeshi dalili zozote za kuumwa. Hatua hii i ii inaweza kuchukua zaidi ya miaka kumi! Hii ni hatari sana, kwa sababu kama unajamii ana na mtu mwenye kuonekana na afya nzuri, lakini ndani ya mwili tayari anavyo virusi vya UKIMWI, anaweza kukuambukiza.
Njia pekee ya kuwa na uhakika kama mtu ameambukizwa na VVU au la ni kwa njia ya kupima damu katika Vituo maalamu vya kupima au hosipitalini. Kwa hiyo, kujamii ana bila kujikinga kwa kutumia kondomu i inawezekana kuhatarisha maisha yako, hata kama mpenzi wako ni mtu mwenye kuonekana na afya nzuri.

Inakuwaje mtoto anakuwa wa kike au wa kiume?

Mwili wa mwanaume unatengeneza aina mbili za mbegu. Kuna mbegu zinazokua kuwa mtoto wa kiume na kuna mbegu zinazokua kuwa mtoto wa kike. Ile mbegu inayofika kwenye yai kwanza, inarutubisha yai na ni wakati uleule, jinsia ya mtoto i inatokea. Uwezekano wa kumpata mtoto wa kike au wa kiume unafanana, na hii ni kweli katika nchi zote duniani.

Je, unaweza kupanga kuzaa aina ya watoto, yaani wa kiume au wa kike tu?

Mimba i inatungwa wakati yai la kike linaporutubishwa na mbegu za kiume. Kama tulivyoona hapo juu, jinsia ya mtoto i inategemea aina ya mbegu za kiume. Nusu ya mbegu za mwanaume zinatengeneza mtoto wa kiume na nusu ya mbegu zinatengeneza mtoto wa kike. Lakini wanaume hawana uwezo wa kuamua aina ya mbegu i itakayorutubisha yai. Kwa hiyo, haiwezekani kupanga. Jinsia ya mtoto i nategemeana na bahati tu.

Je, kama mwanamke na mwanaume wanapata watoto wa jinsia moja tu, ni kosa la nani?

Hakuna mwenye kosa, kwa sababu jinsia ya mtoto i inategemea na bahati na hamna uwezekano wa kupanga kuzaa aina fulani ya mtoto. Tulivyoona juu ni mwanaume ndiye aliye na aina mbili za mbegu. Aina moja husababisha kutokea mtoto wa kike na aina nyingine mtoto wa kiume. Mwanaume hana uwezo wa kuhakikisha achangie aina ya mbegu gani. Kwa hiyo, hata kama ni mwanaume anayeyakinisha jinsia ya mtoto, hana kosa, kwa sababu hana uwezo wa kuamua achangie mbegu ya aina gani.

Je, umewahi kujiuliza ni vipi unaweza kupata msaada wa kielimu kuhusu masuala ya ngono? Leo, tutazungumzia njia ambazo unaweza kutafuta elimu na msaada muhimu ili kukusaidia kuelewa na kujilinda katika masuala ya ngono. Ni muhimu kuzingatia kuwa tuko hapa kukusaidia na kukupa miongozo sahihi kulingana na maadili yetu ya Kiafrika ya kukubalika.

1️⃣ Jitafakari mwenyewe: Kabla ya kutafuta msaada wa kielimu, ni muhimu kujitafakari mwenyewe na kuelewa ni kwa nini unataka kujifunza zaidi kuhusu ngono. Je, ni kwa sababu unajisikia kuchanganyikiwa au una wasiwasi juu ya afya yako? Au labda unatafuta miongozo ya kujilinda na kufanya maamuzi sahihi? Kuwa wazi na wewe mwenyewe kuhusu malengo yako itakusaidia kuelewa jinsi ya kufaidika na msaada unaopatikana.

2️⃣ Tembelea kituo cha afya: Kituo cha afya ni mahali pazuri pa kuanza kutafuta msaada wa kielimu juu ya masuala ya ngono. Huko utapata wataalamu wa afya ambao wanaweza kukusaidia na kushauri kwa usiri na ujuzi. Wanaweza kujibu maswali yako na kukupa miongozo sahihi kuhusu afya ya uzazi, kinga dhidi ya magonjwa ya zinaa, na njia salama za kufurahia ngono.

3️⃣ Ongea na wazazi au walezi wako: Wazazi na walezi wako ni rasilimali muhimu ya msaada wa kielimu. Wanaweza kukupa mwongozo sahihi na ushauri unaotokana na uzoefu wao. Pamoja nao, unaweza kujifunza juu ya maadili ya Kiafrika yanayohusu ngono na jinsi ya kudumisha afya ya fizikia na kihisia katika uhusiano wako.

4️⃣ Changamka na majadiliano ya darasani: Shuleni, unaweza kupata fursa ya kujifunza na kushiriki mazungumzo ya darasani kuhusu masuala ya ngono. Hakikisha unaweka msisitizo kwenye madarasa yanayotoa mafunzo ya afya na mahusiano. Hii itakupa fursa ya kuuliza maswali na kujadili masuala yanayokuhusu na wenzako.

5️⃣ Tumia rasilimali za mtandaoni: Mtandao ni chanzo kingine cha msaada wa kielimu. Kuna tovuti nyingi na programu za simu ambazo zinatoa miongozo sahihi na taarifa kuhusu ngono. Hata hivyo, ni muhimu kujitambua na kuchagua vyanzo vinavyotoa taarifa sahihi na zenye maadili.

6️⃣ Shiriki na marafiki wako: Usisite kushiriki mawazo na marafiki wako kuhusu masuala ya ngono. Wanaweza kuwa na taarifa au uzoefu ambao unaweza kujifunza kutoka kwao. Kwa kushirikiana, mnaweza kusaidiana na kufanya maamuzi sahihi kuhusu afya ya ngono.

7️⃣ Tafuta msaada wa kitaalamu: Ikiwa unahisi kuwa unahitaji msaada zaidi au umeathiriwa kihisia kutokana na masuala ya ngono, ni muhimu kutafuta msaada wa kitaalamu. Kuna washauri nasaha na wataalamu wa saikolojia ambao wana uzoefu katika masuala ya afya ya ngono na wanaweza kusaidia katika kujenga afya ya akili na kujiamini.

8️⃣ Chagua kuwa mtu wa maadili: Ni muhimu kuzingatia maadili ya Kiafrika ambayo yanasisitiza kujiheshimu na kujilinda katika masuala ya ngono. Kwa mfano, ni muhimu kufanya maamuzi ya kujizuia na kusubiri hadi ndoa kabla ya kuingia katika mahusiano ya kingono. Kuchagua kuwa mtu wa maadili ni njia bora ya kujilinda na kuheshimu maadili ya Kiafrika.

9️⃣ Kumbuka kujilinda: Wakati wa kujihusisha katika mahusiano ya kingono, ni muhimu kuzingatia njia za kujilinda na kinga dhidi ya magonjwa ya zinaa na mimba zisizotarajiwa. Kutumia kondomu na kuchunguza hali ya afya ya mwenzi wako ni hatua za muhimu katika kuzingatia afya yako.

🔟 Fuata maadili ya Kiafrika: Katika jamii zetu za Kiafrika, maadili ni sehemu muhimu ya kuishi maisha yenye furaha na yenye mafanikio. Kuwa na maadili mema itakusaidia kufanya maamuzi sahihi na kuepuka hatari za afya ya ngono na kijamii. Kujifunza na kuishi kulingana na maadili haya itakuhakikishia maisha bora.

Je, una mawazo gani kuhusu kujifunza na kusaidiwa kuhusu masuala ya ngono? Je, unaona kuwa ni muhimu kuzingatia maadili ya Kiafrika katika maisha yako ya kijinsia? Tuambie mawazo yako na tutumie maswali yako. Jukumu letu ni kukusaidia kufanya maamuzi sahihi na kukuongoza kuelekea afya ya ngono na maisha yenye furaha. Tuko hapa kukusaidia!

Nifanyeje Kukabiliana na Hisia za Kuwa na Hamu ya Kufanya Ngono? 😊🙌

Leo tutajadili jinsi ya kukabiliana na hisia za kuwa na hamu ya kufanya ngono kwa njia ambayo inafuata maadili ya Kiafrika. Kama kijana mwenye maadili mema ya Kiafrika, ni muhimu kutambua umuhimu wa kusubiri hadi ndoa kabla ya kujihusisha kimapenzi. Hapa kuna vidokezo 15 vya kukusaidia kufanya hivyo:

1. Kujielewa: Elewa ni nini kinachochochea hisia hizo za ngono ndani yako. Je, ni kutokuelewa, mazingira au shinikizo za kijamii? Kwa kujielewa, utakuwa na uwezo wa kushughulikia hisia hizo kwa njia sahihi.

2. Kujifunza kuhusu afya ya uzazi: Kuelewa hatari na matokeo ya ngono kabla ya ndoa ni muhimu. Kujifunza kuhusu afya ya uzazi na athari za ngono zisizodhibitiwa, itakusaidia kuthamini thamani ya kusubiri hadi ndoa.

3. Kuweka mipaka: Jiwekee mipaka na kushikilia maadili yako ya Kiafrika. Jua ni wapi unapovuka mipaka yako na jinsi ya kuiweka.

4. Kuwa karibu na marafiki wanaofuata maadili sawa: Kuwa na marafiki ambao wanashiriki maadili yako na kusaidiana kufuata njia sahihi inaweza kuwa na athari kubwa katika kukabiliana na hisia hizo.

5. Kuweka malengo na mipango: Kuwa na malengo na mipango ya kujenga mustakabali wako itakusaidia kuzingatia mambo muhimu katika maisha yako kuliko kufanya ngono kabla ya wakati.

6. Kujihusisha na shughuli za kujenga: Kujihusisha na shughuli zenye kujenga kama michezo, kusoma, kufanya kazi, na kuchangia katika jamii kunaweza kukusaidia kuondoa mawazo ya ngono.

7. Kujenga uhusiano mzuri na Mwenzi wako wa maisha: Kuwa na uhusiano mzuri na mwenzi wako wa maisha kunatoa nafasi ya kujenga upendo wa kweli kabla ya kujihusisha kimapenzi.

8. Mafunzo ya maadili: Jifunze kuhusu maadili ya Kiafrika na umuhimu wake katika maisha ya kijamii. Kuelewa maadili haya itakusaidia kujenga utambuzi mzuri wa thamani ya kusubiri hadi ndoa.

9. Kuepuka mazingira hatarishi: Epuka mazingira ambayo yanaweza kuchochea hisia hizo za ngono, kama vile sinema zenye maudhui ya ngono na mitandao ya kijamii yenye picha za ngono.

10. Kuwa na mawazo chanya: Kuwa na mawazo chanya na matumaini kuhusu mustakabali wako itakusaidia kujikumbusha umuhimu wa kusubiri hadi ndoa.

11. Kusoma hadithi za mafanikio: Kusoma hadithi za watu ambao wamesubiri hadi ndoa kabla ya kujihusisha kimapenzi na wamepata mafanikio, kunaweza kukusaidia kuona umuhimu wa kusubiri.

12. Kuwa na malengo ya muda mrefu: Kuwa na malengo ya muda mrefu katika maisha yako, kama vile kujenga familia na kufanikiwa katika kazi yako, kunaweza kuimarisha azma yako ya kusubiri hadi ndoa.

13. Kuwa na mazungumzo na wazazi au walezi wako: Mazungumzo na wazazi au walezi wako juu ya thamani ya kusubiri hadi ndoa yanaweza kukusaidia kufahamu maoni na ushauri wao kuhusu suala hili muhimu.

14. Kukumbuka thamani na heshima ya mwili wako: Kukumbuka kuwa mwili wako ni zawadi muhimu kutoka kwa Mwenyezi Mungu na unapaswa kutunzwa. Kusubiri hadi ndoa ni njia ya kuonyesha heshima kwa mwili wako.

15. Kusubiri hadi ndoa kabla ya kujihusisha kimapenzi: Mwishowe, njia bora ya kukabiliana na hisia hizo za ngono ni kusubiri hadi ndoa kabla ya kujihusisha kimapenzi. Hii itahakikisha unakuwa na uhusiano thabiti na wa kudumu, na pia itaepusha hatari zinazohusiana na ngono kabla ya ndoa.

Kumbuka, kusubiri hadi ndoa na kubaki safi ni baraka kubwa na inajenga msingi imara kwa mustakabali wako. Je, una maoni gani juu ya kusubiri hadi ndoa kabla ya kujihusisha kimapenzi? Je, una njia nyingine za kukabiliana na hisia hizo? Tungependa kusikia kutoka kwako! 😊👍

Asante kwa kusoma na kumbuka, uko kwenye njia sahihi. Endelea kusubiri hadi ndoa na kujenga maisha yenye thamani na furaha! 🙌🌟

Ni kweli kwamba kupata hedhi ni dalili ya mwili wa msichana kuwa tayari kwa kubeba mimba, lakini kupata hedhi hakuna maana kwamba msichana yupo tayari kwa kuanza kujamii ana au kubeba mimba. Uke wa mwanamke ambaye ni mtu mzima ni madhubuti na unavutika, lakini uke wa msichana ni mwembamba na hauwezi kutanuka sana. Hivyo uke wa msichana unaweza kuchanika vibaya wakati wa kujifungua. Vilevile nyonga ya msichana huwa bado nyembamba sana kuweza kumpitisha mtoto wakati wa kujifungua.
Kwa kuongezea, kupata mtoto siyo suala tu la mwili kuwa tayari kubeba mimba na kujifungua. Inamaanisha pia kuwa tayari kuwa na mwenzio wa kushirikiana naye katika malezi ya mtoto, kuwa na kipato cha kutosha cha kutunza familia na kuwa na nyumba ya kuishi. Kwa vyovyote vile kubeba mimba mapema kunamkosesha msichana kuendelea na masomo na hivyo kumyima nafasi nyingi nzuri za mafanikio.
Hivyo kupata hedhi kila mwezi ni dalili tu ya kuelekea kwenye utu uzima. Haimaanishi kwamba mwili wake umekua vya kutosha kuweza kujifungua mtoto na haimaanishi kwamba amepanga maisha yake kikamilifu kuwa mzazi.

Mapenzi salama ni yale yanayofanyika bila wasiwasi wa kupata mimba zisizotarajiwa, magonjwa ya zinaa pamoja na maambukizi ya Virusi vya UKIMWI na UKIMWI. Mapenzi salama yanaweza kuwa ni pamoja na kumaliza hamu bila ya kujamiiana au kuchukua tahadhari kwa maana ya kutumia kondomu wakati wa kujamiiana.

Kumaliza hamu bila ya kujamiiana ni pamoja na kupiga busu, kukumbatiana, na kupiga punyeto. Vyote hivyo ni vitendo salama kabisa. Kama utajamiiana (kwa maana uume unaingizwa ukeni), ni lazima uhakikishe kuchukua tahadhari muhimu za kinga. Moja ya tahadhari inaweza kuwa wote ni waaminifu kabisa, lakini jambo hili linahitaji nyie wote wawili kuwa waaminifu na kuwa wote muwe mmepima virusi vya UKIMWI na pia msiwe mmefanya ngono hapo kabla (hamkuwa na uhusiano wa kimwili na mtu yeyote kabla. Tahadhari nyingine ni kutumia kondomu. Kondomu inazuia mimba pamoja na magonjwa ya zinaa na uambukizi wa Virusi vya UKIMWI.

Ugumba wa mwanaume ni hali ya mwanaume kushindwa kumpa mwanamke mimba. Kuna mambo mengi yanayoweza kusababisha ugumba.

Kati ya wanaume wagumba, wengi wanazaliwa na ugumba na hakuna marekebisho yoyote yanayoweza kufanywa. Katika hali hii , ugumba unasababishwa na kutokamilika kwa via vya uzazi vya mwanaume, mfano kutokuwa na sehemu ya kutengenezea mbegu za kiume au kuwa na shahawa duni. Kwa kuongezeka, kuharibika via vya uzazi kutokana na maradhi, kuziba kwa mirija ya kupitisha mbegu kutokana na magonjwa ya zinaa kama vile kaswende na kisonono. Sababu nyingine za ugumba ni kuwa na uume dhaifu. Hii i ii inaweza kusababishwa na magonjwa ya zinaa, au na mfadhaiko wa kiakili na kisaikologia. Hali nyingi katika hizi haziwezi kurekebishwa, na zinamsababishia mwanaume kuwa mgumba wa kudumu.

Hata hivyo, pia kuna mambo yanayosababisha ugumba wa muda. Mambo hayo ni pamoja na ugonjwa, ulevi, matumizi ya madawa ya kulevya, lishe duni, mshituko na majonzi. Mara zikirekebishwa, mwanaume anarudia hali ya kuwa na uwezo wa kumpa mwanamke mimba.

Si kweli kabisa! Baada ya kuvuta bangi mtu hujiona kama jasiri sana na mwenye nguvu. Lakini madhara ya bangi ni kinyume na matarajio ya mtumiaji kwani mishipa husinyaa na ubongo hushindwa kufanya kazi zake vyema na kutoa uamuzi usio sahihi wa utendaji sahihi wa kazi za mwili.

Ndiyo. Hapa Tanzania kuna kitengo maalumu kinachojishughulisha
na masuala ya akili. Wataalamu mbalimbali hufanya kazi pamoja
kama vile matibabu ya magonjwa ya akili na wanasaikolojia.
Wanaustawi wa jamii ambao wana mbinu za kuelewa kiwango
cha unywaji pombe katika jamii kulingana na tamaduni
mbalimbali ambao pia wana utaalamu wa masuala ya utoaji
ushauri, wanaweza kushirikiana na wataalamu wa afya ambao
hufanya kazi hospitalini na kwenye jamii.

Hakuna madhara yoyote ya msingi anayopata mtu asipooga baada ya kujamiiana. Isipokuwa kwa ajili ya kutunza usafi, mnashauriwa kunawa via vya uzazi mara baada ya tendo la kujamii ana.

Mapenzi salama ni yale yanayofanyika bila wasiwasi wa kupata mimba zisizotarajiwa, magonjwa ya zinaa pamoja na maambukizi ya virusi vya UKIMWI. Mapenzi salama yanaweza kuwa ni vitendo vya kumaliza hamu bila uume kuingizwa ukeni. Ngono ya kuingiza uume ukeni inaweza kuwa ngono salama kama tahadhari husika zinatumika.
Vitendo vya kumaliza hamu bila kujamiiana ni kupiga busu, kukumbatia, kunyonyana ndimi, kushikana mikono na kupiga punyeto. Matendo haya yote ni salama kabisa kuhusiana na mimba zisizotarajiwa na maambukizi ya virusi vya UKIMWI.
Ili kuhakikisha mnafanya mapenzi salama wakati mnahusisha mwingiliano kati ya uume na uke, lazima mchukue tahadhari. Tahadhari mojawapo ni uaminifu katika mapenzi, kwa maana wewe uwe mwaminifu na yeye awe mwaminifu. Lakini pia inabidi muwe na uhakika kwamba wote wawili hamjaambukizwa magonjwa wakati mnapojamiiana kwa mara ya kwanza. Tahadhari nyingine ni kutumia kondomu. Kondomu inazuia mimba pamoja na magonjwa ya zinaa. Kuwa mwaminifu pekee yake haitoshi kama mmoja wenu au wote wawili mliwahi kujihusisha na uhusiano wa kimapenzi ambao haukuwa salama. Kama kweli mnataka kuwa upande wa uhakika wote ni vyema kwenda kupima Virusi vya Ukimwi kwa hiari.

Siyo haki kwa mtoa huduma wa afya kukataa kumtibu.
Kama kijana, una haki sawa ya kutibiwa kama vile mtu yoyote.
Iwapo mtoa huduma anakataa kukutibu wewe, jaribu kuzungumza
naye kuhusu jambo hilo na umuulize sababu za kukataa kukutibu.
Iwapo yeye anashikilia uamuzi wa kutokutibu basi amua ama
unatafuta mhudumu mwingine au zungumza na mkubwa wake
kuhusu tatizo lako. Ni jambo la maana kuzungumza na rafiki
yako au mwone mtu unayemwamini akusaidie kutatua tatizo
lako.

Vituo vingi vya Umma na vya binafsi vya huduma za afya
vinajitahidi kutoa huduma rafiki kwa vijana. Tafuta kituo cha
karibu au shirika linalotoa huduma za afya ya uzazi. Kumbuka,
haki ya afya ambayo pia inabeba haki ya huduma ya afya ya
uzazi, Kimataifa inatambuliwa kupitia ICESCR4 na pia imetiwa
saini na kuridhiwa hapa Tanzania. Hivyo usisite kuulizia huduma
kama hii.

Kuna madhara mengi ambayo hutokana na uvutaji sigara.
Madhara mengi yanampata mvutaji kwani moshi unaingia
kwenye mapafu na kuendelea kuleta madhara mengine sehemu
nyingine za mwili.

Unaweza pia kupata madhara kwa kukaa karibu na mtu
anayevuta (hii inaitwa mvutaji baki). Uvutaji unafanya mwili
wako kunyonya sumu ijulikanayo kama nikotini. Nikotini ndio
chanzo kikubwa cha matatizo yatokanayo na uvutaji.
Uvutaji sigara unahusishwa na magonjwa mengi. Kiungo cha
mwili kinachoathirika kwanza ni mapafu. Uvutaji husababisha
kukohoakohoa, vichomi na kulipuka kwa kifua kikuu (TB) na
hatimaye saratani ya mapafu. Uvutaji pia unaathiri ngozi.
Ngozi ya mvutaji inakuwa nyepesi kwani inaathiri mishipa ya
damu iliyopo karibu chini ya ngozi. Hali hii inaifanya ngozi
kushindwa kujitengeneza upya (regenerate). Kwa vile Albino
tayari wana matatizo ya ngozi ni vizuri kama hawatavuta na
kwa wale wanaovuta basi waache kuvuta.