Jinsi ya Kujikinga na Maambukizi ya Kisonono na Kaswende 🌟

Karibu sana kwenye makala hii muhimu inayolenga kukusaidia wewe kijana mwenye thamani kuwa salama na maambukizi ya kisonono na kaswende. Ni muhimu sana kuelewa kuwa afya yako ni utajiri mkubwa, na kujilinda dhidi ya magonjwa haya ya zinaa ni hatua muhimu katika kuhakikisha unafurahia maisha yenye afya na furaha. Hivyo basi, hebu tujifunze pamoja jinsi ya kujikinga kwa njia salama. 💪

1️⃣ Tambua hatari:
Kuelewa hatari na mbinu za kuambukizwa ni muhimu. Kusikiliza na kujifunza kutoka kwa wataalamu ni hatua ya kwanza ya kujikinga. Jiulize maswali kama: Je, nina mwenzi mwaminifu? Je, naweza kumpatia mwenzi wangu uhakika kamili wa afya yangu? Jibu maswali haya kwa ukweli na tafakari hatari zinazoweza kutokea.

2️⃣ Kutumia kondomu:
Matumizi sahihi ya kondomu ni njia ya ufanisi ya kujikinga na maambukizi ya kisonono na kaswende. Hakikisha unatumia kondomu kila unaposhiriki ngono na usahau kuhusu aibu. Kumbuka, afya yako ndio muhimu zaidi. 🌈

3️⃣ Kuepuka uhusiano wa ngono usio salama:
Kuwa na mwenzi mwaminifu na kuepuka uhusiano wa ngono usio salama ni jambo muhimu sana. Kusimamia uhusiano wako vizuri na kuhakikisha kuwa mnapimwa afya mara kwa mara ni njia nzuri ya kujikinga na magonjwa haya hatari. Ni vyema kujadiliana na mwenzi wako kuhusu usalama wa afya zenu.

4️⃣ Kupima afya mara kwa mara:
Kama tulivyosema hapo awali, kujua hali yako ya afya ni muhimu sana. Hakikisha unapima afya yako mara kwa mara kwa kufanya vipimo vya kisonono na kaswende. Kwa kufanya hivyo, utaweza kuchukua hatua za haraka ikiwa utaambukizwa na hata kuepuka kueneza maambukizi kwa wengine. 🩺

5️⃣ Elimu:
Elimu ni ufunguo wa kujikinga na magonjwa haya hatari. Jiunge na vikundi vya vijana ambavyo vinatoa elimu ya kujikinga na magonjwa ya zinaa. Pia, soma vitabu, tembelea tovuti na jifunze mengi kuhusu afya yako. Kupata elimu sahihi kunaweza kukusaidia kufanya maamuzi sahihi na kujilinda. 📚

6️⃣ Kuwa na uhusiano mzuri na daktari:
Kuwa na daktari wako wa kuaminika na kumwona mara kwa mara ni muhimu sana. Daktari wako atakusaidia kuelewa afya yako vizuri na kukupatia miongozo sahihi ya jinsi ya kujikinga na kuzuia maambukizi ya magonjwa haya hatari. Pia, wakati mwingine unaweza kuwa na maswali ambayo unahitaji majibu kutoka kwa daktari wako. 🩺

7️⃣ Kuwa na mwenzi mwaminifu:
Kuwa na mwenzi mwaminifu ni muhimu katika kujilinda na magonjwa ya zinaa. Kuhakikisha kuwa mwenzi wako anaaminika ni hatua kubwa ya kujikinga na maambukizi haya hatari. Ikiwa una shaka yoyote kuhusu uaminifu wa mwenzi wako, ni vyema kufanya vipimo vya afya pamoja. Kumbuka, kuwa mwaminifu kwa mwenzi wako pia ni muhimu sana. ❤️

8️⃣ Tumia dawa za kinga:
Kwa wale ambao wapo katika hatari kubwa ya maambukizi kama vile wanaojihusisha na ngono zembe, dawa za kinga kama vile PrEP zinaweza kutumika kama njia ya kujikinga. Hata hivyo, ni muhimu kutafuta maelekezo sahihi kutoka kwa wataalamu wa afya kabla ya kuanza kutumia dawa hizi. 🌈

9️⃣ Kufuata maadili ya Kiafrika:
Tunaheshimu maadili ya Kiafrika ambayo yanasisitiza kuwa usafi na nidhamu katika ngono ni jambo muhimu. Kujiepusha na ngono kabla ya ndoa ni njia nzuri ya kujikinga na maambukizi ya kisonono na kaswende. Kuwa na uhusiano wa kudumu na mwenzi mwaminifu na kuwa na maisha ya kujistiri ni maadili ambayo yanaweza kuwalinda vijana wetu na hatari hizi. 🌍

🧐 Je, unafikiri ni muhimu kujua hali yako ya afya mara kwa mara?
🙌 Je, unatumia kondomu vizuri na kwa ukawaida?
🤔 Je, unaelewa hatari za ngono zembe na vichocheo vya maambukizi ya magonjwa ya zinaa?
🌟 Je, una mpango wa kuwa na uhusiano mwaminifu na mwenzi wako?

Kumbuka, umuhimu wa kuwa salama na afya yako hauna kikomo. Kufuata hatua hizi za kujikinga kutakusaidia kuwa na maisha yenye furaha na yenye afya. Tunaamini kuwa unaweza kufanya maamuzi sahihi na kujilinda. Tuendelee kushirikiana na kuelimisha vijana wetu kuhusu umuhimu wa kujikinga na magonjwa haya hatari. Kwa pamoja, tunaweza kusonga mbele na kuwa jamii yenye afya na furaha! 💪💙

Kutoka damu (hedhi) kwa mara ya kwanza kunaitwa kuvunja ungo na hii ni dalili ya mtoto wa kike kuingia utu uzima,0 yaani kuwa mwanamke. Wasichana wanavunja ungo kati ya umri wa miaka 8 na umri wa miaka 18. Lakini, kuvunja ungo haina maana kwamba unahitaji kuanza kujamii ana. Kwa sababu ukijamii ana kuna hatari ya kupata mimba!

Mwanzoni siku za hedhi zinaweza kuwa na mabadiliko sana. Ni baada ya muda ndipo msichana anaanza kwenda mwezini mara moja kila mwezi. Kwa wanawake wengi ni kila baada ya siku 28, hata hivyo, wengine huweza kupata hedhi chini au zaidi ya siku hizo. Idadi ya siku katika mzunguko wa hedhi ni siku 21 hadi 35.Ukitaka kuelewa kabisa maana ya kutoka damu za mwezi, lazima nieleze kuhusu mzunguko wa hedhi. Siku ya kwanza ya damu huhesabiwa kama siku ya kwanza ya mzunguko. Baada ya damu kutoka, yai moja linaanza kukua ndani ya kokwa.

Na vilevile utando ndani ya mfuko wa uzazi huanza kujengeka ili ukaribishe mimba. Kati ya siku 11 au 14 yai hupevuka ndani ya kokwa na halafu husafiri kwenye mirija ya kupitishia mayai hadi kwenye mfuko wa uzazi. Mwanamke anapata mimba kama yai likirutubishwa na mbegu ya kiume ndani ya mirija ya kupitisha mayai, i ina maana, kwamba atakuwa amejamii ana kipindi cha siku chache kabla ya yai kupevuka au siku yai linapopevuka. Kama yai halikurutubishwa, basi hufa na hutangulia kutoka kama ute, pia utando kwenye mfuko wa uzazi na kuta za uzazi hubomoka na kutoka kama damu. Hii ndiyo hedhi yenyewe.

Endapo msichana amejamiiana na mvulana na yai likarutubushwa, hataona hedhi na aelewe kwamba kuna uwezekano kwamba mimba imetungwa.

Mzunguko wa hedhi kwa baadhi ya wasichana hauna mpangilio mwanzoni, hivyo endapo hupati hedhi inayolingana kila mwezi usijali.

Katika hali ya kawaida usipopata hedhi na hukujamiiana na mvulana, basi inawezekana ni mabadiliko tu ya mwili. Hali hii ikiendelea au ukiwa na wasiwasi unashauriwa kumuona mtaalamu wa afya

Jinsi ya Kukabiliana na Hisia za Kufadhaika na Utendaji wa Ngono 💆🌡️

Karibu kijana! Leo, tutajadili jinsi ya kukabiliana na hisia za kufadhaika na utendaji wa ngono. Ni muhimu sana kuelewa kwamba tunapozungumzia juu ya suala hili, tunazingatia maadili ya Kiafrika ambayo yanasisitiza umuhimu wa kusubiri hadi ndoa kabla ya kuanza mahusiano ya kingono. Hebu tuanze!

1️⃣ Kujijua: Ni muhimu sana kujifahamu wewe mwenyewe na kuelewa hisia na maadili yako. Jitafakari na jiulize maswali kama vile "Ninataka nini katika maisha yangu?" na "Je! Mimi napendelea kusubiri hadi ndoa kabla ya kuanza mahusiano ya kingono?" Kwa kufanya hivi, utakuwa na msingi thabiti wa kujiamini na kufanya maamuzi sahihi.

2️⃣ Kuweka mipaka: Weka mipaka na uwaeleze wengine kwa wazi na kwa ukarimu. Jua ni nini unataka na kile usichotaka katika mahusiano yako ya kingono. Kwa mfano, unaweza kufanya maamuzi ya kusubiri hadi ndoa ili kuhakikisha kuwa unajiheshimu na unafuata maadili yako.

3️⃣ Kujihusisha katika shughuli nyingine: Wakati unapokuwa na hisia za kufadhaika, ni muhimu kuwa na shughuli zingine za kufanya ili kupunguza mawazo yako. Unaweza kujihusisha katika michezo, kusoma vitabu, au hata kujifunza ujuzi mpya. Hii itakusaidia kubaki busy na kuimarisha akili yako.

4️⃣ Kuelewa thamani yako: Tambua kuwa thamani yako haijafungamana na tendo la ngono. Kujiheshimu na kuweka thamani yako juu sana ni muhimu. Jua kwamba hata bila ngono, wewe ni mtu mzuri na unayo mengi ya kutoa duniani.

5️⃣ Kuwasiliana na mtu wako wa kuaminika: Unapokuwa na hisia za kufadhaika, ni muhimu kuwa na mtu wa kuaminika wa kuzungumza naye. Anaweza kuwa rafiki au mtu mzima ambaye unamwamini. Kuzungumza na mtu kuhusu hisia zako kunaweza kukusaidia kupata mwongozo na msaada.

6️⃣ Kufanya mazoezi: Mazoezi ni njia nzuri ya kupunguza mawazo na kuondoa hisia za kufadhaika. Unaweza kufanya yoga, kukimbia, au hata kucheza muziki. Mazoezi husaidia kutoa kemikali za furaha katika ubongo wako na kukusaidia kuhisi vizuri zaidi.

7️⃣ Kuwa na malengo: Kujitengea malengo katika maisha yako kunaweza kukusaidia kuwa na lengo na kuepuka kufikiria sana juu ya ngono. Zingatia malengo yako ya kielimu, kazi, au hata kujitolea katika jamii. Hii itakusaidia kuwa na mwelekeo na kujisikia kuridhika.

8️⃣ Kusoma kuhusu maadili ya Kiafrika: Kujifunza kuhusu maadili ya Kiafrika na mafundisho yake inaweza kukusaidia kuelewa umuhimu wa kusubiri hadi ndoa kabla ya kuanza mahusiano ya kingono. Kujua kwamba kuna jamii nyingine ambazo zinathamini maadili hayo kunaweza kukupa nguvu na kujiamini.

9️⃣ Kusudi la maisha: Jiulize, "Je! Kuna kitu ambacho nataka kuachia dunia hii?" Jua kwamba maisha yako yana kusudi na unayo jukumu la kufanya dunia kuwa mahali pazuri. Kwa kufanya kazi kuelekea kusudi hilo, utaona kuna mambo mengine muhimu kuliko utendaji wa ngono.

🔟 Kuepuka mazingira yanayohamasisha: Epuka kujiweka katika mazingira ambayo yanahamasisha hisia za kufadhaika na utendaji wa ngono. Kwa mfano, kuepuka kutazama picha au video zinazohamasisha hisia hizo au kuepuka kusikiliza mazungumzo yanayohusiana na ngono. Badala yake, jiongezee na watu ambao wana maadili sawa na yako.

1️⃣1️⃣ Kuwa na muda wa pekee: Jenga muda wa kuwa pekee na kujiweka mbali na msukumo wa ngono. Unaweza kufanya hivyo kwa kufanya shughuli zingine ambazo zinakufanya uhisi furaha na kuridhika. Kwa mfano, unaweza kuwa na muda wa kujipam pam, kusoma vitabu, au kufanya mazoezi ya kupumzika.

1️⃣2️⃣ Kuwa na malengo ya baadaye: Jua kwamba kuna maisha baada ya ndoa na ngono. Kuwa na malengo ya baadaye kama kujenga kazi yako, kuanzisha familia, au hata kusaidia jamii itakusaidia kuwa na mtazamo mpana na kujua kuwa kuna mambo mengi ya kufurahia katika maisha yako.

1️⃣3️⃣ Kutafakari na meditate: Kutafakari na kufanya mazoezi ya kumakinika kunaweza kukusaidia kujenga amani ndani ya nafsi yako na kupunguza hisia za kufadhaika. Fanya mazoezi ya kuzingatia pumzi yako na kuwa na wakati wa amani na utulivu. Hii itakusaidia kujenga nguvu ya ndani na kutuliza hisia zako.

1️⃣4️⃣ Kujiwekea mipango ya muda mrefu: Kujiwekea mipango ya muda mrefu katika maisha yako inaweza kuwa msukumo mkubwa wa kuepuka kufikiria sana juu ya ngono. Kwa mfano, unaweza kuwa na ndoto ya kusoma nje ya nchi au hata kuanzisha biashara yako mwenyewe. Kuwa na mipango ya muda mrefu kunaweza kukusaidia kusonga mbele na kuepuka kupoteza muda na mawazo yasiyo na maana.

1️⃣5️⃣ Kuwa na marafiki wanaofuata maadili sawa: Kuwa na marafiki ambao wanaheshimu maadili ya Kiafrika na kusimama pamoja nawe ni muhimu. Hawatasukuma hisia zako za kufadhaika na utendaji wa ngono, bali watakusaidia kuwa na nguvu na kujiamini katika maamuzi yako. Kuwa na marafiki wanaofuata maadili sawa kutakuchochea kuwa mwaminifu kwa maadili yako.

Kwa kufuata vidokezo hivi, utaweza kukabiliana na hisia za kufadhaika na utendaji wa ngono. Kumbuka, kusubiri hadi ndoa kabla ya kuanza mahusiano ya kingono ni muhimu katika kudumisha maadili yetu ya Kiafrika na kuheshimu thamani yetu kama vijana. Je! Una mawazo gani kuhusu kujaribu vidokezo hivi? Je! Unajihusisha vipi na afya ya akili katika kipindi hiki? Tungependa kusikia

Nifanyeje Kukabiliana na Hisia za Kubaguliwa Kuhusiana na Ngono? 🌟

Habari rafiki! Leo tutajadili jambo muhimu sana kuhusu hisia za kubaguliwa kuhusiana na ngono. Najua huu ni mada nyeti, lakini ni muhimu kuzungumzia ili tuweze kukusaidia kukabiliana na hisia hizi na kuishi maisha yenye furaha na amani. Hivyo, hebu tuanze! 😊

1. Tambua thamani yako ya kipekee. Jua kwamba wewe ni wa thamani na una talanta zako na sifa nzuri. Usikubali hisia za kubaguliwa kukupunguzie thamani yako.

2. Jifunze kuwa na uhakika wa kujiamini. Jiamini na kuthamini nafsi yako. Ukijiamini, itakuwa ngumu sana kwa watu kubagua au kukuumiza kwa maneno yao.

3. Tafuta msaada wa watu wanaokuthamini. Jenga uhusiano na marafiki ambao wanakujali na kukuheshimu. Hawa ndio watu watakaoendelea kukusaidia kukabiliana na hisia za kubaguliwa.

4. Elewa kwamba hisia za kubaguliwa si wewe pekee unazokabiliana nazo. Kila mtu anaweza kukumbana na hisia hizi kwa njia tofauti. Kwa mfano, rafiki yako anaweza kukubaliwa na wengine kwa sura yake tu, lakini wewe unathaminiwa sana kwa uwezo wako wa kusoma na kuandika.

5. Tafakari kuhusu nguvu zako na mafanikio yako. Fikiria mara kwa mara juu ya mafanikio yako na mambo uliyoweza kufanya. Hii itakusaidia kujenga hisia za kujiamini na kukabiliana na hisia za kubaguliwa.

6. Jiwekee malengo na fanya kazi kwa bidii kuyafikia. Kuwa na malengo na kufanya kazi kuelekea kuyafikia kutakusaidia kuweka nguvu zako kwenye vitu vinavyokufanya ujisikie vizuri.

7. Ongea na watu wazima unaowaamini kuhusu hisia zako. Wazazi, walezi au wakubwa wa familia wanaweza kuwa msaada mkubwa. Wao wanaweza kukuelekeza na kukupa ushauri wa thamani.

8. Jiunge na shughuli au klabu ambayo inakufurahisha. Kwa kufanya hivyo, utaweza kukutana na watu wengine ambao wanashiriki maslahi na vipaji kama vyako. Hii itakusaidia kujenga jamii ya watu wanaokuthamini.

9. Jifunze kujieleza kwa njia nzuri. Kuelezea hisia zako kwa njia ya heshima na upendo inaweza kusaidia kuondoa hisia za kubaguliwa. Kumbuka, sisi sote tunastahili kuheshimiwa na kupendwa.

10. Zingatia afya yako. Kula vizuri, lala vya kutosha na fanya mazoezi. Kuwa na afya njema kutakupa nguvu na uwezo wa kukabiliana na hisia za kubaguliwa.

11. Jitambulishe na dini yako, imani na maadili ya Kiafrika. Dini na maadili ya Kiafrika yanaweza kukupa mwongozo na nguvu ya kujiamini na kukabiliana na hisia za kubaguliwa.

12. Tenga muda wa kujifunza na kufanya vitu unavyopenda. Kujenga ujuzi na kufanya vitu unavyopenda kutakupa furaha na kujiamini. Kwa mfano, unaweza kujifunza kupika, kucheza muziki, au kujiunga na klabu ya vitabu.

13. Jifunze kuwa na mtazamo chanya na kutafuta furaha katika mambo ya kila siku. Kukumbuka kufurahia vitu vidogo katika maisha kunaweza kukusaidia kukabiliana na hisia za kubaguliwa.

14. Jiunge na vikundi au mashirika yanayoshughulikia masuala ya kijamii. Kujitolea kwenye jamii yako kutakupa fursa ya kujenga uhusiano na watu wengine na kujisikia kuwa na mchango.

15. Muhimu zaidi, kumbuka kwamba ngono ni jambo takatifu ambalo linafaa tu katika ndoa. Kujiweka safi na kuwa na uhusiano wa kimapenzi baada ya ndoa ni njia bora ya kuishi maisha yenye furaha na amani.

Natumai vidokezo hivi vitakusaidia kukabiliana na hisia za kubaguliwa kuhusiana na ngono. Je, una maoni au maswali yoyote? Tungependa kusikia kutoka kwako! Tuandikie katika sehemu ya maoni hapa chini. Kumbuka, unastahili upendo na kuthaminiwa! 🌸🌈

Hakuna mtu wa kulaumiwa, lakini i i inabidi kila mtu awajibike. Kila mtu i inambidi afanye lolote lile lililo katika uwezo wake i ili kupunguza dawa za kulevya.
Serikali i i inabidi i i ihakikishe kwamba sheria zilizowekwa zinatekelezwa. Pia i inatakiwa kuwasaidia walio na matatizo ya kimwili na kisaikolojia ya matumizi ya dawa za kulevya kwa kutoa vifaa na huduma za kiafya kwao.
Ni kweli kwamba watu wanaojihusisha na biashara ya dawa za kulevya wanawasababishia watu wengine matatizo. Lakini kusingekuwa na usambazaji wake kama kusingekuwa na wahitaji. Hivyo basi mtumiaji anatakiwa awe na uamuzi wa kujali maisha na afya yake binafsi. Hii ndiyo sababu, watu hasa vijana wanatakiwa kuelimishwa kuhusu athari za dawa za kulevya.

Hii ni kweli kabisa. Watu wanaoishi na ualbino ni watu wa
kawaida kama binadamu wengine wote na wanaweza kuwa
wa aina tofauti kama binadamu wengine. Wanaweza kuwa
wadogo au warefu, wanene au wembamba, warembo au wasio
warembo, wenye vipaji au wa wastani. Wanaweza kuwa na
uthubutu au wenye aibu, wachangamfu au jeuri, wenye tabia ya
ushirikiano au wenye tabia ya uhasama.
Kumbuka kuwa utofauti wao upo tu kwenye muonekano wa ukosefu
wa rangi kwenye ngozi, nywele na macho. Wakati umefika kwa
jamii kujifunza kuwakubali Albino kama binadamu wengine, wenye
hisia, mahitaji, uwezo na wanastahili haki zote za binadamu kama
alivyo mtu mwingine yoyote.

Zipo sababu nyingi zinazowafanya watu kutumia dawa za kulevya, nazo ni kama zifuatazo:
Watu wengi hutumia dawa wakitumaini kusahau matatizo yanayowakabili, wengine hutumia kama viburudisho na wanataka kujionyesha kwamba ni watu wazima na wenye nguvu. Wengine pia huanza kutumia dawa kiutani na hatimaye hushindwa kujizuia kuzitumia. Wengine hutumia kutokana na msukumo wa rika au kutokana na kushawishiwa na watu wengine kwamba dawa za kulevya huwapa raha. Wengine hutumia kutokana na ukali wa maisha, uchovu pamoja na upweke. Kimsingi, dawa za kulevya hazimpatii mtu ufumbuzi wa matatizo, bali humwongezea matatizo mtumiaji.

Ndiyo! Dawa yoyote i itakayotumiwa pasipo mahitaji sahihi au kwa kipimo zaidi ya kinachopendekezwa i inaweza kuwa hatari na pengine husababisa kifo. Mara zote sikiliza kwa makini maelekezo yatolewayo na madaktari au wauzaji wa dawa. Usichanganye dawa na pombe au dawa nyingine kwani kwa hakika kufanya hivyo ni hatari.

Mwili wa mwanaume unatengeneza aina mbili za mbegu. Kuna mbegu zinazokua kuwa mtoto wa kiume na kuna mbegu zinazokua kuwa mtoto wa kike. Ile mbegu inayofika kwenye yai kwanza, inarutubisha yai na ni wakati uleule, jinsia ya mtoto i inatokea. Uwezekano wa kumpata mtoto wa kike au wa kiume unafanana, na hii ni kweli katika nchi zote duniani.

Pombe huingia kwenye damu na kuzunguka mwili mzima pamoja
na kwenye ubongo wako. Ina madhara kwa viungo vya mwili
wako na ubongo wako na hivyo huathiri tabia na hisia zako.

Unywaji wa pombe kupita kiasi unaweza kuathiri viungo vingi
kwa mfano, ini ambalo ndilo huathirika zaidi. Ini hilo linafanya
kazi ya kufyonza kilevi katika mwili wako. Kama ukinywa zaidi
utaathiri ini kiasi kwamba halitaweza kufanya kazi kikamilifu au
litashindwa kabisa hatimaye utakufa. Kilevi kingi husababisha
kansa ya ini na tumbo.

Hatari kubwa siku hizi ni kupata na kusambaza virusi vya
UKIMWI. Mlevi mara nyingi huwa mzembe na husahau kinga
muhimu kama vile kutumia kondomu wakati wa kufanya mapenzi.
Anaweza pia kufanya mapenzi na watu ambao hafahamu afya
zao, kama ni wagonjwa au la. Zaidi ya hayo mlevi mara nyingi
huwa dhaifu, hivyo ni rahisi kushambuliwa na magonjwa
mbalimbali pamoja na VVU.

Pombe inaathiri pia uwezo wa kufanya tendo la ndoa. Huwa ni
vigumu kwa uume kusimama. Pia huathiri ubongo hasa sehemu
zile zinazomiliki ufahamu na mihemko.

Kwanza unaweza kujisikia mchangamfu na huru, lakini mara
tu unaanza kujisikia taabu na kushindwa kutembea vizuri.
Utakuwa na matatizo ya kutoona vizuri na matatizo ya kutoa
uamuzi sahihi. Watu huanza kuwa na vijitabia vya ajabu na
vipya baada ya kulewa. Kugombana na watu wengine na kufanya
mambo yasiyokubalika kama vile kujikojolea mbele za watu.
Kama utaendelea kunywa kuna uwezekano mkubwa wa kupata
madhara. Kila dhara huharibu mamilioni ya seli za ubongo wa
binadamu.

Kwanza hutakuwa na kumbukumbu ya nini kimetokea, lakini
unaweza pia kupoteza kabisa kumbukumbu zako. Kama ukinywa
pombe kupita kiasi kwa muda mrefu unaweza kupungukiwa
akili na mwisho kuharibu kabisa akili. Pombe pia ni dawa ya
kulevya kwani huweza kukutawala. Watu waliotawaliwa na
pombe, hutumia pesa nyingi na muda mwingi kwenye pombe,
hali ambayo inaweza kuwa ni mzigo mzito kwa familia na jamii,
na pindi mtu anapotawaliwa, ni vigumu kunywa kidogo au kuacha
kabisa. Kama mtu atajaribu kuacha, hupata matatizo kama
kutetemeka, mapigo ya moyo kuongezeka, kutokwa na jasho
jingi, na kukosa usingizi wakati wa usiku. Hali hiyo husababisha
maumivu na ni hatari kwa watu ambao wametawaliwa na pombe.

Tunaposema dawa za kulevya ina maana ni matumizi mabaya ya dawa na hasa pale yatumikapo kinyume cha maelekezo ya tabibu na hivyo kuleta madhara kwa mtumiaji.