Je, Ni Vipi naweza Kuepuka Kufanya Ngono Kwa Sababu ya Kubembelezwa? 😊

Karibu vijana wapendwa! Leo tutaongea kuhusu jinsi ya kuepuka kufanya ngono kwa sababu ya kubembelezwa. Ni jambo muhimu sana katika maisha yetu ya ujana kutambua thamani yetu na kujilinda dhidi ya shinikizo la kufanya ngono kabla ya ndoa. Hivyo basi, hebu tuanze!

1️⃣ Kujiamini: Kwanza kabisa, ni muhimu kuwa na imani thabiti katika thamani yako binafsi. Jua kuwa wewe ni mtu mwenye thamani na hakuna haja ya kuthibitisha hilo kwa kufanya ngono. Jiamini na ujue kuwa unaweza kufanya maamuzi sahihi kwa ajili ya maisha yako.

2️⃣ Kuelimisha: Jifunze kuhusu athari za ngono kabla ya ndoa. Elewa hatari ya kupata magonjwa ya zinaa, mimba zisizotarajiwa, na athari za kihemko. Kwa kujua, utaweza kufanya maamuzi sahihi kwa ajili ya afya yako na mustakabali wako.

3️⃣ Kujiweka mipaka: Weka mipaka yako wazi na uwajulishe wenzako. Ni muhimu kufanya maamuzi na kuweka mipaka ya kutosha ili kulinda ndoto yako ya kuwa safi hadi ndoa. Usiruhusu wengine kukushinikiza kufanya kitu ambacho hujisikii tayari kukifanya.

4️⃣ Kujiheshimu: Thamini mwili wako na kujali afya yako. Kumbuka, wewe ni chombo cha thamani na unastahili kupendwa na kuheshimiwa. Kwa kujiheshimu, utaweza kuepuka shinikizo la kufanya ngono kwa sababu ya kubembelezwa.

5️⃣ Kupanga mustakabali wako: Jiwekee malengo na ndoto za maisha ambazo unataka kutimiza kabla ya kuingia katika uhusiano wa kingono. Kwa kuwa na malengo na ndoto, utakuwa na kusudi la maisha ambalo litakusaidia kuepuka kufanya ngono kwa sababu ya kubembelezwa.

6️⃣ Kuwa na marafiki sahihi: Jihadhari na kampuni ya marafiki ambao wanazingatia maadili na kanuni zinazofanana na zako. Marafiki wazuri wanaweza kukusaidia kuepuka shinikizo la kufanya ngono kwa sababu ya kubembelezwa na badala yake watasisitiza umuhimu wa kusubiri hadi ndoa.

7️⃣ Kuwa busy: Jiwekee ratiba ya shughuli mbalimbali ambazo zitakuzuia kukaa na wakati wa kutosha wa kufikiria juu ya ngono. Kuwa na shughuli nyingi za kujishughulisha itakusaidia kuepuka kufanya ngono kwa sababu ya kubembelezwa.

8️⃣ Kuongea na wazazi au walezi wako: Wazazi na walezi wako ni nguzo muhimu katika maisha yako. Waeleze wasiwasi wako na wasikilize ushauri wao. Mara nyingi, wanaweza kukupa mwongozo na nguvu ya kufanya maamuzi yaliyo sahihi.

9️⃣ Kujipenda: Kumbuka, upendo wa kweli hauhitaji ngono. Jifunze kukubali na kujipenda kwa njia ya kweli, na ufanye kazi kuelekea utimilifu wa maisha yako kabla ya kuingia katika uhusiano wa kingono.

🔟 Kuzingatia mafanikio ya baadaye: Fikiria juu ya mafanikio na ndoto zako za kazi na familia. Kwa kujitokeza kuelekea malengo yako, utagundua kuwa kufanya ngono kabla ya ndoa kunaweza kuleta changamoto kubwa katika kutimiza ndoto hizo.

1️⃣1️⃣ Kuwa na uhakika wa ndoa: Mawasiliano sahihi na mwenzi wako wa siku zijazo ni muhimu. Hakikisha unaelewana katika suala la kusubiri hadi ndoa. Kuwa na uhakika wa nia zenu na malengo ya pamoja, na kuweka mipaka kwa ajili ya uhusiano wenu.

1️⃣2️⃣ Kujichunguza: Jiulize maswali muhimu kuhusu kwa nini unataka kufanya ngono. Je, ni kwa sababu unataka kumridhisha mwenzi wako, au ni kwa sababu unahisi shinikizo la kufanya hivyo? Kwa kujitafakari, utaweza kuelewa ni nini hasa kinachoongoza uamuzi wako.

1️⃣3️⃣ Kujifunza kutoka kwa wengine: Soma hadithi za watu ambao walijihusisha katika ngono kabla ya ndoa na wanao athari zake. Kwa kusoma na kujifunza kutoka kwa wengine, utapata mwongozo na motisha ya kuepuka kufanya ngono kwa sababu ya kubembelezwa.

1️⃣4️⃣ Kujitunza mwenyewe: Fanya mazoezi, kula vizuri, na pata usingizi wa kutosha. Kwa kujitunza mwenyewe, utakuwa na afya njema na nguvu za kutosha kusimama imara dhidi ya shinikizo la kufanya ngono kwa sababu ya kubembelezwa.

1️⃣5️⃣ Kuomba: Mwombe Mungu akupe nguvu na hekima ya kuepuka kufanya ngono kabla ya ndoa. Mungu ni rafiki wa karibu ambaye anataka mema yako na atakusaidia katika safari yako ya kusalia safi hadi ndoa.

Kwa kuhitimisha, vijana wapendwa, ni muhimu sana kuepuka kufanya ngono kabla ya ndoa. Kumbuka, maisha yetu ni safari ya kujitambua na kujiendeleza, na kusubiri hadi ndoa ni njia bora ya kujenga msingi imara kwa ajili ya maisha ya baadaye. Je, wewe una maoni gani juu ya suala hili? Je, una changamoto gani katika kuepuka kufanya ngono kwa sababu ya kubembelezwa? Tungependa kusikia kutoka kwako! 😊

Ulemavu wa watu wanaoishi na ualbino hauingiliani na uwezo
wa kuweza kuzaa. Tuelewe kwamba ulemavu huu uko tu kwenye
ngozi na siyo kwenye via / mfumo wa uzazi. Kwa maana hiyo
basi; Albino anaweza kuzaa watoto wenye afya nzuri. Pia
wanaweza kuzaa watoto wenye ngozi ya kawaida (blackii) kama
mzazi mwenzie hatakuwa amebeba vinasaba vya ualbino.

Nifanyeje Kujikinga na Maambukizi ya Magonjwa ya Zinaa (STIs)?

Jambo wapenzi wa vijana! Leo tutazungumzia jambo muhimu sana katika maisha yetu ya ujana – jinsi ya kujikinga na maambukizi ya magonjwa ya zinaa. Hili ni suala linalohitaji umakini mkubwa na uamuzi thabiti ili kuhakikisha tunakuwa salama na tunaendelea kuwa na afya njema. Basi hebu tuanze safari hii ya kujifunza na kuelimishana, tayari? ✨

1. Kwanza kabisa, njia bora na rahisi kabisa ya kujikinga na magonjwa ya zinaa ni kuzingatia usafi wa mwili. Osha sehemu za siri kila siku na maji safi na sabuni ya ph-neutra, hii itasaidia kuondoa bakteria na kuzuia maambukizi. 🚿

2. Kutumia kondomu ni njia nyingine muhimu ya kujikinga na magonjwa ya zinaa. Wakati wa kujamiiana, hakikisha unatumia kondomu vizuri na kwa usahihi. Kondomu inaweza kuzuia maambukizi mengi ya magonjwa ya zinaa kama vile kisonono na UKIMWI. 🌈

3. Epuka kushiriki ngono zembe au ngono mbalimbali na washirika wengi. Kadri unavyoshiriki ngono na washirika wengi, ndivyo unavyojiongezea hatari ya kuambukizwa magonjwa ya zinaa. Kufanya uamuzi wa kubaki mwaminifu kwa mwenzi wako au kusubiri hadi ndoa ni njia nzuri ya kujilinda. 💑

4. Hakikisha unafanya vipimo vya mara kwa mara ili kugundua mapema ikiwa una maambukizi ya magonjwa ya zinaa. Vipimo hivi ni muhimu sana kwa sababu wakati mwingine hatujui kama tuna maambukizi hadi pale tutakapofanya vipimo. Kumbuka, kugundua mapema kunaweza kuokoa maisha yako. 🏥

5. Pia, ni muhimu sana kuwa na mazungumzo wazi na washirika wako juu ya historia yako ya ngono. Kuwa na uaminifu katika mahusiano yako ni jambo la muhimu sana. Kwa kuwa na mazungumzo haya, unaweza kujua hatari zaidi na kuchukua hatua stahiki za kujikinga. 💬

6. Kujifunza juu ya magonjwa ya zinaa ni sehemu muhimu ya kujilinda na maambukizi. Jiwekee muda wa kujisomea na kujifunza habari sahihi kuhusu magonjwa haya. Unaweza kusoma vitabu, kutembelea tovuti za afya au kuongea na wataalamu wa afya. Elimu ni nguvu! 📚

7. Kumbuka kuwa magonjwa ya zinaa yanaweza kuambukizwa pia kupitia njia nyingine kama vile kugusana na viowevu vya mwili, kugawana vitu kama sindano, na hata wakati wa kujifungua. Hivyo, ni muhimu kukaa macho na kuepuka hatari hizi. ⚠️

8. Tafuta msaada na ushauri kutoka kwa wataalamu wa afya. Wana ujuzi na uzoefu wa kutoa ushauri unaofaa kulingana na hali yako. Usione aibu kuwauliza maswali na kuomba msaada, afya yako ni muhimu sana. 🏥

9. Kama vijana, tunakabiliana na shinikizo nyingi za kimapenzi kutoka kwa marafiki, vyombo vya habari na hata mitandao ya kijamii. Ni muhimu sana kuwa na uhuru wa kusema "hapana" wakati hatujajisikia tayari kwa uhusiano wa kingono. Tumieni uhuru huu kwa busara na uzingatie maadili yetu ya Kiafrika. 🚫

10. Pia, kumbuka kuwa hata kama umepata maambukizi ya magonjwa ya zinaa, bado kuna matumaini ya kupata tiba na kuishi maisha ya afya. Kupata matibabu mapema na kufuata ushauri wa daktari ni hatua muhimu katika kupona. Kila siku ni siku nzuri ya kuanza upya! 💪

11. Je, umewahi kusikia juu ya kauli mbiu "abstain ni bora"? Kutokuwa na ngono kabla ya ndoa ni njia rahisi na salama kabisa ya kuzuia maambukizi ya magonjwa ya zinaa. Hii inahitaji ujasiri na uamuzi imara, lakini faida zake ni kubwa zaidi ya hatari. Jiulize, je, ngono kabla ya ndoa ni jambo muhimu kweli katika maisha yako? 💍

12. Tafuta njia mbadala za kujifurahisha na kujifunza kuhusu maisha. Kuna mengi ya kufanya na kujaribu, kama kusoma vitabu, kucheza michezo, kusafiri au kujitolea kwa jamii. Fanya mambo ambayo yatakujenga na kukufanya uhisi furaha na kamili bila kujiingiza katika hatari zisizohitajika. 🌍

13. Je, ungependa kushiriki mawazo yako na ushauri na sisi? Je, umewahi kupata changamoto katika suala hili na jinsi ulivyowashinda? Tuko hapa kusikiliza na kusaidia. Tukutane katika sehemu ya maoni na tuweze kuendelea kuelimishana. 📝

14. Hatimaye, ningependa kukuhimiza kubaki safi kabla ya ndoa. Kujiweka safi ni zawadi bora ambayo unaweza kumpa mwenzi wako wa baadaye. Kujisikia uhuru na kuwa na amani ya akili juu ya maamuzi yako ni zawadi ambayo italeta furaha katika maisha yako ya ndoa. 💖

15. Kwa hiyo, wapenzi vijana, tunaweza kujilinda na maambukizi ya magonjwa ya zinaa. Kwa kufuata njia hizi rahisi na kujenga tabia nzuri, tunaweza kufurahia maisha yenye afya na furaha. Kumbuka, umri mdogo si kisingizio cha kujihatarisha na hatari. Tufanye maamuzi sahihi na tuishi maisha yenye furaha na afya! 😊

Unaweza kufanya uchunguzi wa kutosha kuhusu tabia, muono na imani ya rafiki yako hata kama mnaishi mbalimbali. Unaweza kumuuliza maswali kuhusu mahali anapoishi na familia yake kwa ujumla. Jaribu kufanya mawasiliano ya karibu zaidi ili uweze kumdadisi, na yeye aweze kujieleza mwenyewe kwa undani zaidi kuhusu yeye mwenyewe.

Njia nyingine ni kutumia watu wengine walio karibu naye. Unapomchunguza mtu ambaye unafikiri anaweza kuwa mchumba wako inakubidi uwe na vigezo ulivyojiwekea ambavyo ungependa awe navyo.

Uchunguzi wa namna hiyo unaweza kukusaidia kujua tabia ya rafiki yako. Hata hivyo kufanya uchunguzi hakuna maana kwamba huhitaji kuwa naye kabisa. Bado unahitaji muda zaidi wa kuwa naye ili kumjua na kujenga uhusiano.

Jambo la kukumbuka ni kwamba tabia, siyo rahisi kufahamika na kuelezeka waziwazi, na hasa kama watu wako kwenye mapenzi. Mara nyingi katika mazingira haya siyo rahisi kuona kasoro. Vilevile tabia ya mtu huenda ikabadilika kulingana na umri.

Kuchagua mchumba ni moja ya maamuzi ambayo kijana anahitaji kuyafanya kwa uangalifu mkubwa sana. Kwa sababu huyo ndiye atakayekuwa mwenzi wake wa maisha. Katika kuchagua mchumba kila mtu ana mawazo yake kuhusiana na kilicho muhimu kuzingatiwa. Mara nyingi mhemuko una nguvu zaidi kuliko uamuzi wa kimantiki

Hata hivyo, vifuatavyo ni kati ya vigezo ambavyo vinaweza kuangaliwa:

• Chagua mtu anayekuheshimu wewe na wengine; Chagua mtu unayemwamini;
• Chagua mtu ambaye unaweza kuongea, kujadiliana, na kuhojiana naye kwa uwazi bila kugombana;
• Chagua mtu mwenye umri unaokaribiana na wa kwako;
• Chagua mtu anayependelea vile unavyopendelea;
• Chagua mtu ambaye ataelewa matatizo yako na yuko tayari kukusaidia kuyatatua; na
• Chagua mtu mwenye afya nzuri.

Hii inamaanisha pia kumpata mtu ambaye kabla ya kuanza kujaamiana naye, atakuwa tayari kwenda kupima kwa hiari kujua hali yake ya VVU na pia kuwa tayari kutumia kinga kwa maana ya kondomu hadi hapo mtakapojua hali zenu.

Wafahamishe wazazi wako mtu uliyemchagua kama mchumba na mtambulishe kwao i ili wamfahamu na yeye awafahamu wazazi wako. Wakati huohuo na wewe jaribu kuwafahamu wazazi wake. Usifanye uchumba wa haraka. Pata muda wa kutosha kumwelewa rafiki yako.

Kuna madhara mengi ambayo hutokana na uvutaji sigara.
Madhara mengi yanampata mvutaji kwani moshi unaingia
kwenye mapafu na kuendelea kuleta madhara mengine sehemu
nyingine za mwili.

Unaweza pia kupata madhara kwa kukaa karibu na mtu
anayevuta (hii inaitwa mvutaji baki). Uvutaji unafanya mwili
wako kunyonya sumu ijulikanayo kama nikotini. Nikotini ndio
chanzo kikubwa cha matatizo yatokanayo na uvutaji.
Uvutaji sigara unahusishwa na magonjwa mengi. Kiungo cha
mwili kinachoathirika kwanza ni mapafu. Uvutaji husababisha
kukohoakohoa, vichomi na kulipuka kwa kifua kikuu (TB) na
hatimaye saratani ya mapafu. Uvutaji pia unaathiri ngozi.
Ngozi ya mvutaji inakuwa nyepesi kwani inaathiri mishipa ya
damu iliyopo karibu chini ya ngozi. Hali hii inaifanya ngozi
kushindwa kujitengeneza upya (regenerate). Kwa vile Albino
tayari wana matatizo ya ngozi ni vizuri kama hawatavuta na
kwa wale wanaovuta basi waache kuvuta.

Ni kweli kwamba wakati wa kujamii ana na kutunga mimba ni mbegu moja tu ya kiume i inayopenya kwenye yai. Mbegu zilizosalia hufa na kutoka kwa kupitia ukeni kwa sababu hazina kazi tena. Inashauriwa kwamba watu wanapomaliza kujamii ana, wasafishe vizuri sehemu zao za uzazi.

Je, ni sahihi kufanya ngono na mpenzi wangu wa mbali? Swali hili limekuwa likiwasumbua vijana wengi leo hii. Ndio maana nimeamua kuandika makala hii ili kuwaelimisha na kuwapa ushauri muhimu. Kama mzazi au kijana mwenye akili timamu, ni muhimu kujua athari za kufanya ngono na mpenzi wako wa mbali na jinsi ya kushughulikia hali hiyo. Hapa chini nitaelezea mambo muhimu kumi na tano (15) ambayo unapaswa kuzingatia.

1️⃣ Kwanza kabisa, ni muhimu kuelewa kuwa kufanya ngono ni kitendo kitakatifu na cha karibu sana kati ya wapenzi wawili. Ni muhimu kumheshimu mwenzako na kujenga uhusiano wa dhati kabla ya kufikiria kufanya ngono.

2️⃣ Pia, kumbuka kuwa kufanya ngono ni hatari na inaweza kusababisha magonjwa ya zinaa. Hakikisha unajikinga kwa kutumia kondomu ili kuepuka madhara ya kiafya.

3️⃣ Katika uhusiano wa mbali, ni vyema kuweka mawasiliano ya karibu na mpenzi wako. Jifunze kuzungumza kwa uwazi kuhusu hisia zako, matamanio yako na hata maswali yoyote unayoweza kuwa nayo kuhusu ngono.

4️⃣ Pia ni muhimu kujua mipaka yako na kuheshimu maamuzi ya mwenzako. Kama mmoja wenu hayuko tayari kufanya ngono, basi usilazimishe. Kuwa na uvumilivu na heshimu uamuzi wake.

5️⃣ Kwa wale ambao wanaamua kufanya ngono na mpenzi wao wa mbali, ni muhimu kuhakikisha mnatumia njia salama za mawasiliano na kufuata maadili ya Kiafrika. Kwa mfano, unaweza kuwasiliana kupitia simu, ujumbe mfupi, au hata video call.

6️⃣ Mara nyingi, vijana katika uhusiano wa mbali wanaweza kujikuta wakihisi upweke na kukosa hisia za kimapenzi. Katika hali kama hii, ni vyema kuweka mipango ya kukutana mara kwa mara na mpenzi wako ili kuimarisha uhusiano wenu.

7️⃣ Ni muhimu pia kujenga imani na uaminifu katika uhusiano wa mbali. Kuwa mwaminifu kwa mwenzako na kujitahidi kutokufanya chochote ambacho kinaweza kuharibu uhusiano wenu.

8️⃣ Kumbuka kuwa kuna njia nyingi za kudumisha uhusiano wenu wa mbali bila kufanya ngono. Kwa mfano, mnaweza kusoma vitabu pamoja, kushiriki michezo ya mtandaoni, au hata kusikiliza nyimbo zenye maana kwenu.

9️⃣ Aidha, ni muhimu kuzingatia kuwa kufanya ngono kabla ya ndoa ni kinyume na maadili yetu ya Kiafrika. Kwa hiyo, ni vyema kujizuia na kusubiri hadi ndoa ili kufanya ngono. Kujitolea kuwa safi na kutunza hadhi yako kunaweza kuleta furaha na amani katika uhusiano wenu.

🔟 Wakati mwingine, maamuzi magumu yanahitaji kufanywa katika uhusiano wa mbali. Kama kuna hatari ya kukosa udhibiti na kufanya ngono bila kinga, ni vyema kupanga safari ya kukutana na mpenzi wako ili kuepuka matokeo mabaya.

1️⃣1️⃣ Kumbuka, ngono ni zawadi maalum ambayo Mungu ametupa kwa ajili ya ndoa. Kwa hiyo, ni muhimu kuheshimu zawadi hiyo na kusubiri hadi wakati muafaka ili kuitumia.

1️⃣2️⃣ Tafuta msaada kutoka kwa watu wazima wenye busara na wanaowajali. Wanaweza kukushauri na kukupa mwongozo kuhusu jinsi ya kushughulikia hisia na tamaa zako.

1️⃣3️⃣ Kumbuka, zawadi bora zaidi unayoweza kumpa mpenzi wako wa mbali ni moyo safi na uaminifu wako. Kuwa mwaminifu katika uhusiano wenu na mujitahidi kuwa na uhusiano mzuri bila kufanya ngono.

1️⃣4️⃣ Hatimaye, ni vyema kuzingatia kujenga uhusiano wa kudumu na mpenzi wako wa mbali. Kuwa na malengo na mipango ya maisha pamoja na kuimarisha uhusiano wenu kwa njia zote zinazowezekana.

1️⃣5️⃣ Kwa kuhitimisha, ni muhimu kuelewa kuwa uhusiano wa mbali unahitaji uvumilivu, imani na kujituma katika kujenga uhusiano imara. Kufanya ngono ni muhimu sana katika uhusiano, hata hivyo, ni muhimu kuzingatia maadili yetu ya Kiafrika na kusubiri hadi wakati muafaka. Tumie muda huu wa uhusiano wa mbali kujifunza kuheshimiana, kujenga uaminifu na kuwa na uhusiano wa kudumu.

Watu wanokunywa kupitia kiasi huathiri jamii kwa njia
mbalimbali. Madhara mengine hutokea kwa kuwa wanafanya
vitu ambavyo wasingevifanya iwapo wasingekuwa wamelewa.

Watu wakilewa, huweza kuwa na hasira, wagomvi hivyo basi
huwadhuru wengi kiakili na kimwili. Isitoshe, ajali nyingi za
kazini na barabarani hutokea watu wakiwa wamelewa. Mara
nyingi watu wasiokuwa na hatia na vilema hupoteza maisha yao
kutokana na ajali zinazohusiana na ulevi.

Watu wanaokunywa
pombe kupita kiasi hupunguza uangalifu na hivyo basi kuchangia
katika kuenea kwa VVU kwenye jamii. Watu wanaokunywa pombe
wanaweza pia kufanya ujambazi katika jamii. Pia wanaokunywa
kupita kiasi si wafanyakazi wa kutegemewa kwani hutumia
muda mwingi nje ya sehemu zao za kazi.

Watu waliozoea kunywa pombe nyingi hupoteza pesa zao nyingi
kununua pombe na muda wao mwingi kufikiria jinsi ya kupata
pesa za kunywea pombe.

Kutokana na gharama za kununua
pombe familia zao hukosa pesa za vitu muhimu kama kodi ya
nyumba, ada na sare za shule na chakula.

Vijana wanaokunywa pombe huanza kuiba pesa nyumbani kwao
ili kununulia pombe. Matumizi mabaya ya pombe mara nyingi
husababisha matatizo au kuvunjika kwa familia, au urafiki.

Vilevile husababisha matokeo mabaya shuleni au kuacha kabisa
shule, hali ambayo inaweza kusababisha kukosa nafasi za kazi,
kujitegemea wewe mwenyewe na kusaidia famila yako na jamii.

Athari za pombe kwa mtu anayeishi na ualbino ni sawa na zile
zinazowapata watu wengine.
Mtu akiwa katika hali ya ulevi anaweza kuzembea katika
kufanya uamuzi sahihi kwa mfano kuhatarisha maisha yake
kwa kuendesha baiskeli yake kimchoromchoro, kujamiiana
bila kuvaa kondomu na kadhalika. Mbali na hayo, watu wenye
matatizo ya kunywa pombe husahau kujiweka katika hali nzuri
kwa maana hawajali kula chakula. Tabia hii inamuweka katika
hatari ya kuandamwa na maradhi.
Pombe zinaweza pia kuingiliana na maisha/uhusiano wa kimwili.
Mwanzo kabisa pombe inaweza kukusisimua na kukufanya
mchangamfu (kutoona aibu), lakini kadiri unavyoendelea
kunywa unaanza kusinzia na kwa upande wa wanaume wengine,
uume kukosa nguvu. Unaweza kushawishika kutoa aibu uliyo
nayo kwa kunywa pombe lakini mara nyingi hii haileti mvuto
kutoka kwa wenzi wako.

Kunywa pombe pia kunaleta uharibifu wa kudumu kwenye ubongo
ambao unamfanya mtu kupata matatizo ya kumbukumbu.
Pombe imewekwa kwenye kundi la vilevi tegemezi. Mwili
ukishazoea pombe, ni rahisi sana watu kutumia pesa zote
kwa ajili ya pombe na kusahau kufanya mambo mengine
yatakayomletea maendeleo katika maisha yake.

Si kweli. Mpaka sasa wanasayansi hawajathibitisha kwamba
mtu anayekunywa pombe kidogo ndiye anayeishi kwa muda
mrefu. Kwa ujumla, watu wanaoishi katika hali ya usafi, afya
njema na maisha yenye furaha ndio wanaoishi kwa muda
mrefu kuliko wale ambao hawajijali kimwili na kiakili. Kimsingi,
kunywa pombe ni kutojijali. Unywaji wa pombe kwa kiasi hauna
madhara, lakini inakupasa kuwa macho katika unywaji huo ili
usizidishe kupita kiasi.

Ile ngozi ndani ya uke i inabakia kuwa nyembamba na laini sana, hata mwanamke akiwa bikira katika umri mkubwa i inaweza kuchanika. Kwa hiyo hamna haja ya kuwa na wasiwasi wa kutoweza kuvunja kizinda ukisubiri muda mrefu kabla ya kujamii ana kwa mara ya kwanza.

Hata kama utafanya kila kitu usibakwe bado inaweza ikatokea.
Ubakaji na unyanyasaji wa ujinsia unaweza kutokea kwa kila mtu.
Hata hivyo kuna baadhi ya vitu ambavyo vinaweza kupunguza
hatari ya kubakwa.
Jizuie usiwe peke yako kwenye giza, kutembea peke yako
katika misitu au sehemu ambazo zina watu wachache, kuchota
maji sehemu ya mbali. Hakikisha kuwa kuna watu karibuni wa
kukusaidia iwapo kuna hatari. Pia jihadhari na watu walevi na
sehemu ya kunywea pombe maana watu walevi wanaweza wakawa
hatari. Iwapo umelazimika kufanya kazi katika mazingira
ya hatari, jaribu kujadili tatizo hili na wazazi wako au mtu
unayemwamini na muulize huyu mwanamume au mwanamke
azungumze na wazazi wako.
Usikubali zawadi au upendeleo, kama unafikiri unapewa wewe
kwa kubadilishana na ngono. Kama unajisikia unatishwa jaribu
kukimbia na piga kelele kwa kutafuta msaada mara moja.
Utafiti umeonyesha kuwa wasichana au wanawake ambao kwa
ushupavu wanasema hapana na ambao wanathubutu kupiga
kelele na kuvutia hisia za wengine wakati wanaposhambuliwa
wana hatari kidogo ya kubakwa. Unapokuwa unajitetea kwa
uhakika unapoanza unachopenda na usichopenda, ni sehemu
muhimu ya kujilinda.