Jinsi ya Kuepuka Kuingiliwa na Maswala ya Ngono katika Uhusiano

Karibu kwenye makala hii ambapo tutajadili jinsi ya kuepuka kuingiliwa na maswala ya ngono katika uhusiano wako. Katika dunia yetu ya kisasa, tunazidi kukutana na changamoto nyingi katika maisha yetu ya kimapenzi. Ni muhimu kuelewa kuwa tunaweza kudhibiti hisia zetu na kuweka mipaka sahihi ili kuhakikisha tunabaki na afya ya kihisia na kimwili. Hapa chini ni vidokezo kumi na tano vitakavyokusaidia kuepuka maswala haya ya ngono na kudumisha uhusiano wenye furaha na mafanikio.

1. Tambua thamani yako: Jitambue na ujiamini kuhusu thamani yako kama mtu na mpenzi. Kumbuka kuwa wewe ni wa pekee na unastahili upendo na heshima ya kweli. Jisikie huru kuweka mipaka yako na kudai kutendewa kwa heshima.

2. Elewa malengo yako: Jiulize ni nini unataka kufikia katika uhusiano wako. Je, unataka uhusiano wa muda mfupi au uhusiano wa kudumu? Ni muhimu kuwa na malengo na kuhakikisha kuwa unakubaliana na mpenzi wako kuhusu hatma ya uhusiano wenu.

3. Wasiliana waziwazi: Kuwa na mawasiliano wazi na mpenzi wako kuhusu matarajio yenu na mipaka yenu. Hakikisha kuwa mnazungumzia na kuelewa vizuri kila mmoja kabla ya kuingia katika uhusiano wa kimwili.

4. Jifunze kusema hapana: Kuwa na uwezo wa kusema hapana wakati hali inahitaji. Hii inamaanisha kukataa kushiriki katika vitendo vya ngono ambavyo hujui au huvihisi vizuri. Hapana ni jibu linalostahili kuheshimiwa.

5. Epuka mazingira hatari: Jiepushe na mazingira ambayo yanaweza kuchochea hisia za ngono na kupelekea kushawishiwa kufanya vitendo usivyotaka. Kwa mfano, epuka kukaa peke yenu katika chumba cha giza au mahali penye msongamano wa watu wengi.

6. Jenga uhusiano wa kihisia: Wekeza katika ujenzi wa uhusiano mzuri wa kihisia na mpenzi wako. Jenga msingi imara wa urafiki na kuweka mawasiliano ya kina na mpenzi wako. Uhusiano wa kihisia una nguvu na huleta furaha na usalama.

7. Tafuta msaada wa wazazi na wazee wa ukoo: Wazazi na wazee wa ukoo wana uzoefu na hekima ambayo inaweza kuwa muhimu kwako. Waulize ushauri na wasiliana nao juu ya maswala ya ngono na uhusiano. Watasaidia kuongoza na kufanya maamuzi sahihi.

8. Jikinge na elimu: Jifunze kuhusu afya ya kijinsia na njia za uzazi wa mpango. Elimu hii itakusaidia kufanya maamuzi sahihi na kuwa na udhibiti wa mwili wako. Pia, itakusaidia kujikinga na magonjwa ya zinaa na mimba zisizotarajiwa.

9. Epuka shinikizo la marafiki: Usiache marafiki wako wakushawishi kufanya vitendo ambavyo huvihisi ni visivyo sahihi. Kuwa na ujasiri wa kusimama kidete na kuwa na maadili yako ya kibinafsi.

10. Kuwa na mipaka ya kihisia: Jua mipaka yako ya kihisia na uijulishe mpenzi wako. Kuwa wazi kuhusu ni nini unakubali na ni nini hukubali katika uhusiano wenu. Hii itasaidia kuweka mipaka sahihi ya kimwili na kihisia.

11. Jifunze kusubiri hadi ndoa: Kwa kuwa msisitizo wetu ni kuendeleza maadili ya Kiafrika, tunakushauri ujitahidi kusubiri hadi ndoa kabla ya kushiriki ngono. Hii italeta utulivu wa kihisia na kujenga msingi imara wa uhusiano wenu.

12. Kuwa na matamanio ya pamoja: Hakikisha unaelewa na unaheshimu matamanio ya mpenzi wako. Kuwa wazi kuhusu matamanio yenu na kufanya kazi pamoja ili kufikia matakwa yenu ya kihisia na kimwili.

13. Jifunze kuwasiliana kwa lugha ya mapenzi: Elewa na ujifunze jinsi ya kuwasiliana kwa lugha ya mapenzi na mpenzi wako. Kuwa wazi na mkweli kuhusu hisia zako na mahitaji yako. Hii itasaidia kuimarisha uhusiano wenu na kuepuka miscommunication.

14. Zingatia miradi na malengo yako: Kuwa na miradi na malengo maishani inaweza kusaidia kuepuka maswala ya ngono yanayoleta vurugu katika uhusiano wako. Weka akili yako na mawazo yako katika kufikia malengo yako na kutimiza ndoto zako.

15. Kumbuka kuwa ngono sio kila kitu: Mwisho lakini sio mwisho, kumbuka kuwa kuna mengi zaidi katika uhusiano kuliko ngono. Uhusiano wa kweli na wa kudumu unajengwa juu ya misingi ya upendo, heshima, uaminifu, na kujali. Kuzingatia mambo haya muhimu kutakusaidia kuepuka kuingiliwa na maswala ya ngono na kudumisha uhusiano wenye furaha na mafanikio.

Tunatumai kuwa vidokezo hivi vitakusaidia kuepuka maswala ya ngono katika uhusiano wako. Je, una maoni au maswali yoyote? Tungependa kusikia kutoka kwako! Jisikie huru kuacha maoni yako na tushiriki uzoefu wako. Tukumbuke kuwa ni muhimu kuheshimu maadili yetu ya Kiafrika na kujitahidi kuwa na uhusiano safi hadi ndoa.

Vijana wengi wanajikuta wanatumbukia katika matatizo mazito kama kupata mimba mapema, utoaji wa mimba, magonjwa ya zinaa pamoja na maambikizi ya virusi vya UKIMWI na UKIMWI, kwa sababu wanapokea zawadi bila ya kujiuliza lengo la zawadi hizo.

Wanaume wengi wanatumia fedha kuwahadaa wasichana na wasichana wengine wamezoea kupata fedha hizo kukidhi mahitaji yao ya maisha. Jambo hili linaweza pia kuwapata wavulana kwani kwa maana kwamba wanawake watu wazima hujaribu kuwatongoza wavulana wadogo. Hivyo basi ni muhimu kwa wasichana na wavulana wote kwa pamoja kuwa waangalifu sana na zawadi zinazotolewa. Ni vema wakati wote ujiulize nini lengo la zawadi hiyo.

Pia fikiria kuhusu faida na hasara ya kujamiiana kila unapokutana na vishawishi mbalimbali. Ukikumbuka madhara ambayo unaweza kuyapata itakupa nguvu na msimamo wa kusema “hapana” na kujiepusha na vishawishi.

Je, ni sahihi kufanya mapenzi na mpenzi wangu wa shule? 🤔

Habari vyote vijana! Leo tutaangazia suala muhimu sana katika maisha yetu ya mapenzi. Kupenda na kuhisi hisia za kimahaba ni sehemu ya maumbile yetu kama binadamu, lakini ni muhimu tuzingatie maadili yetu ya Kiafrika. Kama mzazi na mpenda maendeleo yenu, ningependa kuwashauri kuhusu umuhimu wa kusubiri hadi ndoa kabla ya kufanya mapenzi. Hapa kuna mambo 15 ya kuzingatia: 😊

1. Kujilinda 😷: Kujilinda ni suala la msingi kabisa katika mahusiano ya kimapenzi. Hakikisha unatumia kinga ya kondomu ili kujikinga na magonjwa ya zinaa na mimba isiyotarajiwa.

2. Kuelewana kikamilifu 💑: Ni muhimu kujuana vizuri na mpenzi wako kabla ya kufikiria kuhusu kuanza kufanya mapenzi. Kuwa na mawasiliano ya wazi na kuelewana kikamilifu kunaweza kujenga msingi imara katika mahusiano yenu.

3. Kujiheshimu na kuheshimiana 🤝: Heshima ni moja ya nguzo muhimu katika uhusiano. Heshimiana na mpenzi wako na usijisahau katika mchakato mzima wa kufanya mapenzi.

4. Kufikiria madhara ya kisaikolojia 💔: Kufanya mapenzi kwenye umri mdogo kunaweza kuathiri maendeleo ya kisaikolojia. Ni muhimu kuhakikisha una umri unaofaa kabla ya kuingia kwenye uhusiano wa kimapenzi.

5. Kujifunza kujidhibiti 🧘‍♂️: Kujifunza kujidhibiti hisia za kimahaba ni muhimu sana. Usiruhusu hisia zikushinde na kukupeleka kwenye hatari ya kufanya maamuzi mabaya.

6. Kuzingatia masomo 📚: Shule ni sehemu muhimu sana ya maisha yako ya sasa na ya baadaye. Hakikisha unazingatia masomo yako na kuweka mapenzi kando kwa muda.

7. Kujenga urafiki wa kweli 🤝: Kabla ya kufanya mapenzi na mpenzi wako wa shule, ni muhimu kuwa na urafiki wa kweli. Kujenga msingi imara wa urafiki kunaweza kusaidia kuimarisha mahusiano yenu.

8. Kuheshimu ndoto na malengo ya mwenzi wako 🌟: Kila mtu ana ndoto na malengo yake maishani. Hakikisha unaheshimu ndoto na malengo ya mpenzi wako na kuwa mwongozo katika kufikia malengo hayo.

9. Kutambua thamani yako binafsi 💪: Kujiamini na kuthamini thamani yako binafsi ni muhimu. Usiruhusu mtu yeyote kukupeleka kwenye hali ya kufanya mapenzi bila ridhaa yako.

10. Kuepuka shinikizo la rika 🙅‍♀️: Kuwa na ujasiri wa kusema hapo unapohisi hauko tayari kufanya mapenzi. Epuka shinikizo la rika na simama imara katika maamuzi yako.

11. Kutumia muda vizuri pamoja 🔆: Kufurahia muda pamoja na mpenzi wako bila kufikiria sana kuhusu kufanya mapenzi kunaweza kuimarisha uhusiano wenu.

12. Kuzingatia maadili ya jamii yetu 🌍: Maadili ya Kiafrika yanatutaka tuheshimu ndoa na kusubiri hadi ndoa kabla ya kufanya mapenzi. Kuzingatia maadili haya kunaweza kusaidia kuimarisha jamii yetu.

13. Kushirikiana katika shughuli za maendeleo 🌱: Badala ya kufikiria kufanya mapenzi tu, fikiria pia kujihusisha katika shughuli za maendeleo kama vile kujitolea, kusoma vitabu au kufanya mazoezi pamoja.

14. Kuwa na maelewano na wazazi 🙏: Mazungumzo na maelewano na wazazi ni muhimu sana. Wasiliana nao kuhusu hisia zako na waweze kukushauri vizuri kuhusu mapenzi na maisha kwa ujumla.

15. Kujali afya yako ya akili na mwili 🌟: Afya ya akili na mwili ni muhimu sana katika maisha yetu. Hakikisha unalinda afya yako kwa kufanya maamuzi sahihi na kujali ustawi wako.

Ni matumaini yangu kuwa ushauri huu utakuwa na mchango mkubwa katika maamuzi ya mahusiano yako ya kimapenzi na mpenzi wako wa shule. Jifunze kujiheshimu, kujilinda na kusubiri hadi ndoa. Kumbuka, mapenzi ya kweli huja na wakati wake, na kusubiri kunaweza kuleta furaha ya kudumu. 😊

Je, una maoni gani kuhusu suala hili? Je, ungependa kushiriki mawazo yako? Nipo hapa kusikiliza na kujadiliana nawe. Tuendelee kujenga jamii bora kwa kuzingatia maadili yetu ya Kiafrika. Asante kwa kusoma na tuwe mfano kwa vijana wengine! 💪

Nifanyeje Kujielewa na Kuelewa Thamani yangu katika Mahusiano ya Ngono? 🌟

Asante kwa kuja hapa kwa ushauri! Ni muhimu sana kujielewa na kuelewa thamani yako katika mahusiano ya ngono. Mahusiano haya yanaweza kuwa ngumu na kuchanganya, lakini ninakuhakikishia kuwa unaweza kuwa na udhibiti na kuishi kulingana na maadili yako ya Kiafrika. Hebu tuangalie njia 15 za kujielewa na kuelewa thamani yako katika mahusiano ya ngono.🌼

1️⃣ Tambua Umuhimu wako: Jua kuwa wewe ni mtu muhimu na una thamani kubwa katika mahusiano yoyote. Jifunze kujithamini na kufikiria juu ya jinsi unataka kuwa na mtu ambaye atakuthamini vile vile.

2️⃣ Jua Maadili yako: Elewa maadili yako na msimamo wako kuhusu mahusiano ya ngono. Je, unataka kusubiri hadi ndoa au unafikiria ni sawa kufanya ngono kabla ya ndoa? Hii ni maamuzi yako kuchukua.

3️⃣ Tafakari juu ya Matarajio yako: Jiulize ni aina gani ya uhusiano unataka kuwa nao na ni nini unatarajia kutoka kwa mwenzi wako. Je, unataka uhusiano mzuri, thabiti na wa kudumu au unapendelea ngono kama sehemu ya uhusiano wa kawaida tu?

4️⃣ Jifunze kusimamia hisia zako: Kuelewa na kujielewa ni muhimu katika kusimamia hisia zako za kimapenzi. Kuwa na ufahamu wa jinsi unavyojisikia na jinsi hisia hizo zinaweza kuathiri uhusiano wako.

5️⃣ Jenga Uhusiano wa Karibu na Mwenzi wako: Kuwa na mawasiliano mazuri na mwenzi wako ni muhimu katika kuelewa mahitaji yako na kuheshimiana. Zungumza waziwazi juu ya matarajio yako, hofu zako na hisia zako.

6️⃣ Elewa Umuhimu wa Uaminifu: Katika mahusiano ya ngono, uaminifu ni msingi muhimu. Tambua kuwa uaminifu ni muhimu katika kujenga uhusiano thabiti na kuwa na imani kati yako na mwenzi wako.

7️⃣ Jifunze Kusema "Hapana": Hakikisha unajifunza kusema "hapana" wakati unahisi kutokuwa tayari kwa ngono au unahisi kuna mipaka yako iliyovunjwa. Kuwa na ujasiri katika kujilinda na kuheshimu thamani yako.

8️⃣ Tambua Hatari za Ngono Zisizo Salama: Elewa hatari za kufanya ngono isiyo salama na jinsi inavyoweza kuathiri maisha yako. Kumbuka, afya yako ni muhimu na unapaswa kujilinda.

9️⃣ Jenga Uhusiano wa Kusaidiana: Katika mahusiano ya ngono, ni muhimu kuwa na uhusiano wa kusaidiana na mwenzi wako. Jifunze kusikiliza na kuwasaidia wote wawili kufikia furaha na kuridhika katika uhusiano wenu.

🔟 Kuwa na Muda wa Kujitafakari: Jenga mazoea ya kujitafakari na kujielewa. Fikiria juu ya thamani yako, malengo yako na nini unataka kufikia katika maisha yako. Hii itakusaidia kuwa na mwelekeo katika mahusiano yako.

1️⃣1️⃣ Tafuta Ushauri wa Wazee: Kumbuka kuwa kuna wazee na wazee wenye hekima ambao wanaweza kukusaidia katika kuelewa thamani yako katika mahusiano ya ngono. Wasikilize na uwe tayari kujifunza kutoka kwao.

1️⃣2️⃣ Jifunze kutoka kwa Mifano Mzuri: Tafuta mifano mzuri katika jamii yako ambayo inaonyesha jinsi ya kujielewa na kuheshimu thamani yako katika mahusiano ya ngono. Jiunge na vikundi vya vijana na fanya mazungumzo juu ya maadili haya.

1️⃣3️⃣ Kumbuka Nguvu ya Kusubiri: Kusubiri hadi ndoa ni uamuzi mzuri ambao unaweza kuchukua. Kumbuka kuwa kuwa na uhusiano wa kimapenzi baada ya ndoa kunaweza kuwa na umuhimu na uzoefu wa kipekee.

1️⃣4️⃣ Jiandae kwa Mabadiliko: Kuelewa thamani yako katika mahusiano ya ngono inaweza kusababisha mabadiliko katika maisha yako. Kuwa tayari kwa mabadiliko ya kihemko, kijamii na kimwili na uzingatie yote kwa mtazamo mzuri.

1️⃣5️⃣ Jiulize: Je, ngono kabla ya ndoa kweli ni jambo linalofaa kwako? Je, unaweza kuwa na furaha na kuridhika bila kufanya ngono kabla ya ndoa? Jibu maswali haya kwa uaminifu na jiulize ni nini kinachokufanya ujisikie mwenye thamani na furaha zaidi.

Jinsi ya kujielewa na kuelewa thamani yako katika mahusiano ya ngono ni safari ya kipekee ambayo inahitaji ujasiri na uamuzi. Ninakuhimiza uzingatie maadili yako ya Kiafrika na kumbuka kuwa wewe ni wa thamani sana. Kwa kujielewa na kuelewa thamani yako, utakuwa na uwezo wa kujenga uhusiano mzuri, wenye furaha na salama. Kumbuka, ni muhimu kuwa na subira na kungoja hadi ndoa ili kuhifadhi usafi wako. Je, una maoni gani juu ya hili? Je, unafikiria ni muhimu kujielewa na kuelewa thamani yako katika mahusiano ya ngono? Tuambie! 🌟

Sheria ya msingi ya ndoa nchini Tanzania ni Sheria ya ndoa ya
Bunge, iliyopitishwa mwaka 1971. Sheria hii inakataza ndoa za
kulazimisha. Inatambua ndoa kama ni muungano kati ya mume
na mke ambao kwa hiari yao wameamua kuishi kama mume na
mke. Sheria hiyo inasema kwamba iwapo ndoa haikuwa ya hiari,
basi hiyo siyo ndoa. Sheria pia imefafanua utoaji wa adhabu
kwa watu wote wanaoshawishi au wanaolazimisha pande hizo
mbili kuingia katika ndoa bila hiari yao. Kwa hiyo mwathiriwa wa
ndoa ya kulazimishwa anatakiwa kutoa taarifa juu ya wale wote
waliomlazimisha katika ndoa kwa polisi ambaye atawashitaki
kwa kuwa hili ni kosa la jinai.

Neno Albino linamaanisha
mtu mweupe, linatokana na
neno la lugha ya Kilatini –
albus-linamaanisha “eupe”.
Kuanzia karne ya 17 neno
Albino limekuwa likitumika
katika kueleza hali ya kundi
la viumbe hai (watu, wanyama
na hata mimea) ambao wana
upungufu au ukosefu wa rangi
katika ngozi, macho na nywele.
Kwa binadamu ni bora kutumia
maneno “Watu wanaoishi na
ualbino
kwani itamaanisha kuwa ni watu kama wengine ila wanaishi na
hali tofauti ya “ualbino”. Katika kitabu hiki maneno haya mawili
yatatumika.
Lugha inajenga dhana na kuunda hali ya ukweli / uhalisi. Kwa
sababu hiyo ni lazima tuache kutumia maneno kama “zeruzeru”.
Neno hili linamaanisha sifuri mara mbili au mtu asiye na
thamani. Utumiaji wa neno hili ni dharau ya utu na kulaumu
watu wanaoishi na ualbino kama kosa lao.

Ni kweli kuwa daktari anaweza kufanya vipimo vya kugundua
kama mtoto aliye tumboni ni mwenye ulemavu au la. Baadhi ya
vipimo hivi ni “ultra sound” ambacho kinawezesha kuona picha ya
umbo la mtoto akiwa bado tumboni. Vipimo vingine vinaangalia
damu. Lakini ualbino hauwezi kugundulika kwa vipimo hivi.
Pia baada ya kuzaliwa daktari ana uwezo wa kutambua kama
mtoto ana ulemavu / hitilafu kama vile moyo, kwenye damu
kama vile “sickle cell”. Ualbino unaweza kugundulika mara tu
mtoto anapozaliwa au baada ya wiki chache.

Kitu muhimu ni kwamba, kweli uwe umedhamiria kuacha. Hatua ya kwanza ni kujiuliza kwa nini unatumia dawa za kulevya. Pale utakapojua ni nini ulikuwa unahitaji katika dawa za kulevya ni rahisi kutimiza malengo hayo kwa njia za kiafya zaidi. Jaribu kupunguza taratibu kiasi na muda wa kutumia dawa za kulevya. Pia tumia vitamini na madini kuimarisha afya yako. Jitenge na watumiaji wengine wa dawa za kulevya na sehemu ulizokuwa ukienda kupata dawa za kulevya. Kama hutofanikiwa katika hatua ya kwanza usikate tamaa! Watu hushindwa kuacha katika jaribio la kwanza! Jaribu tena!

Kuacha dawa za kulevya ni sawasawa na kupata nafuu ya ugonjwa, ni rahisi zaidi kufanikiwa kama utapata ushirikiano zaidi kutoka kwa marafiki au wanafamilia. Unaweza vilevile kuomba ushauri kutoka kwa watoa nasaha au madaktari. Msaada wa kitabibu ni muhimu kwa wale waliozoea kutumia hiroini na pombe, kwani mara nyingi hupata madhara yatishiayo maisha pale wanapojaribu kuacha dawa za kulevya.
Ni vigumu kusema utachukua muda gani kuacha kutumia dawa za kulevya, kwa sababu i natofautiana kati ya mtu na mtu.

Kwa ujumla dawa zote za kulevya zinaweza kuwa ni za hatari. Kati ya dawa zilizohalalishwa kisheria nikotini, ambayo i ipo kwenye sigara, ndiyo hasa ya hatari. Inawezekana kuwa umeshakuwa tegemezi kwa sigara. Hii i ii ina maana ubongo wako utaizoea nikotini na utahitaji nikotini zaidi na zaidi i i ili kuendelea kuwa na hali nzuri. Nikotini pia ni hatari zaidi kwa sababu vijana mara nyingi huanza kutumia sigara kabla ya kuanza kutumia dawa kali zaidi.

Miongoni mwa dawa zisizoruhusiwa kisheria nchini Tanzania, heroini ndiyo labda yenye kusababisha utegemezi. Vilevile inahusishwa na makosa mengi ya jinai. Utumiaji wa heroini ni hatari hasa katika maambukizi ya UKIMWI. Watu wanaposhirikiana katika kutumia sindano za kujidungia heroini wanajiweka katika hatari na uwezekano mkubwa sana wa kuambukizana virusi vya UKIMWI. Hili hutokea pia pale watumiaji wa heroini wanapojiuza mii li yao katika ngono i ili wapate dawa za kulevya au fedha za kununulia dawa hizo.
Uvutaji bangi husaidia kuondoa aibu na vizuizi. Hii i ii inamaanisha kuwa wavuta bangi wanaweza wakasahau kufanya ngono salama na hivyo kuwa katika hatari zaidi ya kupata au kueneza UKIMWI. Matumizi mabaya ya dawa huweza kuwa hatari sana na pengine kusababisha kifo pale zitakapotumiwa kupita kipimo ama zitakapochanganywa na dawa nyngine au pombe.

Inakuwaje mtoto anakuwa wa kike au wa kiume?

Mwili wa mwanaume unatengeneza aina mbili za mbegu. Kuna mbegu zinazokua kuwa mtoto wa kiume na kuna mbegu zinazokua kuwa mtoto wa kike. Ile mbegu inayofika kwenye yai kwanza, inarutubisha yai na ni wakati uleule, jinsia ya mtoto i inatokea. Uwezekano wa kumpata mtoto wa kike au wa kiume unafanana, na hii ni kweli katika nchi zote duniani.

Je, unaweza kupanga kuzaa aina ya watoto, yaani wa kiume au wa kike tu?

Mimba i inatungwa wakati yai la kike linaporutubishwa na mbegu za kiume. Kama tulivyoona hapo juu, jinsia ya mtoto i inategemea aina ya mbegu za kiume. Nusu ya mbegu za mwanaume zinatengeneza mtoto wa kiume na nusu ya mbegu zinatengeneza mtoto wa kike. Lakini wanaume hawana uwezo wa kuamua aina ya mbegu i itakayorutubisha yai. Kwa hiyo, haiwezekani kupanga. Jinsia ya mtoto i nategemeana na bahati tu.

Je, kama mwanamke na mwanaume wanapata watoto wa jinsia moja tu, ni kosa la nani?

Hakuna mwenye kosa, kwa sababu jinsia ya mtoto i inategemea na bahati na hamna uwezekano wa kupanga kuzaa aina fulani ya mtoto. Tulivyoona juu ni mwanaume ndiye aliye na aina mbili za mbegu. Aina moja husababisha kutokea mtoto wa kike na aina nyingine mtoto wa kiume. Mwanaume hana uwezo wa kuhakikisha achangie aina ya mbegu gani. Kwa hiyo, hata kama ni mwanaume anayeyakinisha jinsia ya mtoto, hana kosa, kwa sababu hana uwezo wa kuamua achangie mbegu ya aina gani.

Ugumba wa mwanamke ni hali ya mwanamke kushindwa kupata mimba. Kama kwa wanaume kuna mambo mengi yanayoweza kusababisha ugumba wa wanawake.
Ili mwanamke aweze kupata mimba, vitu vingi lazima vitokee. Lazima yai lipevushwe, lazima yai lii ngie kwenye mrija wa kupitisha yai ambapo mimba hutungwa, tena lazima yai lililorutubishwa lifikie kwenye mfuko wa mimba na mwishoni lazima utando ndani ya mfuko wa uzazi uandaliwe. Endapo yoyote kati ya hali hizi hazitafikiwa kwa sababu fulani, mimba haiwezi kutunga. Sababu za kutopevuka yai mara nyingi ni mfadhaiko wa kiakili na kisaikologia na sababu za kuziba mrija wa kupitisha yai mara nyingi ni magonjwa ya zinaa. Wanawake wengine wamepata ugumba kutokana na kujaribu kutoa mimba, matokeo yake wameziharibu kabisa sehemu za ndani za viungo vya uzazi. Bahati mbaya, hali nyingi katika hizi haziwezi kurekebishwa na wanawake wanabaki wagumba wa kudumu.
Kuna mambo mengine yanayosababisha ugumba wa muda. Mambo hayo ni pamoja na ugonjwa, ulevi, matumizi ya dawa za kulevya, lishe duni, mshituko na majonzi. Vingi vya vyanzo hivi vinaweza kutibwa, kwa mfano, kutumia madawa ya kulevya. Mara vikitibiwa, mwanamke ataweza kupata mimba.